Chương trình Doanh nghiệp ưu tiên góp phần mở rộng các lợi ích của FTA

Chính sách 08:11 07/01/2025
(TBTCO) - Chương trình Doanh nghiệp ưu tiên trong lĩnh vực hải quan đã góp phần mở rộng các lợi ích của Hiệp định thương mại tự do (FTA) đối với doanh nghiệp, đặc biệt là khi các nước thành viên ký kết thỏa thuận công nhận lẫn nhau về doanh nghiệp ưu tiên (MRA).

Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Nguyễn Văn Thọ (giữa) cùng đại diện các đơn vị của Hải quan Việt Nam và Hải quan Hàn Quốc tại lễ ký kết MRA diễn ra vào cuối tháng 12/2024. Ảnh: Văn Tá.

Góp phần nâng vị thế

Theo đánh giá từ cơ quan hải quan, sự đóng góp của Chương trình Doanh nghiệp ưu tiên (DNUT) thể hiện ở nhiều phương diện. Có thể kể đến việc các doanh nghiệp (DN) được giảm tỷ lệ kiểm tra hàng hóa xuất nhập khẩu, thông quan nhanh hàng hóa cả ở khâu thông quan và sau thông quan. Đặc biệt, sau khi ký kết MRA hàng hóa của các DNUT của Việt Nam khi xuất khẩu đến nước đối tác cũng được hưởng các đãi ngộ tương tự.

Thông qua đó, hàng hóa của các DNUT của Việt Nam khi xuất khẩu cũng như khi được nhập khẩu ở nước đối tác sẽ nhanh chóng được làm thủ tục giảm hoặc không bị kiểm tra thực tế hàng hóa, kiểm tra chứng từ qua đó giảm chi phí làm thủ tục, giảm các chi phí liên quan đến thời gian lưu công, chi phí kho bãi, chi phí bảo quản hàng hóa. Trong đó, thời gian thông quan, chi phí bảo quản hàng hóa đặc biệt quan trọng với các DN xuất khẩu các mặt hàng nông sản, thủy sản của Việt Nam.

Số lượng doanh nghiệp ưu tiên của Việt Nam còn khiêm tốn

Việt Nam có số lượng DNUT khiêm tốn nếu so với các nước trên thế giới và trong khu vực. Đến nay sau 13 năm triển khai, Việt Nam hiện chỉ có 76 DNUT. Trong khi đó, Trung Quốc hiện có 5.882 DNUT chiếm 37,1% kim ngạch XNK; Hàn Quốc có 935 DN chiếm khoảng 50% kim ngạch xuất khẩu và 70% kim ngạch nhập khẩu; trong khu vực ASEAN, Thái Lan đã có 453 DNUT...

Ngoài ra, các DNUT nhận được nhiều ưu đãi về thủ tục thuế, được hoàn thuế trước, kiểm tra sau. Các ưu đãi này giúp DN giảm yêu cầu đối với vốn lưu động, giảm chi phí tài chính đồng thời giảm rủi ro về thanh toán, giảm chi phí tuân thủ đối với chính sách thuế.

Theo Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra sau thông quan Nguyễn Sỹ Hoàng, Chương trình DNUT đã cho thấy nhiều mặt tích cực. Đó là góp phần quan trọng vào việc phát triển kinh tế xã hội, thu hút đầu tư nước ngoài, nâng vị thế quốc gia trong cộng đồng quốc tế và đặc biệt là một chương trình mà cộng đồng DN luôn mong muốn được tham gia. Đặc biệt, các DNUT đóng vai trò hết sức quan trọng trong nâng quy mô và thúc đẩy tăng trưởng của kim ngạch xuất nhập khẩu nước ta.

Trong bối cảnh tham gia ngày càng sâu, rộng vào các FTA, việc trở thành DNUT giúp các DN nâng cao lợi thế cạnh tranh, khả năng thích ứng và đối phó với những thách thức. Đặc biệt, ngoài các thỏa thuận về ưu đãi thuế quan và tạo thuận lợi thương mại, việc phát triển chương trình công nhận lẫn nhau về DNUT, chính là việc nâng tầm hợp tác và tận dụng tối đa các lợi thế thương mại giữa các nước thành viên.

Tăng cường ý thức tuân thủ

Tới đây, cơ quan hải quan sẽ tiếp tục thúc đẩy chương trình DNUT nhằm tận dụng các FTA. Việc đầu tiên cần làm là đẩy mạnh công nhận mới DNUT. Hiện nay so với các nước số lượng DNUT của Việt Nam còn hạn chế. Để hỗ trợ DN tận dụng tốt lợi ích từ các FTA đặc biệt là sau khi tham gia các MRA, Việt Nam cần có nhiều hơn các DNUT trong nhiều ngành, lĩnh vực kinh tế của cả nước. Nhất là sau khi ký kết MRA, các DN xuất khẩu của Việt Nam sẽ thấy rõ lợi ích hơn khi hàng hóa vào nước bạn được hưởng ưu đãi nhiều mặt.

Một việc nữa là tăng cường ý thức tuân thủ của các DNUT. Các DNUT khi được lựa chọn đều là các DN có mức độ tuân thủ tốt và có trình độ quản lý cao. Tuy nhiên, vẫn còn một số trường hợp sau khi được công nhận, DN lơ là trong kiểm soát dẫn đến vi phạm. Do đó, ngoài thủ tục thẩm định, gia hạn, báo cáo định kỳ cần tăng cường công tác kết nối kiểm soát thường xuyên, thực hiện các biện pháp phổ biến pháp luật đến DN, kiểm tra năng lực, ý thức tuân thủ của cán bộ chủ chốt.

Thúc đẩy đám phán MRA trên cơ sở đánh giá đầy đủ tác động với DN và nền kinh tế. Chương trình MRA sau khi được ký kết với một số đối tác ngoài việc đem đến nhiều lợi ích cho các DNUT cũng đồng thời cũng tạo ra những áp lực cạnh tranh không nhỏ với các DN trong nước, khi mà hàng hóa của DNUT nước bạn cũng được hưởng ưu đãi khi vào nước ta. Như vậy, ưu đãi đã đạt đến mức độ toàn diện nhất, cả về thuế quan và về mặt thủ tục. Áp lực sẽ lớn hơn với những DN, ngành hàng chưa có sự chuẩn bị tốt.

Đặc biệt, cần có hệ thống công nghệ thông tin thống nhất và đồng bộ kết nối giữa DN, cơ quan hải quan và các cơ quan khác có liên quan để quản lý, hỗ trợ DNUT.

Chương trình DNUT được triển khai tại Việt Nam đã thu hút sự quan tâm của các doanh nghiệp trong và ngoài nước, được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao. Mặc dù vậy, công tác triển khai DNUT hiện nay vẫn còn một số tồn tại, hạn chế. Để chuẩn bị đầy đủ các điều kiện trong thời gian tới, trong quá trình Việt Nam thực hiện các FTA và có cơ sở tiến tới việc đàm phán, ký kết việc công nhận lẫn nhau với Hải quan các nước. Từ đó, các doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng những lợi thế, không những được hưởng chế độ ưu tiên tại nước mình mà còn được hưởng chế độ ưu tiên ở các nước mà Việt Nam đã ký kết.

Để được ưu tiên, doanh nghiệp đã đến lúc “xắn tay vào”

Nhìn vào thực trạng áp dụng Chương trình DNUT trong lĩnh vực hải quan hiện nay có thể thấy ngay một số tồn tại hạn chế.

Trước tiên chính là quy mô. Theo khuyến nghị của Hải quan thế giới (WCO) tại Khung tiêu chuẩn về an ninh và tạo thuận lợi thương mại toàn cầu của WCO (Khung tiêu chuẩn SAFE), Việt Nam chưa có khuôn khổ pháp lý để dành tiêu chí ưu tiên cho các DN vừa và nhỏ. Điều này cần phải được chỉnh lý để tạo điều kiện cho các DN quy mô nhỏ và vừa – chiếm 97% tổng số DN – được tiếp cận chính sách ưu đãi.

Về mặt loại hình, hiện nay tất cả các DNUT của Việt Nam đều là DN hoạt động XNK có quy mô lớn. Mặc dù khung khổ chính sách đã cho phép các DN công nghệ cao, DN là đại lý hải quan được tham gia tuy nhiên đến nay vẫn chưa có DN nào tham gia theo loại hình này. Chưa có quy định cho phép DN vừa và nhỏ, doanh nghiêp kinh doanh kho bãi/logistic, nhà sản xuất tham gia chương trình.

Về phía DN, rất nhiều vấn đề tồn tại cần được “xắn tay vào” giải quyết.

Ghi nhận trong quá trình triển khai Chương trình có thể thấy, một số DNUT có tình trạng duy trì hệ thống kiểm soát nội bộ mang tính hình thức. Sau khi xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ ở khâu thẩm định công nhận chế độ ưu tiên, một số DN không nghiêm túc triển khai và duy trì thực hiện trong thực tế. Việc này dẫn đến thực tế đã có DN để xảy ra vi phạm do không kiểm soát tốt các rủi ro trong quá trình hoạt động, không đảm bảo các điều kiện về tuân thủ.

Mặc dù cơ sở pháp lý về việc kết nối hệ thống công nghệ thông tin bảo đảm kiểm soát nội bộ đã đầy đủ, tuy nhiên đến nay vẫn chưa có một hệ thống kết nối, quản lý thống nhất cho toàn bộ các DNUT. DN hoạt động gia công, sản xuất xuất khẩu chưa thể triển khai kết nối, cung cấp thông tin liên quan đến hoạt động xuất nhập kho nguyên liệu, thành phẩm đến cơ quan hải quan qua Hệ thống.

Hoạt động tuyên truyền về chế độ DNUT tuy đã được đẩy mạnh, tuy nhiên sức lan tỏa còn hạn chế, nhiều DN còn chưa quan tâm hoặc đã biết đến nhưng không hiểu hết về lợi ích cũng như điều kiện để được tham gia.

Nguồn: thoibaotaichinhvietnam

hiep dinh thuong mai tu do fta doanh nghiep viet hai quan mra

TIN MỚI CẬP NHẬT

5 tháng đầu năm 2026: Xuất khẩu thủy sản tăng trưởng tích cực, nhưng đơn hàng nửa cuối năm còn nhiều biến số

 |  18:07 03/06/2026

(vasep.com.vn) Tháng 5/2026, XK thủy sản Việt Nam đạt 1,02 tỷ USD, tăng nhẹ 0,6%. Lũy kế 5 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thủy sản đạt 4,67 tỷ USD, tăng 11% so với cùng kỳ năm 2025. Mức tăng hai con số cho thấy ngành thủy sản vẫn giữ được đà phục hồi, nhưng phía sau kết quả này là một bức tranh không hoàn toàn thuận lợi: đơn hàng thận trọng hơn, thị trường phân hóa rõ hơn và yêu cầu tuân thủ ngày càng trở thành điều kiện then chốt để giữ khách hàng.

BẢN DỰ BÁO NGƯ TRƯỜNG CÁ NỔI NHỎ THÁNG 6/2026

 |  16:01 03/06/2026

Bản dự báo ngư trường do Trung tâm Nghiên cứu Hải sản phía Bắc thực hiện và cung cấp. VASEP xin đăng tải theo khuôn khổ hợp tác giữa hai bên. Bản dự báo có giá trị tham khảo, giúp doanh nghiệp, bạn đọc có thêm thông tin về diễn biến ngư trường khai thác theo tuần và theo tháng.

Nhập khẩu mực của Trung Quốc lập kỷ lục nhờ cao điểm khai thác Nam Mỹ

 |  08:38 03/06/2026

(vasep.com.vn) Lượng nhập khẩu mực và bạch tuộc của Trung Quốc trong tháng 4/2026 đã tăng vọt lên hơn 63.000 tấn, đạt giá trị gần 160 triệu USD – mức cao nhất kể từ đầu năm đến nay. Theo Food World (Bắc Kinh), sản lượng nhập khẩu tăng 52,7% và giá trị tăng 46,9% so với tháng 3/2026.

Trung Quốc nhập khẩu kỷ lục cá minh thái, Nga chiếm áp đảo nguồn cung

 |  08:28 03/06/2026

(vasep.com.vn) Tháng 4/2026, Trung Quốc nhập khẩu 146.519 tấn cá minh thái (pollock), trị giá 279 triệu USD, trong bối cảnh nhu cầu nguyên liệu chế biến tăng mạnh và giá nhập khẩu trung bình đạt 1,87 USD/kg theo dữ liệu từ Food World (Bắc Kinh).

Xuất khẩu cá rô phi Trung Quốc đạt 57.000 tấn trong tháng 4/2026

 |  08:25 03/06/2026

(vasep.com.vn) Xuất khẩu cá rô phi của Trung Quốc đạt 57.000 tấn trong tháng 4/2026, mang về 105 triệu USD, theo số liệu hải quan Trung Quốc được Food World (Bắc Kinh) dẫn lại. Giá xuất khẩu trung bình đạt 1,84 USD/kg, phản ánh thị trường đang được dẫn dắt bởi nhu cầu mạnh ở cả phân khúc phi lê cao cấp và cá nguyên con giá rẻ tại nhiều khu vực khác nhau.

Trung Quốc tăng mua tôm mạnh, nhưng “cửa vào” ngày càng chặt hơn

 |  08:20 03/06/2026

(vasep.com.vn) Sau giai đoạn nhập khẩu chững lại năm 2025, thị trường Trung Quốc đang quay lại với nhịp mua tôm khá mạnh trong những tháng đầu năm nay. Tuy nhiên, song song với nhu cầu tăng là hệ thống kiểm soát nhập khẩu ngày càng chặt hơn, từ kiểm dịch, an toàn thực phẩm đến hồ sơ đăng ký và truy xuất.

Hội chứng phân trắng ở tôm: rối loạn tiêu hóa phức hợp, dễ gây thiệt hại lớn

 |  08:42 02/06/2026

(vasep.com.vn) Hội chứng phân trắng (WFS) ở tôm không phải do một tác nhân đơn lẻ mà là rối loạn tiêu hóa phức hợp, liên quan đến vi bào tử trùng EHP, vi khuẩn cơ hội nhóm Vibrio, mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột và điều kiện môi trường bất lợi. Nếu không phát hiện và xử lý kịp thời, bệnh có thể khiến tôm giảm ăn, chậm lớn và gây thiệt hại lớn về năng suất.

Các tổ chức bảo tồn Mỹ phản đối chứng nhận nghề cá của 8 quốc gia

 |  08:40 02/06/2026

(vasep.com.vn) Ba tổ chức bảo tồn của Mỹ đã khởi kiện Cơ quan nghề cá thuộc Cục Quản lý đại dương và khí quyển quốc gia Mỹ (NOAA Fisheries), cho rằng cơ quan này phê duyệt nhập khẩu thủy sản từ tám quốc gia dù các nước này chưa áp dụng các biện pháp bảo vệ động vật có vú biển tương đương tiêu chuẩn của Mỹ.

Năm 2026 Nhật Bản mua thủy sản dựa vào giá, sự tiện lợi và chuỗi cung ứng nội địa

 |  08:35 02/06/2026

(vasep.com.vn) 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Nhật Bản đạt 429,1 triệu USD, tăng 1,8% so với cùng kỳ năm 2025. Nếu chỉ nhìn vào con số tổng, có thể thấy đây là một thị trường tương đối ổn định. Tuy nhiên, đi sâu vào cơ cấu sản phẩm, mức tăng này không phản ánh một sự phục hồi đồng đều của nhu cầu tiêu dùng tại Nhật Bản, mà cho thấy thị trường đang dịch chuyển rất rõ theo hướng: ưu tiên sản phẩm tiện lợi, chế biến sâu, giá hợp lý và phù hợp với áp lực chi tiêu của người dân Nhật. Nói cách khác, Nhật Bản không phải đang “mua nhiều hơn”, mà đang “mua khác đi”.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC