Theo các nguồn tin từ Brussels, cuộc họp của các đại sứ EU kết thúc mà không đạt được sự nhất trí cần thiết để thông qua gói trừng phạt mới. Theo quy định của EU, mọi biện pháp trừng phạt đều phải nhận được sự đồng thuận của toàn bộ 27 quốc gia thành viên. Chỉ cần một vài nước chưa đồng ý, toàn bộ gói biện pháp sẽ phải tiếp tục đàm phán.
Khi công bố dự thảo ban đầu, Ủy ban châu Âu từng đề xuất các biện pháp khá mạnh đối với thủy sản Nga, trong đó có việc cấm nhập khẩu một số sản phẩm cá thịt trắng quan trọng như cá tuyết (cod) và siết đáng kể hoạt động nhập khẩu cá minh thái Alaska (pollock). Mục tiêu là tiếp tục cắt giảm nguồn thu xuất khẩu của Nga đồng thời giảm sự phụ thuộc của EU vào nguồn nguyên liệu thủy sản từ quốc gia này.
Tuy nhiên, trong quá trình đàm phán, nhiều quốc gia thành viên đã bày tỏ quan ngại về tác động đối với ngành chế biến và thị trường nội địa. Nhiều doanh nghiệp chế biến tại Đức, Hà Lan, Pháp, Ba Lan và một số nước Bắc Âu hiện vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nguyên liệu cá thịt trắng từ Nga. Việc cắt giảm nguồn cung quá nhanh có nguy cơ làm tăng chi phí sản xuất, đẩy giá thực phẩm lên cao và làm giảm năng lực cạnh tranh của ngành chế biến thủy sản châu Âu.
Chính vì vậy, các cuộc thương lượng gần đây được cho là đang chuyển dần từ phương án "cấm hoàn toàn" sang các giải pháp mềm hơn như kéo dài thời gian chuyển tiếp, duy trì hoặc giảm dần hạn ngạch nhập khẩu theo từng giai đoạn, nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp thích ứng và tìm kiếm nguồn cung thay thế.
Điều đáng chú ý là dù chưa có quyết định cuối cùng, thị trường đã phản ứng khá mạnh trước nguy cơ nguồn cung bị thu hẹp.
Trong nhiều tuần qua, các nhà nhập khẩu và doanh nghiệp chế biến tại châu Âu đã chủ động tăng mua nguyên liệu để phòng ngừa rủi ro. Cùng với lượng tồn kho ở mức thấp và nhu cầu tiêu thụ phục hồi, động thái này đã góp phần đẩy giá cá minh thái Alaska (pollock) tăng lên mức cao kỷ lục. Giá fillet block tại châu Âu hiện đã vượt ngưỡng 5.000 USD/tấn, cao hơn đáng kể so với cùng kỳ năm trước.
Không chỉ pollock, nhiều sản phẩm cá thịt trắng khác cũng ghi nhận xu hướng tăng giá do tâm lý lo ngại về khả năng gián đoạn nguồn cung trong những tháng cuối năm.
Một trong những nguyên nhân khiến EU chưa thể đưa ra quyết định dứt khoát là vai trò rất lớn của Nga trong chuỗi cung ứng thủy sản toàn cầu.
Nga hiện là một trong những quốc gia khai thác cá thịt trắng lớn nhất thế giới, đặc biệt đối với pollock, cod và haddock. Trong nhiều năm, nguyên liệu từ Nga đã trở thành đầu vào quan trọng của các nhà máy chế biến tại châu Âu nhờ sản lượng lớn, nguồn cung ổn định và giá cạnh tranh.
Việc thay thế hoàn toàn nguồn nguyên liệu này trong thời gian ngắn không hề đơn giản. Nguồn cung từ Alaska tuy có chất lượng cao nhưng sản lượng có hạn, trong khi các quốc gia khác khó có thể nhanh chóng bù đắp khoảng trống nếu EU áp dụng các biện pháp hạn chế mạnh hơn đối với thủy sản Nga.
Đối với Việt Nam, việc EU tiếp tục cân nhắc các biện pháp đối với thủy sản Nga có thể mở ra cơ hội nhất định cho nhóm sản phẩm cá thịt trắng, đặc biệt là cá tra.
Trong hệ thống phân phối tại châu Âu, pollock, cod, hake, haddock và cá tra đều hiện diện ở nhiều phân khúc như phi lê đông lạnh, sản phẩm tẩm bột, fish fingers, suất ăn công nghiệp và dịch vụ thực phẩm. Khi giá các loài cá biển nước lạnh tăng hoặc nguồn cung bị thu hẹp, các nhà nhập khẩu thường có xu hướng mở rộng danh mục nguyên liệu nhằm kiểm soát chi phí và đảm bảo nguồn hàng.
Những năm 2022–2023 đã cho thấy xu hướng này khi giá cod và pollock tăng mạnh sau xung đột Nga – Ukraine, tạo điều kiện để cá tra Việt Nam gia tăng sức cạnh tranh tại một số phân khúc nhạy cảm về giá. Nếu EU tiếp tục siết nguồn cung từ Nga trong thời gian tới, kịch bản tương tự hoàn toàn có thể lặp lại.
Tuy nhiên, cơ hội sẽ không tự động chuyển thành đơn hàng. Các nhà nhập khẩu châu Âu hiện không chỉ quan tâm đến giá mà còn đặt ra yêu cầu rất cao về truy xuất nguồn gốc, chứng nhận bền vững, phát thải carbon và trách nhiệm xã hội. Đồng thời, nhiều doanh nghiệp chế biến đã tối ưu dây chuyền cho từng loại nguyên liệu cụ thể, nên việc chuyển đổi sang cá tra cần thêm thời gian đánh giá về kỹ thuật và thị hiếu người tiêu dùng.
Việc EU chưa thể đạt được đồng thuận cho thấy chính sách thương mại và địa chính trị đang ngày càng có ảnh hưởng sâu sắc đến chuỗi cung ứng thủy sản toàn cầu. Chỉ riêng quá trình thảo luận kéo dài trong vài tuần qua cũng đủ để tác động đến quyết định mua hàng, giá nguyên liệu và chiến lược tồn kho của nhiều doanh nghiệp.
Đối với doanh nghiệp Việt Nam, điều quan trọng không chỉ là theo dõi kết quả cuối cùng của gói trừng phạt mà còn cần chủ động nắm bắt những thay đổi trong nhu cầu của các nhà nhập khẩu châu Âu. Nếu các biện pháp hạn chế đối với thủy sản Nga được thông qua ở bất kỳ mức độ nào, áp lực thiếu hụt nguồn cung cá thịt trắng tại EU sẽ gia tăng, tạo thêm dư địa để cá tra Việt Nam mở rộng thị phần. Ngược lại, nếu EU lựa chọn phương án duy trì hạn ngạch hoặc lộ trình chuyển đổi dài hơn, thị trường sẽ có thêm thời gian thích ứng nhưng xu hướng đa dạng hóa nguồn cung của các nhà nhập khẩu nhiều khả năng vẫn sẽ tiếp tục.
Trong bối cảnh đó, năng lực cung ứng ổn định, chất lượng đồng đều và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của EU sẽ là yếu tố quyết định để doanh nghiệp Việt Nam biến những biến động chính sách thành lợi thế cạnh tranh thực sự trên thị trường cá thịt trắng toàn cầu.
(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 16/10 ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý về giá tôm, nguồn cung nguyên liệu và chính sách quản lý nghề cá. Giá tôm tại Mỹ tiếp tục chịu sức ép trong khi nguồn cung nhập khẩu được dự báo tăng; ngược lại, giá tôm nguyên liệu tại Ấn Độ tăng do sản lượng thu hoạch thấp. Bên cạnh đó, Peru hủy mùa khai thác cá cơm thứ hai, Iceland và Greenland giảm mạnh khuyến nghị khai thác capelin. Nga tiếp tục duy trì nguồn cá minh thái lớn, trong khi doanh nghiệp thủy sản Việt Nam tăng đầu tư vào kho lạnh và vốn lưu động.
Năm 2026, ngành thủy sản Việt Nam tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức trước những biến động phức tạp của kinh tế và thương mại toàn cầu, xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại, các rào cản kỹ thuật và yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững. Bên cạnh áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường quốc tế, khó khăn về nguồn nguyên liệu, chi phí sản xuất, logistics và nguồn vốn cũng tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu.
(vasep.com.vn) Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đã gia hạn đến ngày 9/1/2027 việc miễn thuế theo Mục 301 đối với 178 sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc. Các khoản miễn trừ này lẽ ra hết hạn vào ngày 9/11. Danh sách bao gồm 10 dòng thuế thủy sản. Nếu không được gia hạn, các sản phẩm này sẽ phải chịu lại thuế Mục 301, thường ở mức 25%.
(vasep.com.vn) Hoạt động thu hoạch cá tra giống tại xã Hỏa Lựu, TP. Cần Thơ đang diễn ra sôi động, khi nhiều hộ nuôi liên tục thu hoạch, cân bán và vận chuyển cá đến các vùng nuôi thương phẩm. Với giá bán khoảng 40.000 đồng/kg, mô hình này đang mang lại nguồn thu đáng kể cho nông dân địa phương.
(vasep.com.vn) Một dự án thử nghiệm kéo dài ba năm tại Thụy Điển cho thấy các nguồn protein thay thế như protein từ nấm (mycoprotein), bột côn trùng và bột trai có thể thay thế một phần đậu nành và bột cá trong thức ăn chăn nuôi mà vẫn đảm bảo hiệu quả sản xuất.
(vasep.com.vn) Các nhà khoa học tại Đại học Queensland (Australia) đang phát triển công nghệ biến chất thải hữu cơ thành protein đơn bào (SCP) để thay thế bột cá trong thức ăn thủy sản. Giải pháp này có tiềm năng giảm phụ thuộc vào nguồn cá khai thác tự nhiên, đồng thời tận dụng chất thải và hạn chế tác động môi trường.
(vasep.com.vn) Sản lượng khai thác cá minh thái của Nga đã vượt 2 triệu tấn tính đến đầu tháng 11/2026, chiếm gần một nửa tổng sản lượng đánh bắt thủy sản cả nước. Kết quả này cao hơn 3,1% so với mức kỷ lục ghi nhận cùng kỳ năm 2025, phản ánh hoạt động khai thác tích cực tại các ngư trường Viễn Đông.
(vasep.com.vn) Sản lượng phi lê cá minh thái không xương (PBO) của Mỹ đang ghi nhận mức sụt giảm 24% so với cùng kỳ, đẩy dự báo giá chào bán trong quý 1/2027 có thể tăng thêm 500 USD/tấn. Tính đến đầu tháng 10/2026, sản lượng PBO của Mỹ chỉ đạt hơn 95.700 tấn – mức thấp nhất kể từ năm 2022. Sự khan hiếm cục bộ buộc các nhà cung cấp Mỹ phải dồn áp lực nhu cầu và giá cả sang các hợp đồng của năm tới.
(vasep.com.vn) Cục Thống kê Na Uy (SSB) cho biết chỉ số giá tiêu dùng tháng 10/2026 tăng 3,6% so với cùng kỳ, cao hơn mức 3,4% của tháng trước. Giá điện, kể cả phí lưới, tăng 12,8%, chủ yếu kéo lạm phát đi lên, trong khi giá nhiên liệu tăng tới 25,8% trong 12 tháng.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu tôm Việt Nam trong 10 tháng đầu năm 2026 đạt 4,21 tỷ USD, tăng 8,8% so với cùng kỳ. Dù vẫn duy trì tăng trưởng nhờ thị trường Trung Quốc và một số thị trường trong khối CPTPP, kết quả tháng 10 cho thấy những dấu hiệu kém thuận lợi. Xuất khẩu sang Mỹ tiếp tục giảm sâu, trong khi áp lực thuế quan, cạnh tranh quốc tế và chi phí sản xuất đang đặt doanh nghiệp trước nhiều thách thức trong giai đoạn cuối năm.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn