Bộ Nông nghiệp và Môi trường báo cáo Thủ tướng vụ nông sản gặp khó ở cửa khẩu

Xe chở hàng hóa chờ làm thủ tục xuất khẩu tại Lạng Sơn - Ảnh: C.TUỆ

Ngày 1-2, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã báo cáo Thủ tướng Phạm Minh Chính, Phó thủ tướng Lê Thành Long về việc hướng dẫn thi hành một số nội dung của Nghị định 46/2026/NĐ-CP.

4 khó khăn sau khi triển khai Nghị định 46

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trước đây các hoạt động kiểm soát an toàn thực phẩm nông sản nhập khẩu theo quy định tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP (gọi tắt Nghị định 15) được thực hiện thông suốt, không có hiện tượng ùn tắc hàng hóa tại cửa khẩu.

Tuy nhiên khi bắt đầu thực hiện các quy định mới tại Nghị định 46, kể từ ngày 26-1, đã xuất hiện tình trạng ùn tắc hàng hóa nhập khẩu.

Các biện pháp kiểm soát chặt chẽ an toàn thực phẩm quy định tại Nghị định 46 thay thế Nghị định 15 trước đây là cần thiết trước tình hình một số vụ việc mất an toàn thực phẩm trong thời gian vừa qua.

Tuy nhiên, việc triển khai ngay Nghị định 46 có hiệu lực kể từ ngày ký gặp một số khó khăn vướng mắc.

Thứ nhất, theo quy định tại khoản 2, Điều 25 Nghị định 46, tất cả các mặt hàng thực phẩm nhập khẩu thuộc diện kiểm tra thông thường đều phải được kiểm tra hồ sơ, kiểm tra thực trạng hàng hóa và lấy mẫu kiểm nghiệm chỉ tiêu chất lượng, an toàn thực phẩm.

Thời gian để gửi và trả kết quả kiểm nghiệm thường kéo dài ít nhất 5-7 ngày. Kết quả kiểm nghiệm là căn cứ ban hành thông báo kết quả xác nhận thực phẩm đạt hoặc không đạt yêu cầu nhập khẩu.

Đây là nội dung khác hoàn toàn so với Nghị định 15 (bổ sung thêm bước kiểm tra thực trạng hàng hóa và lấy mẫu kiểm nghiệm). Trong khi đó tại các cửa khẩu, đặc biệt các cửa khẩu đường bộ hầu như không có sẵn phòng kiểm nghiệm, điều này đã gây khó khăn rất lớn cho quá trình kiểm tra.

Thứ hai, việc lựa chọn chỉ tiêu chất lượng, an toàn thực phẩm từ các nhóm chỉ tiêu chất lượng, an toàn thực phẩm trong hồ sơ để gửi phòng kiểm nghiệm đối với các lô hàng nhập khẩu (khoản 2, Điều 21 Nghị định 46) cũng chưa có hướng dẫn cụ thể về nguyên tắc lựa chọn và số lượng chỉ tiêu, vì thế cơ quan kiểm tra an toàn thực phẩm tại cửa khẩu chưa có căn cứ để xác định chỉ tiêu và số lượng chỉ tiêu phải thực hiện kiểm tra.

Thứ ba, hồ sơ đăng ký kiểm tra an toàn thực phẩm nhập khẩu là hàng hóa nông sản tươi sống (sản phẩm không phải công bố hợp quy) phải có thành phần hồ sơ là bản tiêu chuẩn sản phẩm (điều 24 Nghị định 46).

Đây là quy định mới so với Nghị định 15 và chưa có hướng dẫn cụ thể về biểu mẫu hay nội dung bắt buộc phải công bố trong bản tiêu chuẩn sản phẩm, vì thế cơ quan kiểm tra an toàn thực phẩm tại cửa khẩu gặp khó khăn trong quá trình thẩm định hồ sơ.

Thứ tư, hàng nông sản nhập khẩu đặc biệt trong dịp Tết Nguyên đán này hầu hết là hàng tươi sống, trong khi điều kiện, hạ tầng kho bãi bảo quản ở các cửa khẩu đều chưa thể đáp ứng dẫn đến việc hàng hóa ùn tắc và dễ bị hư hỏng, làm thiệt hại đến lợi ích của doanh nghiệp.

Trong khi đó, Nghị định 46 không có quy định doanh nghiệp được phép đưa hàng về kho tự bảo quản trong thời gian đợi kết quả kiểm nghiệm an toàn thực phẩm.

Theo thống kê của các cơ quan kiểm soát nhập khẩu, đến ngày 29-1, tồn đọng số lượng lớn lô hàng nhập khẩu chờ kiểm tra để được thông quan với khối lượng khoảng 300.000 tấn chủ yếu rau, củ, quả, gạo, lúa, sắn và hàng thực phẩm đã chế biến, bao gói sẵn tại các cửa khẩu (đường bộ, đường thủy và đường hàng không).

Xe chở hàng hóa thông quan qua cửa khẩu quốc tế Kim Thành (Lào Cai) - Ảnh: C.TUỆ

Tình trạng hàng nông sản nhập khẩu bị ùn tắc đã cơ bản được giải quyết

Trước những vướng mắc trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp chặt chẽ với UBND tỉnh Tây Ninh cũng như chỉ đạo các cơ quan kiểm dịch thực vật vùng để tạm thời xử lý việc ách tắc hàng hóa tại cửa khẩu ở Tây Ninh và tất cả các cửa khẩu khác.

Kết quả, đến ngày 31-1, tình trạng hàng nông sản nhập khẩu bị ùn tắc đã cơ bản được giải quyết.

Cục Trồng trọt bảo vệ thực vật thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã ban hành văn bản gửi Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) thông tin về các vướng mắc khi triển khai nghị định để tổng hợp báo cáo Ban chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm để hướng dẫn thực hiện một số nội dung nhằm tháo gỡ vướng mắc.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đang xem xét phương án phân cấp cho UBND tỉnh trực tiếp kiểm tra an toàn thực phẩm đối với các lô hàng nhập khẩu thuộc phạm vi quản lý của Bộ để địa phương chủ động, linh hoạt xử lý các sự việc phát sinh trên địa bàn.

Nhằm kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc nêu trên, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa thực phẩm đặc biệt trong thời gian sắp đến Tết Nguyên đán, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị Thủ tướng, Phó thủ tướng giao Bộ Y tế là cơ quan đầu mối phối hợp với các bộ, ngành có liên quan để rà soát, sửa đổi ngay Nghị định 46 đảm bảo tính khả thi.

Trong thời gian chưa sửa đổi Nghị định 46, Bộ kiến nghị Thủ tướng giao Bộ Y tế chủ trì, phối hợp bộ, ngành có liên quan có văn bản hướng dẫn thi hành một số nội dung của Nghị định 46 cho phù hợp với thực tiễn.

Giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiến hành các thủ tục phân cấp việc thực hiện kiểm tra an toàn thực phẩm nhập khẩu thuộc lĩnh vực quản lý về địa phương để tạo thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân nhập khẩu và tạo thuận lợi, đồng bộ trong quá trình thực hiện.

Trong thời gian các bộ phối hợp xây dựng văn bản hướng dẫn một số nội dung mới của Nghị định 46 để gửi các địa phương triển khai thực hiện, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các tỉnh, thành phố có cửa khẩu xuất nhập khẩu tiếp tục chỉ đạo các cơ quan chuyên môn chủ động xử lý các vấn đề vướng mắc trong xuất nhập khẩu hàng hóa nói chung, nông sản nói riêng để xử lý theo thẩm quyền.

Đồng thời theo dõi sát tình hình tại các cửa khẩu ở địa phương để cung cấp thông tin về Bộ để được hỗ trợ giải quyết.

Theo báo Tuổi trẻ