FAO dự báo tiêu thụ thủy sản tăng trong thập kỉ tới

Theo báo cáo “Thực trạng khai thác và Nuôi trồng thủy sản thế giới 2020 - SOFIA 2020” của FAO, tiêu thụ thủy sản bình quân đầu người tăng từ 9 kg trong năm 1961 lên 20,5 kg trong năm 2018, tăng trưởng khoảng 1,5%/năm. Đồng thời, từ năm 1961, tiêu thụ thủy sản hàng năm trên toàn cầu ở tăng trung bình 3,1%, vượt mức tăng dân số 1,6% và vượt mức tăng tiêu thụ của tất cả các loại thực phẩm giàu protein khác (như thịt bò, gia cầm và sữa) với 2,1%/năm.

Theo SOFIA, trong năm 2017, thủy sản chiếm 17% lượng tiêu thụ protein động vật của thế giới và 7% tổng lượng tiêu thụ protein. Như vậy, thủy sản đã cung cấp 20% lượng protein tiêu thụ bình quân cho hơn 3,3 tỷ người. Với một số quốc gia như Bangladesh, Campuchia, Gambia, Ghana, Indonesia, Sierra Leone, Sri Lanka và một số quốc đảo nhỏ đang phát triển – mức tiêu thụ này đạt 50% trở lên.

Tiêu thụ thủy sản tăng từ 17,4 kg/người vào năm 1961 lên mức cao nhất 26,4 kg/người vào năm 2007 và giảm dần xuống mức 24,4 kg/người trong năm 2017. Tuy nhiên, ở các nước đang phát triển, tiêu thụ thủy sản đã tăng đáng kể từ 5,2 kg/người trong năm 1961 lên 19,4 kg/người vào năm 2017, với tốc độ tăng trung bình hàng năm là 2,4%. Trong đó, các nước kém phát triển tăng mức tiêu thụ từ 6,1 kg/người trong năm 1961 lên 12,6 kg/người trong năm 2017, với tốc độ tăng trung bình hàng năm là 1,3%. Tỷ lệ này đã tăng đáng kể trong 20 năm qua, đạt 2,9%/năm, do mở rộng sản xuất và NK thủy sản.

Ở các nước mất an ninh lương thực có thu nhập thấp, mức tiêu thụ thủy sản tăng từ 4 kg/người trong năm 1961 lên mức 9,3 kg/người trong năm 2017, tỷ lệ tăng hàng năm khoảng 1,5%.

Theo dự báo của FAO đến năm 2030, tiêu thụ thủy sản thế giới sẽ tăng 18% (28 triệu tấn) so với năm 2018, mặc dù tốc độ tăng trưởng hàng năm sẽ chậm hơn trong 10 năm tới ở mức 1,4%, so với 2,6% trong giai đoạn 2007-2018. Tốc độ tăng trưởng chậm hơn chủ yếu do tăng trưởng sản xuất giảm, giá cao hơn và dân số giảm.

SOFIA dự báo khoảng 71% lượng thủy sản làm thực phẩm trong năm 2030 (khoảng 183 triệu tấn) sẽ được tiêu thụ ở Châu Á, trong khi Châu Đại Dương và Châu Mỹ Latinh tiêu thụ ít hơn. Tổng lượng tiêu thụ thủy sản làm thức ăn dự kiến ​​sẽ tăng ở tất cả các khu vực và tiểu vùng trong năm 2030 so với năm 2018, với tốc độ tăng trưởng dự kiến sẽ cao hơn - Mỹ Latinh (+33%), Châu Phi (+27%), Châu Đại Dương (+22%) và Châu Á (+19%).

Tuy nhiên, mức tiêu thụ thủy sản bình quân đầu người trên thế giới có chút khác biệt. Đến năm 2030, con số này sẽ tăng ở tất cả các khu vực ngoại trừ châu Phi, khu vực có mức giảm 3%. Tỷ lệ tăng trưởng cao nhất được dự báo cho Châu Á (+9%), Châu Âu (+7%), và Châu Mỹ Latinh và Châu Đại Dương (+6%).

Ở châu Phi, tiêu thụ thủy sản bình quân/người dự kiến ​​sẽ giảm 0,2%/năm cho đến năm 2030 - từ 10 kg/người trong năm 2018 xuống 9,8 kg/người vào năm 2030. Mức giảm sẽ lớn hơn ở khu vực châu Phi cận Sahara, từ 8,9 kg/người xuống 8,1 kg/người. SOFIA giải thích lý do chính của sự sụt giảm này là do dân số châu Phi tăng trưởng vượt xa tốc độ tăng nguồn cung. Sản lượng nội địa dự kiến ​​tăng 13% trong giai đoạn 2019 - 2030 và NK thủy sản tăng không thể đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của khu vực.

Tỷ trọng NK thủy sản làm thực phẩm trong tổng nguồn cung thủy sản dự kiến ​​sẽ tăng từ 37% trong năm 2018 lên 40% vào năm 2030. Tuy nhiên, sự gia tăng này cùng với việc mở rộng sản xuất nuôi trồng (tăng 48% vào năm 2030 so với năm 2018) và sản lượng đánh bắt thủy sản (5%), cũng chỉ bù đắp một phần cho sự gia tăng dân số. Ai Cập là trường hợp ngoại lệ ở châu Phi, vì quốc gia này dự kiến sẽ tăng sản lượng nuôi trồng thủy sản đáng kể.

FAO cho biết mức tiêu thụ thủy sản bình quân đầu người dự kiến giảm ở châu Phi làm gia tăng lo ngại về an ninh lương thực do tỷ lệ suy dinh dưỡng phổ biến ở khu vực và tầm quan trọng của thủy sản trong tổng lượng protein động vật ở nhiều nước châu Phi. Ngoài ra, sự suy giảm cũng có thể làm suy yếu khả năng của nhiều quốc gia phụ thuộc vào thủy sản trong việc đáp ứng các mục tiêu dinh dưỡng được đề ra trong Mục tiêu Phát triển Bền vững số 2 của Liên hợp quốc với mục tiêu “Không còn nạn đói”.

SOFIA ước tính sản lượng thủy sản toàn cầu đạt khoảng 179 triệu tấn vào năm 2018. Trong đó, 156 triệu tấn được sử dụng làm thức ăn cho con người. 22 triệu tấn còn lại được dành cho mục đích phi thực phẩm, chủ yếu để sản xuất bột cá và dầu cá. Nuôi trồng thủy sản chiếm 46% tổng sản lượng và chiếm 52% lượng thủy sản sử dụng làm thức ăn cho con người.