Chuyển đổi xanh: Cơ hội nâng giá trị thay vì rào cản

Bà Lăng Trịnh Mai Hương – Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác Quốc tế, Kiểm toán Nhà nước.

Bà Lăng Trịnh Mai Hương – Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác Quốc tế, Kiểm toán Nhà nước:

Về các quy định của Liên minh Châu Âu (EU), thời gian vừa qua họ đang thực hiện hai việc: một là nới lỏng một số điều kiện nhất định; hai là giãn thời hạn thực thi đối với một số yêu cầu cụ thể. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cần lưu ý rằng thời gian trì hoãn này có hạn. Tính đến tháng 2 năm 2026, các chỉ thị về phát triển bền vững như CSDDD (Corporate Sustainability Due Diligence Directive) đã được nới lỏng hơn về các điều khoản thực thi, nhưng tuyệt đối không có chuyện bãi bỏ. Các quy định về thuế (như CBAM) vẫn sẽ được áp dụng bình thường.

Hiện nay, EU đang vận hành các nguồn quỹ để bắt buộc các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng phải chuyển đổi và thực hiện cam kết Net Zero theo lộ trình từng năm với sự giám sát cực kỳ chặt chẽ. Mặc dù các quyết định tạm hoãn thực thi một số quy định về “xanh” của EU (ví dụ như EUDR) có thể xem là những giải pháp nới lỏng tạm thời cho thị trường, nhưng các thị trường lớn khác như Mỹ vẫn đang ráo riết triển khai.

Về tư duy và cơ hội của doanh nghiệp, ở góc độ chuyên gia, tôi rất mong các doanh nghiệp không nhìn nhận ESG như một nghĩa vụ bắt buộc nặng nề. Thay vào đó, hãy dần xác định đây là một cuộc chuyển đổi để tìm kiếm cơ hội. Khi chúng ta thay đổi tư duy, chúng ta sẽ không còn cảm thấy sợ hãi trước các rào cản.

Đúng là giai đoạn đầu chi phí đầu tư sẽ rất cao, nhưng chúng ta có thể làm dần dần từ những việc nhỏ nhất. Ví dụ, chúng tôi đang hỗ trợ các trường đại học xây dựng "Green Skills" (Kỹ năng xanh) cho sinh viên để các em có tư duy “xanh” ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Khi đi làm, các em sẽ mang theo tư duy đó vào công việc. Ngay tại văn phòng của chúng tôi, việc hạn chế sử dụng giấy và in ấn hai mặt cũng là một hình thức chuyển đổi “xanh” đơn giản. Những hành động nhỏ này sẽ hỗ trợ dần dần trong việc nâng cao nhận thức của cả cộng đồng.

Chúng ta không chỉ làm “xanh” để xuất khẩu. Bản thân Chính phủ Việt Nam đã cam kết đạt Net Zero vào năm 2050. Do đó, các quy định trong nước đang trong quá trình chuyển dịch.

Giai đoạn hiện tại đang ở mức khuyến khích, động viên và thưởng thông qua các hình thức như ưu đãi lãi suất hoặc các giải thưởng về bền vững. Giai đoạn tiếp theo sẽ chuyển từ "khuyến khích" sang "phạm quy". Nếu doanh nghiệp không đáp ứng được các tiêu chuẩn, sẽ bị xử lý theo quy định.

Đặc biệt, trong tương lai gần, khi áp dụng hạn ngạch phát thải và phân bổ hạn ngạch cho từng doanh nghiệp, bức tranh sẽ thay đổi hoàn toàn. Lúc đó, dù muốn hay không, doanh nghiệp bắt buộc phải làm. Các doanh nghiệp cần lưu ý rằng, chi phí để mua thêm hạn ngạch phát thải (nếu vượt mức) sẽ cao hơn rất nhiều so với chi phí đầu tư vào công nghệ xanh ngay từ bây giờ.

Trong ngắn hạn, việc quản trị rủi ro và đầu tư cho ESG có thể là một gánh nặng lớn. Tuy nhiên, nếu nhìn về trung và dài hạn, tôi tin rằng lợi ích mang lại sẽ lớn hơn rất nhiều.

Nhiều doanh nghiệp hỏi tôi rằng: "Nếu đầu tư xanh, tôi có thể tăng giá bán được không?” Câu trả lời phụ thuộc vào phân khúc khách hàng của bạn. Nếu khách hàng thuộc nhóm cao cấp hoặc thị trường ngách, họ sẵn sàng trả thêm từ 10% đến 20% cho các sản phẩm bền vững. Khi đó, doanh nghiệp hoàn toàn không bị thiệt thòi về mặt lợi nhuận.

Ngược lại, nếu đối tượng khách hàng là người có thu nhập thấp, chỉ cần giá tăng 5% là họ đã cân nhắc chuyển đổi. Đây là bài toán khó hơn. Vì vậy, doanh nghiệp cần tính toán kỹ lưỡng về sự sự phù hợp giữa mức độ đầu tư và phân khúc khách hàng để có lộ trình phù hợp.

Theo Diễn đàn Doanh nghiệp