Cá khô, cá hộp lên ngôi thời lạm phát

Trong tháng 4/2023, XK thủy sản sang Mỹ giảm mạnh nhất, 53%, sang EU giảm 40%, Trung Quốc giảm 40%, Hàn Quốc giảm 30% và Nhật Bản giảm 15%. Chỉ có một số ít thị trường có tín hiệu tốt trong tháng 4. Trong đó, XK sang Anh tăng nhẹ 1%, sang Nga tăng 25%, Israel tăng 21%, Brazil tăng 5%, đặc biệt sang Arap Xe út tăng 67%.

Các mặt hàng XK chính vẫn trong tình trạng tăng trưởng âm trong tháng 4. XK cá tra giảm mạnh nhất, âm 52%, tôm sụt giảm 35%, cá ngừ giảm 38% và mực bạch tuộc giảm 11%.

Các sản phẩm từ cá biển khác có xu hướng khả quan hơn vì chỉ giảm nhẹ 6,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Các sản phẩm cá phile tươi/đông lạnh, chả cá đều bị sụt giảm doanh số, trong khi cá khô, cá đóng hộp có kim ngạch XK cao hơn so với cùng kỳ.

Riêng trong tháng 4/2023, XK cá biển khô các loại tăng 65% đạt gần 26 triệu USD. Lũy kế 4 tháng đầu năm, sản phẩm này đã thu về gần 78 triệu USD, tăng 33% so với cùng kỳ năm ngoái. Hai loại cá khô Việt Nam được ưa chuộng nhất hiện nay là cá cơm và cá chỉ vàng. Trong đó, cá cơm chiếm 66%, cá chỉ vàng chiếm 14%.

5 thị trường tiêu thụ nhiều nhất cá khô của Việt Nam là Trung Quốc chiếm 56%, Nga chiếm 17%, Malaysia chiếm 8%, Hongkong chiếm 4% và Hàn Quốc chiếm 3%. Kết quả 4 tháng đầu năm nay cho thấy, chỉ có Malaysia giảm nhu cầu cá khô Việt Nam, 4 thị trường còn lại đều tăng NK, trong đó Trung Quốc tăng tới 72%, Hongkong tăng 59%.

Ngoài ra nhiều thị trường khác cũng tăng NK cá khô của Việt Nam trong 4 tháng đầu năm: cụ thể Đài Loan tăng 45%, Rumani tăng 90%, Australia tăng 10%, Lithuana tăng 61%. 

Diễn biến XK sản phẩm cá khô của Việt Nam đã cho thấy, rõ ràng là trong môi trường lạm phát, người tiêu dùng đã thay đổi thói quen, khi mà giá cả chi phối hành vi mua bán của họ. Sản phẩm tươi/sống đang dần dần bị thay thế bằng hàng khô và đóng hộp. Do vậy, các nhà cung cấp thủy sản bây giờ ngoài áp lực phải điều chỉnh giá sao cho hấp dẫn thì còn phải quan tâm đến gia tăng dịch vụ cho sản phẩm để kích thích nhu cầu. Ví dụ, với sản phẩm cá, nhiều nhà phân phối trên thế giới đang chú trọng cung cấp cá đã cắt khúc, ướp sẵn gia vị, chế biến ăn liền hoặc đóng gói sẵn kèm gia vị và hướng dẫn chế biến…

Trong thời gian qua, các DN thủy sản Việt Nam đã rất linh hoạt điều chỉnh kế hoạch SX kinh doanh, điều chỉnh cơ cấu sản phẩm, thị trường XK phù hợp với diễn biến của năm 2023. Đặc biệt nhiều doanh nghiệp tích cực tham gia các Hội chợ Thủy sản Quốc tế tại Mỹ, Tây Ban Nha và Nhật Bản trong những tháng qua. Điển hình như Triển lãm Thuỷ sản toàn cầu tại Barrcelona, Tây Ban Nha mới diễn ra cuối tháng 4 vừa qua đã thu hút 38 công ty thủy sản Việt Nam tham gia, gấp đôi con số của năm 2022. Trong khuôn khổ triển lãm, Hiệp hội VASEP tiếp tục tổ chức các hoạt động quảng bá, tuyên truyền, đặc biệt chú trọng đến 2 mặt hàng chủ lực của Việt Nam là tôm và cá tra.

Ngoài hoạt động giao thương, năm nay, VASEP có tổ chức thêm hoạt động trình diễn món ăn được chế biến từ cá tra, tôm, cá ngừ, các mặt hàng giá trị gia tăng khác theo chủ đề “Healthy Convenience” với đầu bếp là người Việt Nam sinh sống và làm việc nhiều năm tại Tây Ban Nha.

Nỗ lực không ngừng, nhưng kết quả XK hồi phục như thế nào trong thời gian tới còn phụ thuộc vào nhu cầu thị trường và sự ổn định sản xuất của ngành thủy sản trong nước. Do vậy, sự hỗ trợ, đồng hành của Chính phủ và các cơ quan nhà nước cụ thể bằng các cơ chế chính sách phù hợp và thuận lợi sẽ giúp cho bà con nông – ngư dân và doanh nghiệp an tâm duy trì sản xuất, sẵn sàng nguồn nguyên liệu khi thị trường có nhu cầu.