Chile siết chặt quản lý và tăng cường giám sát nghề khai thác mực ống jumbo squid

Thị trường thế giới 08:56 18/11/2025 Lê Hằng
(vasep.com.vn) Trong hơn hai thập kỷ qua, nghề khai thác mực ống jumbo squid (Dosidicus gigas) đã trở thành một trong những ngành đánh bắt quan trọng nhất tại Chile, đặc biệt đối với đội tàu thủ công. Với đặc tính biến động mạnh theo điều kiện đại dương, nguồn lợi mực jumbo squid vừa mang đến cơ hội kinh tế lớn vừa đặt ra thách thức đáng kể trong quản lý bền vững. Từ năm 2014, Viện Phát triển Nghề cá Chile (IFOP) đã triển khai chương trình giám sát dài hạn nhằm thu thập dữ liệu khoa học và hỗ trợ cơ quan quản lý đưa ra chính sách dựa trên bằng chứng.

Theo báo cáo trình bày tại hội thảo năm 2025, sự xuất hiện dày đặc của mực jumbo dọc bờ biển Chile bắt đầu từ những năm 2000, tạo điều kiện hình thành nghề khai thác thủ công. Đến năm 2010, đội tàu công nghiệp chính thức tham gia đánh bắt, khiến nguồn lợi này nhanh chóng trở thành một mắt xích quan trọng trong kinh tế biển Chile. Chính phủ sau đó thiết lập hạn ngạch toàn quốc vào năm 2012 là 180.000 tấn và nâng lên 200.000 tấn vào năm 2014, trong đó 80% dành cho tàu thủ công và 20% dành cho tàu công nghiệp.

Từ năm 2014 đến nay, IFOP tiến hành giám sát tại các vùng Coquimbo, Valparaíso, Maule và Biobío — nơi tập trung phần lớn sản lượng khai thác. Hoạt động giám sát được thực hiện trên tàu và tại cảng thông qua nhật ký khai thác, lấy mẫu kích thước và phân tích sinh học. Tất cả quy trình đều được chuẩn hóa, đảm bảo dữ liệu phản ánh chính xác hoạt động thực tế.

Dữ liệu sản lượng những năm gần đây cho thấy sự biến động rất lớn của nghề. Năm 2016 ghi nhận mức sản lượng cao nhất với 181.269 tấn, trong khi năm 2019 là một giai đoạn thấp kỷ lục — chỉ 14.684 tấn đối với đội tàu thủ công. Những biến động này trùng khớp với ảnh hưởng mạnh của các hiện tượng khí hậu quy mô lớn như ENSO. Từ năm 2020 trở đi, sản lượng phục hồi rõ rệt và năm 2024 đạt mức 139.094 tấn. Tính đến tháng 9/2025, tổng sản lượng đã đạt 94.200 tấn.

Để minh họa rõ hơn diễn biến sản lượng, bảng dưới đây tổng hợp một số mốc quan trọng:

Sản lượng khai thác mực jumbo squid của Chile (2016–2025)

Năm

Ghi chú

Sản lượng (tấn)

2016

Năm có sản lượng cao nhất

181.269

2019

Mức thấp nhất của đội thủ công

14.684

2024

Sản lượng phục hồi mạnh

139.094

2025 (tính đến tháng 9)

Dữ liệu sơ bộ

94.200

Song song với biến động sản lượng, số lượng tàu tham gia khai thác cũng thay đổi mạnh. Tất cả các vùng giám sát đều ghi nhận mức thấp nhất vào năm 2019 rồi tăng trở lại sau đó. Biobío luôn là khu vực có số tàu khai thác cao nhất, nhiều thời điểm vượt 1.000 tàu. Maule — tham gia muộn hơn — cũng cho thấy sự tăng trưởng rõ rệt từ năm 2018.

Một chỉ báo quan trọng khác được IFOP phân tích là năng suất khai thác (CPUE) của đội tàu thủ công. Chỉ số này biến động theo năm, giảm sâu vào năm 2019 và phục hồi mạnh vào các năm sau. CPUE cũng thể hiện tính mùa vụ rõ rệt, thường cao nhất trong nửa đầu năm. Đáng chú ý, phân tích kích thước theo vùng cho thấy sự khác biệt đáng kể: vùng Biobío thường khai thác được cá thể lớn hơn, trong khi Maule có kích thước phân bố đồng đều hơn. Đối với đội tàu công nghiệp, kích thước mực thu được tập trung chủ yếu trong khoảng 65–75 cm và ít biến động, phản ánh mức độ chọn lọc cao của ngư cụ.

Mặc dù dữ liệu thu được ngày càng đầy đủ, IFOP thừa nhận vẫn tồn tại nhiều khoảng trống lớn trong hiểu biết khoa học về loài này. Hiện chưa xác định được khu vực sinh sản của mực jumbo tại Chile và hầu như không thu được mẫu mực cái trưởng thành sinh dục. Chu kỳ sống và các giai đoạn di cư của loài trong vùng biển Chile cũng chưa được mô tả đầy đủ, gây khó khăn cho dự báo trữ lượng. Thêm vào đó, loài này phụ thuộc mạnh vào các biến động môi trường như ENSO — yếu tố khiến quần đàn biến đổi khó lường theo từng năm.

IFOP nhấn mạnh rằng để quản lý bền vững nguồn lợi mực jumbo squid, Chile cần tiếp tục đầu tư cho hệ thống giám sát, đồng thời mở rộng hợp tác giữa cơ quan khoa học, cộng đồng ngư dân, ngành chế biến và cơ quan quản lý. Việc cải thiện dữ liệu sinh học, đặc biệt về sinh sản và vòng đời, là chìa khóa để dự báo trữ lượng trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp.

Với vai trò là một trong những quốc gia khai thác mực jumbo hàng đầu Thái Bình Dương, nỗ lực của Chile trong xây dựng hệ thống quản lý dựa trên khoa học được cộng đồng quốc tế đánh giá cao. Đây cũng là kinh nghiệm quan trọng đối với các quốc gia đang đẩy mạnh nghề khai thác mực, trong đó có Việt Nam, hướng tới một ngành khai thác có trách nhiệm và bền vững hơn.

chile muc ong

TIN MỚI CẬP NHẬT

Xuất khẩu thủy sản Trung Quốc tăng lượng nhưng giảm giá trị trong 8 tháng đầu năm

 |  10:11 26/09/2026

(vasep.com.vn) Trong 8 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc xuất khẩu 2,953 triệu tấn sản phẩm thủy sản, tăng 4% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, kim ngạch xuất khẩu đạt 13,046 tỷ USD, giảm 0,5%, cho thấy giá trị bình quân mỗi tấn hàng xuất khẩu tiếp tục chịu sức ép.

Nhu cầu thực phẩm giàu protein thúc đẩy doanh số thủy sản đóng hộp tại Mỹ

 |  10:10 26/09/2026

(vasep.com.vn) Do xu hướng ăn uống giàu protein và thực phẩm phù hợp với người sử dụng thuốc GLP-1 ngày càng phổ biến, doanh số thủy sản đóng hộp tại Mỹ đang tăng mạnh.

Nhu cầu cá rô phi tăng, Coopavel (Brazil) đầu tư mở rộng chế biến

 |  10:09 26/09/2026

(vasep.com.vn) Sự gia tăng sản xuất và tiêu thụ cá nuôi đang thúc đẩy các khoản đầu tư mới vào chuỗi giá trị thủy sản tại Brazil. Coopavel, một trong những hợp tác xã nông nghiệp lớn tại bang Paraná, đang mở rộng hoạt động sang lĩnh vực cá, tập trung vào xây dựng và phát triển cơ sở giết mổ, chế biến cá rô phi.

Kura Sushi (Mỹ) đưa cá tuyết đen và cá chình anago vào thực đơn mùa thu

 |  10:08 26/09/2026

(vasep.com.vn) Chuỗi nhà hàng sushi băng chuyền Kura Sushi USA đang đẩy mạnh các sản phẩm thủy sản cao cấp theo mùa với 4 món ăn mới được giới thiệu trong thời gian giới hạn, nổi bật với cá tuyết đen nướng lửa và cá chình anago theo phong cách Nhật Bản truyền thống.

Báo cáo cảnh báo sản xuất bột cá liên quan đến sự suy giảm các loài cá chủ chốt tại Guinea-Bissau

 |  10:07 26/09/2026

(vasep.com.vn) Quần thể cá mòi Sardinella, nguồn thực phẩm giàu protein quan trọng đang suy giảm nhanh chóng tại vùng biển ngoài khơi Guinea-Bissau, Tây Phi. Theo một báo cáo của tổ chức báo chí điều tra OCCRP, nguyên nhân chính bắt nguồn từ hoạt động đánh bắt công nghiệp hai loài cá mòi Sardinella (Sardinella maderensis và Sardinella aurita) để sản xuất bột cá - một loại phụ gia cung cấp thêm protein và dưỡng chất dùng trong thức ăn chăn nuôi.

VASEP và doanh nghiệp thủy sản kiến nghị Chính phủ tháo gỡ nút thắt từ vùng nguyên liệu đến thị trường xuất khẩu

 |  16:06 25/09/2026

(vasep.com.vn) Đất và vùng nguyên liệu, tín dụng, thuế, IUU và truy xuất nguồn gốc, thủ tục xuất khẩu, phòng vệ thương mại và khả năng giữ thị trường… là những vấn đề VASEP cùng các doanh nghiệp hội viên trực tiếp báo cáo và đề xuất kiến nghị tại cuộc làm việc với Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc sáng ngày 25/9/2026. Các ý kiến từ thực tiễn doanh nghiệp được Phó Thủ tướng đánh giá cao và giao Văn phòng Chính phủ tổng hợp, chuyển các bộ, ngành xem xét, xử lý theo thẩm quyền.

FTA song phương tăng tốc, bản đồ ưu đãi thuế thủy sản ngày càng phân mảnh

 |  08:22 25/09/2026

(vasep.com.vn) Làn sóng thuế quan của Hoa Kỳ đang tạo ra một phản ứng mới trong thương mại quốc tế: thay vì chỉ tìm cách thích ứng với thị trường Mỹ, nhiều nền kinh tế đang đẩy nhanh ký kết và mở rộng các hiệp định thương mại song phương, khu vực nhằm tạo thêm cửa ra cho hàng hóa. Diễn biến này ngày càng đáng chú ý đối với thủy sản, ngành có chuỗi cung ứng toàn cầu và mức độ cạnh tranh cao. Khi thuế nhập khẩu giữa các nguồn cung chỉ chênh nhau vài phần trăm, việc một sản phẩm được hưởng ưu đãi từ hiệp định thương mại hay phải chịu thuế thông thường có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định mua hàng.

Giá thủy sản tăng mạnh, sức mua thực tế tại Nhật Bản có thể giảm 6%

 |  08:20 25/09/2026

(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản Nhật Bản đang chịu sức ép khi giá tăng nhanh hơn mức chi tiêu của hộ gia đình. Trong tháng 7/2026, chi tiêu cho cá và thủy sản tăng khoảng 2% so với cùng kỳ năm trước, trong khi giá cá và thủy sản tăng 9%, riêng thủy sản tươi tăng tới 12,4%. Điều này cho thấy mức tăng chi tiêu chưa đồng nghĩa với lượng thủy sản tiêu thụ tăng.

CEO mới của CFEED (Na Uy) tập trung ổn định sản xuất, mở rộng thị trường copepod

 |  08:20 25/09/2026

(vasep.com.vn) Với hơn 24 năm kinh nghiệm, ông Willem Schoonbee được bổ nhiệm thành Giám đốc điều hành (CEO) CFEED từ ngày 24/8/2026. Trong bối cảnh công ty liên tục mở rộng hoạt động, ông Schoonbee cho biết các ưu tiên trước mắt là ổn định sản xuất, đồng nhất chất lượng sản phẩm và thắt chặt quan hệ khách hàng.

Cá rô phi Việt Nam mở hướng sang các phân khúc và thị trường mới

 |  08:19 25/09/2026

(vasep.com.vn) Xuất khẩu cá rô phi Việt Nam tiếp tục duy trì mức tăng tích cực trong 8 tháng đầu năm 2026, với tổng kim ngạch đạt 90 triệu USD, tăng 43% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, riêng tháng 8, xuất khẩu đạt 11 triệu USD, giảm 8%, cho thấy diễn biến thị trường chưa đồng đều. Trong đó, Brazil tiếp tục là thị trường chủ lực, trong khi Nhật Bản ghi nhận mức tăng đáng chú ý và mở thêm hướng phát triển cho sản phẩm cá rô phi Việt Nam.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC