Khi HĐND TP.HCM thông qua Nghị quyết 10/2020 ban hành mức thu phí sử dụng công trình kết cấu hạ tầng, công trình dịch vụ tiện ích công cộng trong khu vực cửa khẩu, cảng biển trên địa bàn thành phố (gọi chung là phí hạ tầng) áp dụng từ ngày 1/7 sắp tới, các doanh nghiệp đã bày tỏ các thái độ khác nhau, từ ngạc nhiên, lo lắng cho đến bức xúc.
Điều này cho thấy sự phân biệt đối xử quay trở lại, với việc các doanh nghiệp không mở tờ khai hải quan ở TP.HCM sẽ phải chịu mức phí gấp đôi. Không những vậy, doanh nghiệp còn lo lắng ngày càng nhiều khoản chi phí đè nặng, gây ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh.
Phân biệt đối xử
Không phải đợi đến ngày Việt Nam trở thành thành viên của WTO năm 2007, mà ngay từ trước đó cả hơn chục năm, khi bắt đầu tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, một trong những "bài học" đầu tiên Việt Nam được yêu cầu tuân thủ chính là không phân biệt đối xử.
Không phân biệt đối xử trong cơ chế thương mại đa phương thể hiện qua các nguyên tắc tối huệ quốc và đối xử quốc gia. Tựu trung, đó là sự đối xử công bằng giữa các doanh nghiệp nước ngoài với nhau và giữa doanh nghiệp nước ngoài với doanh nghiệp trong nước.
Nguyên tắc không phân biệt đối xử đã được thể chế hóa trong các văn bản pháp luật, thể hiện rõ nhất ở việc xóa bỏ chế độ 2 giá áp dụng cho doanh nghiệp đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp trong nước. Ngày nay, doanh nghiệp đầu tư nước ngoài cũng được hưởng mức giá thuê đất, mua điện, nước hay đóng thuế giống như doanh nghiệp trong nước.
Ai cũng hiểu rằng làm thủ tục hải quan, mở tờ khai hải quan ở đâu tức là nộp thuế ở đó, thành tích thu thuế là một chỉ tiêu quan trọng của bất kỳ địa phương nào.
Nhưng việc sử dụng một biện pháp thu phí mang tính phân biệt đối xử như trên không chỉ có dấu hiệu trái luật mà còn được coi là một biện pháp cạnh tranh không lành mạnh, không xứng đáng với vị thế của một thành phố "đầu tàu" về phát triển kinh tế.
Trong Điều 8 - Nguyên tắc xác định mức thu phí - của Luật Phí và lệ phí (được Quốc hội thông qua năm 2015) đã chỉ rõ: "Mức thu phí được xác định cơ bản bảo đảm bù đắp chi phí, có tính đến chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước trong từng thời kỳ, bảo đảm công bằng, công khai, minh bạch và bình đẳng về quyền và nghĩa vụ của công dân".
Có thể thấy rõ, việc thu phí như trên của TP.HCM không đảm bảo "công bằng" cũng như "bình đẳng về quyền và nghĩa vụ". Đây có thể cũng là một lý do khiến Bộ Tài chính có văn bản yêu cầu TP.HCM và Hải Phòng - địa phương đã triển khai thu phí hạ tầng trước đó - có giải trình. Tuy nhiên, đến đầu tháng 6 mới chỉ có Hải Phòng thực hiện yêu cầu này.
Không những mang tính phân biệt đối xử, Nghị quyết thu phí hạ tầng của TP.HCM cũng không tính đến yếu tố thực tế của hoạt động logistics. Hàng hóa đến cảng của TP không phải chỉ là hàng hóa xuất nhập khẩu, mà còn có hàng hóa trung chuyển, chuyển tải đi Campuchia và các địa phương khác.
Các hàng hóa này chỉ luân chuyển trong khu vực nội bộ cảng và chủ yếu chuyển đi bằng đường thủy, không gây ùn tắc giao thông nên phải đóng thêm phí hạ tầng là không hợp lý. Đây cũng là nội dung được Hiệp hội Đại lý và Môi giới hàng hải Việt Nam (VISABA) phản ánh trong công văn gửi đến các cấp.
"Rừng chi phí" bủa vây doanh nghiệp
Ởmột góc độ khác, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cũng khẩn thiết kiến nghị Chính phủ có ý kiến với TP.HCM lùi thời gian triển khai thu phí hạ tầng nói trên ít nhất là đến hết ngày 31/12.
Theo phân tích của VASEP, hiện các doanh nghiệp đang phải nộp nhiều loại phí liên quan đến xây dựng cơ sở hạ tầng, nhất là các trạm BOT. Một doanh nghiệp thủy sản đưa hàng từ Khánh Hòa vào cảng Cát Lái hiện phải đi qua 7 trạm thu phí BOT, với lượng xuất khẩu 3.000 container/năm thì hàng năm doanh nghiệp phải trả thêm 7,5 tỷ đồng/năm phí BOT.
Nếu phải gánh thêm khoản phí hạ tầng, một doanh nghiệp thủy sản quy mô trung bình ở ngoài TP.HCM sẽ phải chi trả thêm khoảng 5,5 tỷ đồng/năm.
Ông Chu Tiến Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM, cũng nêu quan điểm: "Đồng ý là đã đầu tư thì phải thu phí nhưng trong lúc doanh nghiệp khó khăn vì dịch Covid-19, chi phí logistics còn rất cao như hiện nay thì cần có sự linh hoạt điều chỉnh để hỗ trợ doanh nghiệp".
Trong bối cảnh giá cước vận chuyển container trên thế giới tăng đột biến, cộng thêm tình trạng thiếu container rỗng kéo dài từ cuối năm 2020 đến nay khiến chi phí thuê container tăng vọt, việc thu phí hạ tầng vào thời thời điểm này càng cần phải cân nhắc.
Trả lời về vấn đề trên, một lãnh đạo Sở Giao thông Vận tải TP.HCM lý giải việc thu phí hạ tầng cảng biển là làm theo quy định của Luật Phí và lệ phí đã được Quốc hội thông qua và đã có hiệu lực từ năm 2017, giờ TP mới triển khai là đã chậm so với quy định của Luật.
Tuy nhiên, trên thực tế Luật cho phép thu phí chứ không phải bắt buộc các địa phương phải thu phí. Việc thu hay không, thu vào thời điểm nào là do địa phương chủ động quyết định.
Một doanh nghiệp logistics cho biết các doanh nghiệp đang rất lo lắng các địa phương khác sẽ "theo gương" Hải Phòng và TP.HCM để triển khai thu phí hạ tầng, và như vậy thì một "rừng chi phí" sẽ dựng lên bủa vây các doanh nghiệp.
Trở lại vấn đề phân biệt đối xử trong thu phí hạ tầng như trên, một chuyên gia logistics cho rằng những hạ tầng trọng yếu như cảng biển, sân bay có thể thuộc một địa phương nào đó, nhưng trong mối tương quan phát triển kinh tế của đất nước cũng như liên kết vùng, cần xác định các hạ tầng đó không phải chỉ để phục vụ riêng một địa phương, mà địa phương đó còn có trách nhiệm tạo thuận lợi cho các địa phương khác cùng sử dụng, khai thác.
Trong lúc Chính phủ và các bộ, ngành đang tìm cách cắt giảm chi phí logistics và trước bối cảnh các doanh nghiệp trong nước đang phải vật lộn với những khó khăn do dịch bệnh kéo dài một năm rưỡi qua, việc triển khai thu phí hạ tầng với quan điểm phân biệt đối xử và còn nhiều điểm bất cập của TP.HCM không nhận được sự đồng tình của xã hội và doanh nghiệp.
Điều này gây thêm khó khăn cho quá trình doanh nghiệp phục hồi sản xuất kinh doanh sau những tác động kéo dài của dịch Covid-19. "Tư tưởng ăn cây nào rào cây ấy là rất nguy hiểm, sẽ phá vỡ với mọi chính sách liên kết vùng, phát triển kinh tế - xã hội đồng đều mà Đảng và Chính phủ chủ trương bấy lâu nay", vị chuyên gia này nhấn mạnh.
Mức thu phí sử dụng công trình kết cấu hạ tầng, công trình dịch vụ tiện ích công cộng trong khu vực cửa khẩu cảng biển tại TP.HCM ban hành tại Nghị quyết 10/2020/NQ-HĐND của HĐND TP.
|
Số TT |
Hàng hóa |
Đơn vị tính |
Mức thu phí |
|
Hàng tạm nhập tái xuất, hàng gửi kho ngoại quan, hàng quá cảnh, hàng chuyển khẩu |
|||
|
Container 20ft |
đồng/cont |
2.200.000 |
|
|
Container 40ft |
đồng/cont |
4.400.000 |
|
|
Hàng lỏng, hàng rời không đóng trong container |
đồng/tấn |
50.000 |
|
|
Hàng hóa xuất nhập khẩu |
|||
|
Hàng hóa nhập khẩu, hàng hóa xuất khẩu mở tờ khai ngoài TP.HCM |
|||
|
Container 20ft |
đồng/cont |
500.000 |
|
|
Container 40ft |
đồng/cont |
1.000.000 |
|
|
Hàng lỏng, hàng rời không đóng trong container |
đồng/tấn |
30.000 |
|
|
Hàng hóa nhập khẩu, hàng hóa xuất khẩu mở tờ khai tại TP.HCM |
|||
VASEP nhận được phản ánh của một doanh nghiệp về những vướng mắc trong quá trình sử dụng dịch vụ tư vấn, hỗ trợ thủ tục xuất khẩu vào thị trường Nga. Vụ việc cho thấy doanh nghiệp cần kiểm chứng kỹ năng lực đối tác, làm rõ nội dung dịch vụ và điều kiện thanh toán trước khi ký hợp đồng.
(vasep.com.vn) Tuần 16–20/11/2026, thị trường Mỹ tiếp tục là tâm điểm của ngành thủy sản thế giới. Giá tôm bán buôn giảm và sức ép đã lan sang tôm sú. Mỹ đang xem xét yêu cầu điều tra tôm Ấn Độ liên quan cáo buộc lao động cưỡng bức, còn doanh nghiệp cá tra Việt Nam đối mặt rủi ro tăng thuế chống bán phá giá. Cạnh tranh giữa tôm Việt Nam và Ecuador ngày càng phụ thuộc vào chi phí sản xuất. Ở châu Âu, giá tôm nước lạnh tại Anh tăng, trong khi giá cá ngừ vằn tại Bangkok giảm xuống dưới 2.000 USD/tấn.
(vasep.com.vn) Ủy ban châu Âu (EC) tái khẳng định cam kết hỗ trợ các quốc gia Tây Phi tăng cường quản lý nguồn lợi cá nổi nhỏ, trong bối cảnh tình trạng khai thác quá mức đang đe dọa nguồn lợi thủy sản, an ninh lương thực và sinh kế của cộng đồng ngư dân ven biển.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu kéo dài 96 ngày cho thấy protein từ vi khuẩn methanotrophic có thể thay thế 50% lượng bột cá trong khẩu phần ăn của cá tráp vàng mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn. Tuy nhiên, tỷ lệ thay thế cao hơn có thể làm giảm trọng lượng cá và ảnh hưởng đến khả năng chống chịu bệnh.
(vasep.com.vn) Trong 10 năm qua, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Nga sang Trung Quốc đã tăng hơn 2,5 lần, trong khi khối lượng giao dịch thực tế tăng khoảng 40%. Thông tin được ông Alexey Buglak, Chủ tịch Hiệp hội các nhà khai thác cá minh thái Nga (PCA), công bố tại diễn đàn “Fish for the Future”, do Hội đồng Quản lý biển (MSC) tổ chức trong khuôn khổ Triển lãm Thủy sản Quốc tế Trung Quốc 2026 (CFSE 2026).
(vasep.com.vn) Hải quân Hoàng gia New Zealand vừa phối hợp với Đơn vị Cảnh sát biển thuộc Lực lượng Cảnh sát Quần đảo Cook triển khai các hoạt động tuần tra, kiểm tra và giám sát nhằm ngăn chặn khai thác thủy sản bất hợp pháp tại khu vực Tây Thái Bình Dương.
(vasep.com.vn) Hiệp hội Các nhà chế biến mỡ và phụ phẩm động vật châu Âu (EFPRA) kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) điều chỉnh quy định, cho phép sử dụng rộng rãi hơn protein chế biến từ phụ phẩm động vật trong thức ăn chăn nuôi. Đề xuất được kỳ vọng mở thêm nguồn nguyên liệu thay thế bột cá, trong bối cảnh nguồn cung nguyên liệu biển chịu nhiều áp lực.
(vasep.com.vn) Phát biểu tại Hội nghị Thực phẩm và Protein 2026 do Seaberry Foods tổ chức ở Kochi, ông Ram Mohan, Giám đốc Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Thủy sản Ấn Độ (MPEDA), cho biết Ấn Độ hiện đứng thứ 7 thế giới, chiếm 4% thương mại thủy sản toàn cầu trị giá 218 tỷ USD.
(vasep.com.vn) Thị trường bacalhau (cá tuyết muối khô) của Bồ Đào Nha bước vào mùa tiêu thụ cao điểm cuối năm trong tình trạng thiếu hàng. Theo Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC), tháng 10/2026, Na Uy xuất sang Bồ Đào Nha lượng thủy sản trị giá 730 triệu NOK, giảm 15% so với cùng kỳ. Khối lượng clipfish giảm 29%, còn 2.296 tấn, và cá tuyết muối giảm 38%, còn 950 tấn.
(vasep.com.vn) Các nhà nghiên cứu thuộc Cơ quan Công nghiệp cơ bản và Phát triển vùng Tây Australia (DPIRD) đang phối hợp với ChemCentre sử dụng thiết bị huỳnh quang tia X (XRF) để phân tích thành phần nguyên tố trong vỏ ghẹ xanh.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn