Ghana chống khai thác IUU và xây dựng nghề cá cộng đồng bền vững

Tin tức IUU 09:52 29/06/2026 Nguyễn Hà
(vasep.com.vn) Tương lai của đại dương không chỉ được quyết định bởi những gì diễn ra trên vùng biển quốc tế. Điều đó còn phụ thuộc vào việc những cộng đồng sống dựa nhiều nhất vào đại dương có được trao quyền để bảo vệ biển hay không.

Khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) thường được xem là một tội phạm môi trường. Điều đó đúng. Nhưng IUU cũng là một thách thức về quản trị, một vấn đề phát triển và ngày càng trở thành câu hỏi về công bằng toàn cầu.

Mỗi năm, khai thác bất hợp pháp lấy đi hàng tỷ USD từ các nền kinh tế ven biển, làm suy yếu an ninh lương thực, bào mòn niềm tin vào thể chế và đe dọa sinh kế của hàng triệu ngư dân quy mô nhỏ. Gánh nặng này lại rơi nhiều nhất vào các quốc gia ven biển đang phát triển và các cộng đồng ngư dân — những người đóng góp ít nhất vào vấn đề nhưng phải chịu chi phí lớn nhất.

Trong một thời gian dài, các nhóm lợi ích khai thác mạnh, vận hành thông qua cấu trúc sở hữu thiếu minh bạch và các mạng lưới quốc tế phức tạp, đã thu lợi từ tài nguyên biển. Trong khi đó, các cộng đồng ven biển phải đối mặt với sản lượng khai thác sụt giảm, thu nhập co hẹp và mức độ dễ tổn thương ngày càng tăng. Điều này không chỉ thiếu bền vững, mà còn là sự bất công căn bản.

Không quốc gia nào có thể đơn độc giải quyết thách thức này.

Đó là lý do Tuyên bố Mombasa được xem là một bước tiến quan trọng. Bằng việc cam kết thúc đẩy minh bạch hơn về sở hữu tàu cá, cấp phép và hoạt động khai thác; tăng cường chia sẻ thông tin xuyên biên giới; và cải thiện phối hợp trong xử lý các đối tượng tái phạm, Tuyên bố này góp phần thu hẹp những kẽ hở đã cho phép các đối tượng khai thác bất hợp pháp né tránh trách nhiệm trong thời gian quá dài.

Tuy nhiên, minh bạch và thực thi pháp luật, dù rất cần thiết, mới chỉ là một phần của giải pháp.

Những người bảo vệ hiệu quả nhất nguồn tài nguyên biển thường chính là những người sống dựa vào biển mỗi ngày.

Trên khắp châu Phi và các nước Nam bán cầu, hàng triệu ngư dân quy mô nhỏ đang nắm giữ tri thức được tích lũy qua nhiều thế hệ về hệ sinh thái địa phương và cách sử dụng nguồn lợi bền vững. Họ không chỉ là đối tượng thụ hưởng của chính sách đại dương; họ là những đối tác không thể thiếu trong quản trị biển.

Ghana đã nỗ lực chuyển nguyên tắc này thành hành động cụ thể.

Thông qua Luật Thủy sản và Nuôi trồng thủy sản năm 2025 (Đạo luật 1146), Ghana đã mở rộng Vùng cấm khai thác ven bờ từ 6 lên 12 hải lý, tăng cường cơ chế đồng quản lý với cộng đồng ngư dân và đưa ra các biện pháp mạnh hơn nhằm chống khai thác bất hợp pháp.

Tháng 4/2026, Ghana đã thiết lập Khu bảo tồn biển đầu tiên thông qua một quy trình hợp tác có sự tham gia của cộng đồng địa phương, các tổ chức xã hội dân sự và các đối tác, trong đó có Bloomberg Philanthropies. Sáng kiến này cho thấy một bài học đơn giản nhưng có sức nặng: bảo tồn sẽ thành công khi cộng đồng là chủ thể của quá trình, chứ không chỉ là người đứng ngoài quan sát.

Thông qua phục hồi rừng ngập mặn, bảo vệ các sinh cảnh quan trọng và tăng cường vai trò quản lý tại chỗ của cộng đồng, những nỗ lực này đồng thời thúc đẩy bảo tồn đa dạng sinh học, tăng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu, bảo đảm an ninh lương thực và duy trì sinh kế bền vững.

Đầu tư vào các cộng đồng ven biển không phải là hoạt động từ thiện. Đó là một trong những khoản đầu tư thông minh và hiệu quả nhất mà thế giới có thể thực hiện cho sự bền vững của đại dương.

Khi cộng đồng có công cụ, quyền lợi và nguồn lực để quản lý hệ sinh thái biển một cách bền vững, nguồn lợi cá có thể phục hồi, hoạt động bất hợp pháp giảm, sinh kế được cải thiện và khả năng chống chịu được tăng cường. Ngược lại, khi cộng đồng bị gạt ra ngoài, các biện pháp bảo vệ môi trường sẽ khó duy trì hơn và khoảng trống trong quản trị sẽ ngày càng lớn.

Tuyên bố Mombasa cung cấp một khuôn khổ quan trọng cho hành động tập thể. Nhưng chỉ riêng các tuyên bố sẽ không thể bảo đảm tương lai của đại dương. Thành công của tuyên bố này sẽ được đo bằng

việc các cam kết có đi kèm với đầu tư hay không, minh bạch có gắn với trách nhiệm giải trình hay không, và tham vọng chính sách có đi cùng quan hệ đối tác thực chất với các cộng đồng ven biển hay không.

Cuộc chiến chống khai thác bất hợp pháp, xét đến cùng, không chỉ là bảo vệ nguồn lợi cá. Đó còn là bảo vệ con người, bảo đảm an ninh lương thực, củng cố các nền kinh tế ven biển và bảo đảm rằng lợi ích từ đại dương được chia sẻ một cách công bằng và bền vững.

Tương lai của quản trị đại dương sẽ không chỉ được quyết định bởi những gì các quốc gia thống nhất trong các phòng hội nghị, mà còn bởi những gì chúng ta trao quyền cho các cộng đồng ven biển thực hiện tại chính những bờ biển — nơi sức khỏe của đại dương được quyết định mỗi ngày.

Đó là nơi khởi đầu của sự quản lý đại dương bền vững. Và đó cũng là nơi thế giới cần dành nhiều nỗ lực nhất để đầu tư.

chong danh bat iuu iuu chong khai thac bat hop phap

TIN MỚI CẬP NHẬT

TIÊU CHÍ XÉT CHỌN & VINH DANH DOANH NGHIỆP HỘI VIÊN VASEP XUẤT KHẨU XUẤT SẮC NĂM 2026

 |  11:33 17/11/2026

Theo truyền thống hàng năm của Hiệp hội VASEP, nhằm ghi nhận và vinh danh các doanh nghiệp hội viên có thành tích cao trong xuất khẩu thủy sản tại mỗi Tỉnh, Ban Lãnh đạo Hiệp hội đã thông qua Bản tiêu chí xét chọn các DN thủy sản hội viên có kết quả XK thủy sản xuất sắc trong năm 2026, và tiến hành vinh danh trao kỷ niệm chương tại Hội nghị toàn thể Hiệp hội và Tổng kết Xuất khẩu vào ngày 25/12/2026 tại KS Mariott, Tp. Hồ Chí Minh.

Nhập khẩu tôm của Mỹ tăng 12% trong tháng 9/2026

 |  08:17 17/11/2026

(vasep.com.vn) Tháng 9/2026, Mỹ nhập khẩu 71.016 tấn tôm, trị giá 607 triệu USD, tăng 12% về lượng và 9% về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Đây là tháng thứ năm liên tiếp lượng nhập khẩu tăng, đưa kết quả lũy kế 9 tháng trở lại mức tăng trưởng dương.

Nhật Bản: Ngành kamaboko chịu áp lực nguyên liệu

 |  08:07 17/11/2026

(vasep.com.vn) Ngành sản xuất kamaboko (chả cá Nhật Bản) đang chịu sức ép từ giá surimi tăng cao, nguồn cung nguyên liệu thu hẹp và cạnh tranh thu mua từ thị trường quốc tế. Trong khi đó, thanh cua ngày càng phổ biến ở nước ngoài, tạo thêm áp lực cho các nhà sản xuất Nhật Bản.

Cá rô phi Việt Nam mở rộng hiện diện tại thị trường châu Phi

 |  08:07 17/11/2026

(vasep.com.vn) Chín tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam sang các thị trường châu Phi đạt 2,1 triệu USD, tăng 160% so với cùng kỳ năm trước. Châu Phi hiện chiếm 2% tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam, nhưng là một trong những khu vực có tốc độ tăng trưởng cao.

Uganda tiêu hủy 110.000 ngư cụ khai thác bất hợp pháp trị giá 400 triệu shilling

 |  08:00 17/11/2026

(vasep.com.vn) Chính phủ Uganda vừa tiến hành tiêu hủy khoảng 110.000 ngư cụ khai thác bất hợp pháp, trị giá 400 triệu shilling Uganda, nhằm tăng cường thực thi pháp luật nghề cá, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và ngăn chặn các phương thức khai thác mang tính hủy diệt.

Bản tin Logistics lạnh tuần 9–15/11/2026: Cước vận tải phân hóa, nhiều tuyến xuất khẩu đối mặt áp lực mới

 |  16:59 16/11/2026

(vasep.com.vn) Chi phí vận chuyển container lạnh tiếp tục biến động: phụ phí đi Bờ Đông Nam Mỹ giảm 1.000 USD/40RF, trong khi tuyến Australia và Địa Trung Hải xuất hiện các đợt tăng giá mới.

Hà Tĩnh: Chuyển ao tôm sang nuôi cá chim vây vàng cho lãi cao

 |  08:47 16/11/2026

(vasep.com.vn) Trước tình trạng nuôi tôm thẻ chân trắng kém hiệu quả do dịch bệnh và biến động môi trường, nhiều hộ dân ven biển Hà Tĩnh đang chuyển sang nuôi cá chim vây vàng. Mô hình bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế tích cực, giúp tận dụng diện tích ao đầm và đa dạng hóa đối tượng nuôi.

Brazil tìm hướng đa dạng hóa xuất khẩu rô phi

 |  08:47 16/11/2026

(vasep.com.vn) Phi lê rô phi đông lạnh đang được ngành cá Brazil xem là hướng đi mới để mở rộng thị trường xuất khẩu. Tại Seafood Show Latin America 2026, Hiệp hội Nuôi cá Brazil (PEIXE BR) đánh giá phi lê đông lạnh là cơ hội để đa dạng hóa điểm đến, trong bối cảnh xuất khẩu hiện tập trung chủ yếu vào sản phẩm tươi. Điều kiện để mở rộng là đáp ứng được các quy định của bên mua, dù hiệp hội chưa đưa ra dự báo về sản lượng, doanh thu hay thời gian.

Giảm bột cá trong thức ăn thủy sản có thể làm tăng phát thải carbon

 |  08:45 16/11/2026

(vasep.com.vn) Việc giảm sử dụng bột cá và dầu cá, thay bằng nguyên liệu thực vật trong thức ăn thủy sản không phải lúc nào cũng giúp giảm tác động môi trường. Một nghiên cứu được trình bày tại Hội nghị của Tổ chức Bột cá và Dầu cá Quốc tế (IFFO), diễn ra ngày 19–21/10/2026 tại Argentina, cho thấy sự thay đổi này có thể làm tăng đáng kể lượng phát thải carbon, nhu cầu sử dụng đất và nước.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC