Covid-19 và Brexit tác động mạnh tới thị trường nhuyễn thể EU

Nhuyễn thể được sử dụng trong các món ăn truyền thống của Địa Trung Hải, chúng có thể được tiêu thụ riêng hoặc là một phần trong các món ăn. Vì nhuyễn thể là một sản phẩm được tiêu dùng rộng rãi và được người dân Châu Âu ưa chuộng từ lâu, nên mức tiêu thụ các loài này chủ yếu được xác định bởi quy mô dân số và sự luân chuyển của thu nhập khả dụng.

Vào năm 2019, thị trường nhuyễn thể EU đã tiêu thụ 3,6 tỷ USD các sản phẩm nhuyễn thể. Giá trị thị trường trong giai đoạn 2012 - 2019 tăng với tốc độ bình quân hàng năm đạt 2,1%. Mức tiêu thụ các sản phẩm này của EU đạt mức cao nhất 3,8 tỷ USD vào năm 2018 và sau đó giảm nhẹ ở năm tiếp theo.

Năm 2019, tiêu thụ nhuyễn thể của các nước EU đạt 647 nghìn tấn, tương đương so với năm 2018.

Các nước tiêu thụ nhiều nhất các sản phẩm nhuyễn thể trong năm 2019 là Tây Ban Nha (309 nghìn tấn), Italy (176 nghìn tấn), và Bồ Đào Nha (41 nghìn tấn), chiếm 78% tổng khối lượng tiêu thụ của EU. Pháp, Hy Lạp, Đức và Anh có lượng tiêu thụ thấp hơn, chiếm 14%.       

Về giá trị, thị trường tiêu thụ lớn nhất trong số các nước EU là Tây Ban Nha với 1,5 tỷ USD, Italy với 1 tỷ USD, và Pháp với 280 triệu USD, chiếm 77% thị phần.

Các nước có mức tiêu thụ nhuyễn thể bình quân theo đầu người cao nhất trong số 28 nước EU năm 2019 là Tây Ban Nha 6,61 kg/người, Bồ Đào Nha 4 kg/người và Italy với 3 kg/người.

Kể từ đầu năm 2020, do các biện pháp hạn chế sự lây lan của đại dịch Covid-19, thị trường này đã đối mặt với nhiều thách thức liên quan tới việc sụp đổ của các kênh bán hàng thông thường và sự gián đoạn chuỗi cung ứng. Ngành cung cấp dịch vụ ăn uống (HoReCa) gần như tê liệt hoàn toàn trong vài tháng, làm giảm đáng kể nhu cầu tiêu thụ các sản phẩm nhuyễn thể và các loài thuỷ sản khác. Tuy nhiên, doanh số bán lẻ không giảm do nhu cầu mua sắm tại các của hàng thực phẩm tăng, vì người tiêu dùng nấu ăn ở nhà nhiều hơn và mua nhiều các sản phẩm bảo quản lâu để tích trữ. Một mối đe doạ khác đến từ việc chuỗi cung ứng các sản phẩm nhuyễn thể có thể bị gián đoạn do hoạt động vận chuyển thấp và các hạn chế về kiểm dịch.

Thị trường nhuyễn thể trong năm 2020 bị thu hẹp trong bối cảnh nhu cầu từ lĩnh vực HoReCa giảm rõ rệt và dự kiến sẽ tăng nhẹ trong năm 2021 khi lĩnh vực HoReCa và ngành du lịch phục hồi. Trong trung hạn, thị trường nhuyễn thể EU sẽ tăng trưởng vừa phải với tốc độ tăng 1% từ năm 2020 đến năm 2030, đưa mức tiêu thụ của khối thị trường này lên 703 nghìn tấn vào cuối năm 2030. Tuy nhiên, những kỳ vọng này khó có thể đạt được khi các nước EU bước vào làn sóng covid thứ 2.

Bên cạnh đó, việc Anh ra khỏi EU (Brexit) từ tháng 2/2020 đã đặt ra một mối đe doạ với thị trường nhuyễn thể EU. Sau Brexit, các quy định dành cho nước thứ 3 của EU được áp dụng cho Vương quốc Anh bắt đầu từ năm 2021, và do đó phần lớn các hoạt động mua bán nhuyễn thể không còn hợp pháp vì EU không thể nhập khẩu nhuyễn thể từ vùng biển hạng B.

Trước Brexit, Anh là nhà xuất khẩu nhuyễn thể lớn thứ 3 cho EU, với tổng các lô hàng đạt 11 nghìn tấn trong năm 2019. Trong khi, Tây Ban Nha với 145 nghìn tấn vẫn là nhà xuất khẩu chính nhuyễn thể cho EU, chiếm 64% tổng khối lượng nhập khẩu của EU. Bồ Đào Nha với 25 nghìn tấn là nguồn cung lớn thứ 2.

Mặc dù xuất khẩu của Anh chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng xuất khẩu nhuyễn thể vào EU, nhưng hơn 72 triệu USD các lô hàng nhuyễn thể của Anh đang bị đe doạ, chưa kể đến việc nhân viên sản xuất nhuyễn thể tại các nhà máy của Anh có thể bị giảm thu nhập. Nếu không có một thỏa thuận đặc biệt, hoạt động buôn bán nhuyễn thể giữa Anh và các nước EU không thể tiếp tục bình thường, và tình trạng này đe dọa sự tồn tại của các nhà sản xuất định hướng xuất khẩu của Anh. Thêm vào đó, sự cần thiết phải kiểm tra Covid-19 đối với các lái xe giao hàng đến EU gây ra một mối đe dọa khác vì nó làm giảm chất lượng thủy sản do sự chậm trễ.

Đại dịch Covid-19, cùng với Brexit, có thể dẫn đến những thay đổi đáng chú ý trên thị trường nhuyễn thể Châu Âu, điều này sẽ không chỉ ảnh hưởng đến các kênh bán hàng và chuỗi cung ứng mà còn dẫn đến việc phân phối lại thị trường giữa các nhà sản xuất từ các quốc gia khác.