Theo báo cáo trình bày tại hội thảo năm 2025, sự xuất hiện dày đặc của mực jumbo dọc bờ biển Chile bắt đầu từ những năm 2000, tạo điều kiện hình thành nghề khai thác thủ công. Đến năm 2010, đội tàu công nghiệp chính thức tham gia đánh bắt, khiến nguồn lợi này nhanh chóng trở thành một mắt xích quan trọng trong kinh tế biển Chile. Chính phủ sau đó thiết lập hạn ngạch toàn quốc vào năm 2012 là 180.000 tấn và nâng lên 200.000 tấn vào năm 2014, trong đó 80% dành cho tàu thủ công và 20% dành cho tàu công nghiệp.
Từ năm 2014 đến nay, IFOP tiến hành giám sát tại các vùng Coquimbo, Valparaíso, Maule và Biobío — nơi tập trung phần lớn sản lượng khai thác. Hoạt động giám sát được thực hiện trên tàu và tại cảng thông qua nhật ký khai thác, lấy mẫu kích thước và phân tích sinh học. Tất cả quy trình đều được chuẩn hóa, đảm bảo dữ liệu phản ánh chính xác hoạt động thực tế.
Dữ liệu sản lượng những năm gần đây cho thấy sự biến động rất lớn của nghề. Năm 2016 ghi nhận mức sản lượng cao nhất với 181.269 tấn, trong khi năm 2019 là một giai đoạn thấp kỷ lục — chỉ 14.684 tấn đối với đội tàu thủ công. Những biến động này trùng khớp với ảnh hưởng mạnh của các hiện tượng khí hậu quy mô lớn như ENSO. Từ năm 2020 trở đi, sản lượng phục hồi rõ rệt và năm 2024 đạt mức 139.094 tấn. Tính đến tháng 9/2025, tổng sản lượng đã đạt 94.200 tấn.
Để minh họa rõ hơn diễn biến sản lượng, bảng dưới đây tổng hợp một số mốc quan trọng:
|
Sản lượng khai thác mực jumbo squid của Chile (2016–2025) |
||
|
Năm |
Ghi chú |
Sản lượng (tấn) |
|
2016 |
Năm có sản lượng cao nhất |
181.269 |
|
2019 |
Mức thấp nhất của đội thủ công |
14.684 |
|
2024 |
Sản lượng phục hồi mạnh |
139.094 |
|
2025 (tính đến tháng 9) |
Dữ liệu sơ bộ |
94.200 |
Song song với biến động sản lượng, số lượng tàu tham gia khai thác cũng thay đổi mạnh. Tất cả các vùng giám sát đều ghi nhận mức thấp nhất vào năm 2019 rồi tăng trở lại sau đó. Biobío luôn là khu vực có số tàu khai thác cao nhất, nhiều thời điểm vượt 1.000 tàu. Maule — tham gia muộn hơn — cũng cho thấy sự tăng trưởng rõ rệt từ năm 2018.
Một chỉ báo quan trọng khác được IFOP phân tích là năng suất khai thác (CPUE) của đội tàu thủ công. Chỉ số này biến động theo năm, giảm sâu vào năm 2019 và phục hồi mạnh vào các năm sau. CPUE cũng thể hiện tính mùa vụ rõ rệt, thường cao nhất trong nửa đầu năm. Đáng chú ý, phân tích kích thước theo vùng cho thấy sự khác biệt đáng kể: vùng Biobío thường khai thác được cá thể lớn hơn, trong khi Maule có kích thước phân bố đồng đều hơn. Đối với đội tàu công nghiệp, kích thước mực thu được tập trung chủ yếu trong khoảng 65–75 cm và ít biến động, phản ánh mức độ chọn lọc cao của ngư cụ.
Mặc dù dữ liệu thu được ngày càng đầy đủ, IFOP thừa nhận vẫn tồn tại nhiều khoảng trống lớn trong hiểu biết khoa học về loài này. Hiện chưa xác định được khu vực sinh sản của mực jumbo tại Chile và hầu như không thu được mẫu mực cái trưởng thành sinh dục. Chu kỳ sống và các giai đoạn di cư của loài trong vùng biển Chile cũng chưa được mô tả đầy đủ, gây khó khăn cho dự báo trữ lượng. Thêm vào đó, loài này phụ thuộc mạnh vào các biến động môi trường như ENSO — yếu tố khiến quần đàn biến đổi khó lường theo từng năm.
IFOP nhấn mạnh rằng để quản lý bền vững nguồn lợi mực jumbo squid, Chile cần tiếp tục đầu tư cho hệ thống giám sát, đồng thời mở rộng hợp tác giữa cơ quan khoa học, cộng đồng ngư dân, ngành chế biến và cơ quan quản lý. Việc cải thiện dữ liệu sinh học, đặc biệt về sinh sản và vòng đời, là chìa khóa để dự báo trữ lượng trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.
Với vai trò là một trong những quốc gia khai thác mực jumbo hàng đầu Thái Bình Dương, nỗ lực của Chile trong xây dựng hệ thống quản lý dựa trên khoa học được cộng đồng quốc tế đánh giá cao. Đây cũng là kinh nghiệm quan trọng đối với các quốc gia đang đẩy mạnh nghề khai thác mực, trong đó có Việt Nam, hướng tới một ngành khai thác có trách nhiệm và bền vững hơn.
(vasep.com.vn) Nghiên cứu mới của các nhà khoa học Bồ Đào Nha cho thấy protein thủy phân từ phụ phẩm ngành thực phẩm có thể thay thế một phần bột cá trong khẩu phần nuôi cá vược châu Âu (European seabass) mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng, hiệu quả sử dụng thức ăn hay chất lượng phi lê, đồng thời nâng cao tính bền vững của ngành.
(vasep.com.vn) Super Bowl của Liên đoàn Bóng bầu dục Quốc gia Mỹ (NFL) diễn ra ngày 8/2, cùng với Valentine’s Day vào ngày 14/2, đang tạo ra cơ hội lớn cho các nhà bán lẻ và chuỗi nhà hàng tại Mỹ đẩy mạnh các chương trình khuyến mãi, đặc biệt là với mặt hàng thủy sản.
(vasep.com.vn) Việc Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ công bố hoàn tất đàm phán Hiệp định thương mại tự do (FTA) cuối tháng 1/2026 đang mở ra một giai đoạn cạnh tranh mới trên thị trường thủy sản châu Âu. Trong đó, ngành cá ngừ Việt Nam – vốn coi EU là thị trường quan trọng cho các dòng sản phẩm loin và cá ngừ chế biến – có thể đối mặt rủi ro “xói mòn ưu đãi”, khi một đối thủ lớn về nguồn nguyên liệu và năng lực chế biến như Ấn Độ được mở cánh cửa thuế quan rộng hơn.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Fish Physiology and Biochemistry cho thấy bột giun nhiều tơ (polychaete meal) từ loài Hediste diversicolor có thể thay thế tới 50% bột cá trong thức ăn cho cá vược châu Âu (Dicentrarchus labrax) mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng, hiệu quả sử dụng thức ăn hay chất lượng phi lê.
(vasep.com.vn) Năm 2025, xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam ghi nhận bước tăng trưởng ấn tượng, với tổng kim ngạch đạt hơn 99 triệu USD, cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của mặt hàng này trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản. Trong đó, phi lê cá và các loại thịt cá đạt 61 triệu USD, chiếm 61% tổng kim ngạch, khẳng định vị thế là nhóm sản phẩm chủ lực.
(vasep.com.vn) Năm 2025, xuất khẩu cá và hải sản của Nga sang Nhật Bản ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể, phản ánh sự phục hồi nhu cầu và khả năng thích ứng của doanh nghiệp Nga trước những biến động của thị trường quốc tế. Theo phân tích của Liên minh Thủy sản Nga dựa trên số liệu hải quan Nhật Bản, kim ngạch xuất khẩu đạt 952 triệu USD, tăng 11% so với năm 2024. Về khối lượng, xuất khẩu đạt 118 nghìn tấn, tăng 9% so với cùng kỳ năm trước.
(vasep.com.vn) Ngành tôm Indonesia khép lại năm 2025 với sự phục hồi mạnh mẽ trong tháng 12, qua đó bù đắp phần nào những gián đoạn nghiêm trọng tại thị trường Mỹ trong quý IV. Dù tổng khối lượng xuất khẩu cả năm gần như đi ngang, kim ngạch vẫn ghi nhận mức tăng trưởng hai chữ số, phản ánh rõ chiến lược chuyển dịch sang các sản phẩm giá trị gia tăng.
(vasep.com.vn) Theo Rabobank, nền kinh tế Mỹ trong giai đoạn đầu năm 2026 đang trải qua quá trình phục hồi theo mô hình “hình chữ K”, kéo theo sự phân hóa rõ rệt trong hành vi tiêu dùng. Phát biểu tại Hội nghị Thị trường Thủy sản Toàn cầu 2026 (GSMC) diễn ra từ ngày 18–22/1 tại Florida, ông Christian Lawrence, Trưởng bộ phận nghiên cứu thị trường châu Mỹ và năng lượng của Rabobank, cho biết xu hướng này sẽ thúc đẩy đồng thời nhu cầu đối với cả sản phẩm cao cấp lẫn sản phẩm giá trị trong năm nay.
Hoa Kỳ là một trong những thị trường lớn và trọng điểm của thủy sản Việt Nam. Để hỗ trợ doanh nghiệp giữ vững thị phần tại thị trường này, hàng năm, Hiệp hội luôn tổ chức chương trình Triển lãm Thủy sản Bắc Mỹ giúp doanh nghiệp tham gia quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường, tìm kiếm khách hàng mới và cập nhật những xu hướng của thị trường. Triển lãm là cơ hội giúp Doanh nghiệp tiếp cận khách hàng, đồng thời thúc đẩy xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ nói riêng và khu vực Bắc Mỹ nói chung.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Royal Society Open Science cho thấy người tiêu dùng vẫn tỏ ra khá e ngại đối với cá nuôi bằng thức ăn có nguồn gốc từ côn trùng, do cảm nhận “kém hấp dẫn”. Nghiên cứu do các nhà khoa học từ Đại học Quốc gia Singapore, Đại học Công nghệ Queensland và Đại học Quốc gia Chungnam (Hàn Quốc) thực hiện, được xem là nghiên cứu đầu tiên phân tích sở thích của người tiêu dùng đối với cá đóng gói nuôi bằng các loại thức ăn khác nhau.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn