1/ Bảo đảm thực hành trách nhiệm xã hội (Corporate Social Responsibility-CSR)
Đây là nội dung khá quan trọng mà nhiều DN cảm thấy lúng túng khi bước đầu thực hiện. Đó là:
(1) DN phải ký hợp động lao động với công nhân chính qui theo qui định Luật Lao động của Việt Nam (không áp dụng với lao động thời vụ và công nhật). Bao gồm các qui định về thời gian làm việc (8g/ngày), mức lương tối thiểu theo qui định của nhà nước (ví dụ: từ 2024, khoảng 150- 185 USD/tháng, tùy theo vùng), tiền thưởng cuối năm, các chế độ nghỉ phép hàng năm, nghỉ giữa ca, nghỉ thai sản, bảo hiểm tai nạn, trang bị đầy đủ bảo hộ lao động (BHLĐ) cho nam và nữ (áo choàng trắng, nón, bao tay, ủng, khẩu trang, áo chống lạnh). DN phải có phòng giặt sấy đồ BHLĐ, tủ để tư trang, phòng y tế sơ cứu công nhân. Lưu ý, nhà máy phải có sổ chấm công giờ được nghỉ để vệ sinh cá nhân phụ nữ. Trong hợp đồng lao động, còn có điều khoản về các quyền tự do tham gia Công đoàn, Hiệp hội, bảo vệ quyền lợi công nhân.
(2) Tuyệt đối cấm sử dụng lao động trẻ em (dưới 18 tuổi), lao động tù nhân, lao động bị cưỡng bức để sản xuất hàng cho Walmart. Do trả lương quá thấp hay không phải trả tiền công nên giá bán rất rẻ (họ đã từng phát hiện một số trường hợp sử dụng lao động bị cấm này ở Trung Quốc, Ấn Độ).
(3) Trong phân xưởng chế biến, các hệ thống cửa thoát hiểm luôn có đèn và dễ mở từ bên trong, có vạch phản quang hướng dẫn đến lối thoát rõ ràng. Các bằng chứng diễn tập phòng cháy- chửa cháy (PCCC) hàng năm do cơ quan cảnh sát PCCC địa phương xác nhận. Trong và ngoài nhà máy, phải bố trí thêm hệ thống chuông tự động, hay kẻng báo động khẩn cấp khi nhà máy bị cúp điện (họ đã từng gặp trường hợp một nhà máy may mặc tại Bangladesh cửa thoát hiểm bị khóa kín, khi sự cố cháy, nhiều công nhân bị chết ngạt do không thể thoát ra ngoài).
(4) Khu nhà ở tập thể công nhân (nếu có), phải có khu nam và nữ riêng, và bảo đảm số lượng nhà vệ sinh tương ứng, và luôn có sẳn giấy, xà phòng, nước rửa tay. Nhà ăn tập thể phải bảo đảm vệ sinh, có lưới chắn côn trùng, thức ăn phải được lấy mẫu kiểm tra hàng ngày tránh ngộ độc; kiểm tra suất ăn giữa ca, tăng ca, các hoạt động vui chơi, thể thao, giải trí cho công nhân (sân bóng chuyền, cầu lông, bóng bàn, hay TV, Karaoke…), nhà để xe cho công nhân cần có mái che…, sẽ được thêm điểm cộng khi đánh giá.
(5) Phiếu thanh toán bảo hiểm xã hội và bảo hiểm tai nạn lao động, theo qui định cho tất cả CB-
CNV (họ sẽ kiểm tra các các phiếu chuyển tiền mới nhất). Không chấp nhận nợ thanh toán các khoản bảo hiểm này quá qui định (30 ngày).
2/ Kiểm soát chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm (Factory Capability & Capacity Assessment - FCCA).
Đây là nội dung chính trong việc đánh giá chất lượng sản phẩm, bao gồm:
(1) Các sổ theo dõi, danh mục các loại thuốc kháng sinh phòng trị bệnh, các sổ theo dõi, phiếu kiểm tra định kỳ cơ sở sản xuất giống, trại nuôi, đơn vị cung cấp thức ăn cho vùng nuôi.
(2) Thực hành chương trình quản lý chất lượng HACCP trong nhà máy. Tất cả hồ sơ, giấy tờ, bằng chứng, số nhật ký sản xuất, phiếu kiểm tra từ nguyên liệu đến thành phẩm. Các kết quả lấy mẫu kiểm nghiệm nội bộ, xử lý phụ phẩm…. Tất cả các hồ sơ, tài liệu chi phải có tủ hồ sơ riêng, lưu giữ cẩn thận. (việc làm này các nhà máy đông lạnh đã rất quen thuộc vì đó là qui định bắt buộc của cơ quan NAFIQAD)
(3) Hồ sơ huấn luyện tay nghề công nhân, sổ vận hành và kiểm soát chất lượng nguồn nước sạch chế biến và xử lý nước thải, chất thải ra môi trường (lưu ý: việc xử lý chất thải độc hại phải do đơn vị chuyên trách thực hiện).
Vùng nuôi cá Tra (trái) và Trong nhà máy chế biến fillet cá Tra (phải)- (Ảnh minh họa-Nguồn: Getty images)
3/ Kiểm soát an ninh, chống khủng bố (Walmart’s Supply Chain Security-SCS)
Nội dung này liên quan đến các đơn vị vận chuyển hàng. DN nên yêu cầu họ cung cấp trước:
(1) Các hồ sơ liên quan an ninh trong quá trình vận chuyển nguyên liệu, xe tải đông lạnh, containers lạnh, các công ty vận tải biển an toàn đưa hàng đến Mỹ (ISF).
(2) Các biểu đồ ghi nhiệt độ bảo quản lô hàng (-18 độ C); hành trình vận chuyển từng chuyến hàng không được ghé qua những cảng thuộc danh sách các nước thù địch, hay có nguy cơ khủng bố đối với nước Mỹ.
(3) Cách lưu trữ, bảo mật thông tin (số hiệu containers, số lượng, chủng loại hàng hóa) do hãng vận chuyển liên quan cung cấp.
4/ Các giấy chứng nhận an toàn thực phẩm của các tổ chức quốc tế liên quan
Ngoài các giấy chứng nhận trong nước, Walmart yêu cầu nhà máy có thêm một số giấy chứng nhận của các tổ chức quốc tế cấp cho chuỗi sản xuất liên quan như từ nguyên liệu đến thành phẩm: GMP, SQF, ISO 9000, ISO 9001, SA 8000, ISF…Trong đó quan trọng nhất là chứng nhận BAP (do SGS Thụy sĩ đánh giá).
5/ Doanh nghiệp cần lưu ý gì trong quá trình đánh giá?
Sự hợp tác tích cực của DN trong thời gian đơn vị đến kiểm tra, đánh giá là rất cần thiết. Điều này thể hiện thiện chí muốn trở thành nhà cung cấp sản phẩm cho Walmart.
Đối với nhà máy được đánh giá:
(1) Các hồ sơ, giấy chứng nhận liên quan phải được chuẩn bị sẵn để cung cấp đầy đủ và kịp thời theo yêu cầu của đoàn đánh giá. Thời gian đánh giá có thể bị kéo dài nếu thiếu sót các tài liệu chứng minh cần thiết, như các tài liệu liên quan từ các nhà cung cấp phụ liệu, các giấy chứng nhận quốc tế hết hiệu lực.
(2) Tạo điểu kiện làm việc tốt nhất cho đoàn đánh giá, như có phòng làm việc riêng cho đoàn và nhân viên nhà máy (5-10 người), có WiFi mạnh, có thông dịch viên (nếu cần), các máy scan, photocopy. Đội ngũ nhân viên nhà máy cần có kiến thức chuyên môn để cùng tham gia suốt đợt kiểm tra, đánh giá (từ 10-15 ngày hay hơn).
(3) Không được làm giả các loại giấy tờ, chứng từ để đối phó với đoàn kiểm tra. Nếu họ phát hiện không trung thực, sẽ bị thất bại ngay trong lần đánh giá đó và bị nghi ngờ những lần sau.
Đối với đơn vị đánh giá:
(1) Đoàn có quyền đến DN bất cứ ngày nào làm việc trong tháng, chỉ trừ những ngày nghỉ đã được báo trước, và có thể vào nhà máy bất cứ thời điểm nào trong giờ làm việc hành chính.
(2) Họ có quyền thẩm vấn (one-one) bất kỳ công nhân nào đang làm việc trong nhà máy và không được chỉ định, hay có sự can thiệp của lãnh đạo. Số lượng người thẩm vấn tùy theo tỷ lệ % số công nhân hiện hữu (4-5%). Các câu hỏi chủ yếu là để xác thực lại những cam kết của DN có làm đúng hay không? Có trường hợp công nhân bất mãn, tố cáo sai sự thật cần được kiểm chứng.
(3) Không được phép nhận bất kỳ khoản chi phí nào ngoài qui định của hợp đồng kiểm tra (như tiền ăn uống, phương tiện đi lại, thù lao (tips), quà tặng, hay tiệc chiêu đãi đoàn sau khi kết thúc). Điều này sẽ bị xem là hành vi bất chính.
(4) Mức độ đánh giá dựa theo thang điểm (lỗi nhẹ, lỗi nặng, hay không được phép). Kết quả cuối cùng thể hiện theo màu: Xanh (tốt); Vàng (có một số lỗi cần khắc phục), và Đỏ (không đạt). Nếu hai lần đành giá liên tiếp kết quả đều Vàng thị bị xem là Đỏ. Thời gian khắc phục để yêu cầu tái đánh giá tùy vào thỏa thuận với nhà máy.
(5) Việc đánh giá phải được thực hiện hàng năm, trong thời gian hiệu lực hợp đồng bán hàng cho Walmart. Sau khi nhà máy đã đạt được tất cả các bước đánh giá kết quả màu “Xanh” nêu trên, công ty thành viên Sam’s Club mới bắt đầu đến đám phán ký hợp đồng cung cấp sản phẩm. Khi đàm phán hợp đồng, mặc dù đã tốn nhiều công sức, chi phí đầu tư, nhưng DN cũng không nên kỳ vọng sẽ bán được hàng với giá cao, mà cần phải tính toán giá hợp lý nhất, bảo đảm DN vẫn có lãi. Giá bán lẻ Swai fillet tại Walmart Mỹ, dao động từ 8.74-9.50 USD/ túi 2 pound (2 lbs bag) (4/2025). Điều quan trọng là DN nhận được đơn hàng lớn (có thể từ 50 containers 40”/tháng trở lên), bảo đảm nguồn cung cấp ổn định, và phương thức thanh toán sòng phẳng (L/C). Họ sẽ từ chối mua hàng nếu DN không đạt đánh giá, cho dù bán với giá rất rẻ. Trước khi giao hàng, khách còn yêu cầu một công ty kiểm tra chất lượng độc lập khác đến kiểm tra cuối cùng lô hàng. Tất cả đạt đúng qui định hợp đồng mới được phép bán cá Swai vào Walmart.
Bán hàng vào Walmart là mục tiêu của nhiều DN, tuy có nhiều thách thức, nhưng thật sự không quá khó đối với những DN lớn, vì các DN này đã thường xuyên thực hiện các qui định về quản lý sản xuất, an toàn vệ sinh thực phẩm, và cũng đã có sẵn các chứng nhận quốc tế cần thiết. Hiện tại, trong tổng số trên 400 DN cá tra, chỉ có 6 DN cung cấp cá Tra vào thị trường Mỹ và cho Walmart do có mức thuế CBPG thấp nhất (0% - 0,18 USD/kg). Trong tương lai, khi nhiều DN vượt qua được rào cản thương mại (CBPG) và rào cản kỹ thuật, thì sẽ có nhiều cơ hội bán cá Tra (Swai) vào Walmart. Điều này sẽ giúp mở rộng thị trường, quảng bá thương hiệu, uy tín sản phẩm. Bên cạnh đó, nhận thức của DN về trách nhiệm xã hội trong quản lý, điều hành, và cách đối xử công bằng với người lao động được hoàn thiện hơn. Với những tiêu chuẩn chất lượng và trách nhiệm cộng đồng đạt được, DN sẽ thuận lợi trong việc mở rộng thị trường vào những hệ thống siêu thị khác trên thế giới.
Cali, Mùa Hè, 2025
Nguyễn Phước Bửu Huy
Ghi chú các chữ viết tắt:
Nguồn tham khảo:
(vasep.com.vn) Nhật Bản đang tăng cường hỗ trợ phát triển khai thác, nuôi trồng thủy sản bền vững và cải thiện sinh kế cho cộng đồng tại Khu tự trị Bangsamoro ở Mindanao Hồi giáo (BARMM), Philippines, nhằm nâng cao năng suất, bảo đảm an ninh lương thực và tăng khả năng thích ứng của người dân.
(vasep.com.vn) Các nhà nghiên cứu tại Đại học Queensland, Australia, phát triển quy trình sử dụng khí sinh học từ chất thải hữu cơ để sản xuất protein đơn bào, mở ra hướng thay thế một phần bột cá trong thức ăn thủy sản.
(vasep.com.vn) Trong bối cảnh nhập khẩu cá ngừ của Đức sụt giảm, xuất khẩu cá ngừ Việt Nam sang thị trường này vẫn ghi nhận những tín hiệu tích cực. Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu trong quý III/2026 phục hồi mạnh, trong khi số liệu nhập khẩu của Đức cũng cho thấy hàng Việt Nam đang gia tăng vị thế giữa sự cạnh tranh của các nguồn cung.
(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới những ngày đầu tháng 11 ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý về thương mại, thuế chống bán phá giá và cạnh tranh nguồn cung. Mỹ công bố kết quả POR20 đối với tôm Việt Nam, trong khi ngành tôm Mỹ đề nghị điều tra doanh nghiệp Ấn Độ theo Điều 337. Cá tra tiếp tục có tín hiệu tích cực tại thị trường Mỹ, còn nhu cầu sản phẩm thủy sản chế biến, tiện lợi tăng tại Anh. Bên cạnh đó, Nga tiếp tục mở rộng vai trò cung cấp cá minh thái, cá tuyết và thủy sản chế biến cho các thị trường châu Á.
(vasep.com.vn) Giá chào bán cá minh thái Alaska tại biển Bering phục hồi trong tuần thứ ba của tháng 10/2026, sau thời gian đi ngang và giảm nhẹ. Trong giai đoạn 16–22/10, giá cá minh thái bỏ đầu, moi ruột (H&G) cỡ 25+ chào theo điều kiện CFR tăng hai phiên liên tiếp, lên khoảng 2.450 USD/tấn, cao hơn 20–40 USD/tấn so với mức đáy của tuần trước.
(vasep.com.vn) Ấn Độ đã bước vào giai đoạn xây dựng Kế hoạch hành động quốc gia về nghề cá nội địa quy mô nhỏ, hướng tới cải thiện sinh kế ngư dân, tăng cường phối hợp quản lý và sử dụng bền vững nguồn nước ngọt. Kế hoạch được phát triển theo khuôn khổ của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), do Cục Thủy sản Ấn Độ phối hợp với Chương trình Vịnh Bengal (BOBP-IGO) triển khai.
(vasep.com.vn) Một nghị viên tại hạt Kerry, Ireland, vừa kêu gọi Chính phủ tăng cường các biện pháp xử lý nghiêm đối với tàu cá khai thác bất hợp pháp trong vùng biển nước này, nhằm bảo vệ nguồn lợi thủy sản và lợi ích kinh tế của ngành khai thác trong nước.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu thủy sản tháng 10/2026 ước đạt 1,315 tỷ USD, tăng 13,5% so với cùng kỳ, đưa kim ngạch 10 tháng lên 10,459 tỷ USD, tăng 12,1%. Tuy nhiên, tăng trưởng đang dựa nhiều hơn vào các nhóm cá và thị trường châu Á, trong khi xuất khẩu tôm giảm, thị trường Mỹ chuyển sang tăng trưởng âm. Kết quả thuế chống bán phá giá tôm POR20 dự kiến đầu tháng 11 sẽ là yếu tố quan trọng đối với triển vọng những tháng tới.
(vasep.com.vn) Angel Yeast tổ chức hội nghị công nghệ sinh học tại Trung Quốc, quy tụ hơn 500 đối tác quốc tế nhằm thảo luận về sinh học tổng hợp, đổi mới sản xuất sinh học và hợp tác chuỗi cung ứng.
(vasep.com.vn) Nga và Trung Quốc cam kết tiếp tục tăng cường hợp tác thương mại thủy sản, đồng thời thúc đẩy khôi phục tư cách hoạt động của các doanh nghiệp xuất khẩu sản phẩm thủy sản giữa hai nước. Nội dung này được nêu trong thông cáo chung sau cuộc họp thường kỳ lần thứ 31 giữa lãnh đạo chính phủ Nga và Trung Quốc tại St. Petersburg.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn