Xu hướng tiêu thụ cá ngừ trên thế giới năm 2016 không ổn định

Nguồn cung

Lệnh cấm sử dụng thiết bị thu hút cá (FAD) tại khu vực Trung Tây Thái Bình Dương (WCP) kéo dài từ tháng 7 đến tháng 10/2016, ngay cả khi kết thúc lệnh cấm, hoạt động khai thác vẫn ở mức thấp. Lượng tồn kho tại các nhà máy đóng hộp của Thái Lan vẫn đủ, do có nguồn cung từ khu vực Ấn Độ Dương trong suốt thời gian diễn ra lệnh cấm sử dụng FAD tại WCP. Nhu cầu thấp đã đẩy giá cá ngừ vằn giảm xuống mức 1.400 USD/tấn (giá CFR tại Thái Lan) trong tháng 11/2016, mặc dù vậy mức giá này vẫn cao hơn 300 – 400 USD/tấn so với tháng 11/2015. Giá cá ngừ vằn đã bắt đầu tăng vào tháng 12/2016.

Tại khu vực Đông Thái Bình Dương, lệnh cấm khai thác thứ 2 (veda) đã bắt đầu từ ngày 18/11/2016 và kéo dài đến hết ngày 31/01/2017. Sản lượng khai thác cá ngừ vằn ở mức trung bình nhưng sản lượng cá ngừ vây vàng thấp. Giá cá ngừ giảm do nguồn nguyên liệu thô cho các nhà máy đóng hộp ở Ecuador không thiếu.

Sản lượng khai thác tại Ấn Độ Dương giảm xuống mức trung bình trong khi nguồn nguyên liệu thô đông lạnh của các nhà máy địa phương ở mức cao. Các lô hàng vận chuyển bằng đường biển của Thái Lan ở mức cao và cao hơn từ Bangkok đã đẩy giá cá ngừ vằn và vây vàng.

Hoạt động khai thác tại Đại Tây Dương ở mức dưới trung bình và lượng nguyên liệu tồn kho tại các nhà máy đóng hộp giảm xuống mức trung bình. Sau đó, giá cá ngừ vằn và cá ngừ vây vàng đã tăng lên.

Sản lượng khai thác tại Ấn Độ Dương và Đại Tây Dương thấp đã đẩy giá cá ngừ vằn và cá ngừ vây vàng tại Châu Âu tăng. Giá các sản phẩm thăn cá ngừ vây vàng sơ chế, làm sạch kỹ và hấp chín vẫn ổn định ở mức cao.

Thị trường cá ngừ tươi và đông lạnh

Tổng quan

Nhu cầu tiêu thụ cá ngừ tươi và đông lạnh tăng tại thị trường Nhật Bản và Mỹ trong 9 tháng đầu năm 2016, với NK tăng so với cùng kỳ năm 2015. NK cá ngừ tươi của Nhật Bản tăng 11%, của Mỹ tăng 4%. Nhu cầu NK philê cá ngừ đông lạnh (có thời hơn sử dụng lâu hơn) của Mỹ và Nhật Bản đều tăng.

Mỹ

Trái với xu hướng giảm trong tiêu thụ cá ngừ đóng hộp, xu hướng tiêu thụ cá ngừ tươi đông lạnh tại Mỹ tăng trong cả năm 2016. Thị trường này đã NK gần 42.400 tấn cá ngừ tươi và đông lạnh trong 9 tháng đầu năm 2016, trị giá 439,2 triệu USD, tăng 8,7% về khối lượng so với cùng kỳ năm 2015. Trong đó, NK philê cá ngừ đông lạnh chiếm 51%, tiếp đến cá ngừ nguyên con tươi/ướp đá chiếm 43%. Phần lớn số này là cá ngừ vây xanh, cá ngừ mắt to và cá ngừ vây vàng bỏ đầu và ruột (H&G) đông lạnh.

NK thăn/philê cá ngừ nguyên liệu của Mỹ tăng 12,6% so với 9 tháng đầu năm 2015, đạt 21.600 tấn, trong khi giá trung bình NK ở mức 11 USD/kg. Các nguồn cung từ Philippines, Thái Lan và Trung Quốc tăng, nhưng từ Indonesia giảm 14%, do thiếu nguồn nguyên liệu thô sau khi thực hiện các quy định chống khai thác bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) tại nước này.

Nhật Bản

Nhu cầu tiêu thụ sashimi cá ngừ của người Nhật Bản, bao gồm cả cá ngừ vây xanh cao cấp và cá ngừ mắt to hạng thường, năm 2016 tăng. Tuy nhiên, tổng NK cá ngừ nguyên con đông lạnh giảm 5% do sản lượng khai thác cá ngừ mắt to và cá ngừ vằn thấp. Nhu cầu tiêu thụ thăn cá ngừ đông lạnh vẫn ổn định trong khi NK tăng 3% so với cùng kỳ năm trước, đạt 31.200 tấn. Thăn cá ngừ đông lạnh được cá nhà bán buôn và bán lẻ ưa chuộng do thời hạn sử dụng dài hơn.

Chương trình khuyến mại và giảm giá mùa thu của các siêu thị đối với cá ngừ mắt to và cá ngừ vây đã cải thiện nhu cầu tiêu thụ sashimi của người tiêu dùng. Nhu cầu tiêu thụ của người tiêu dùng cải thiện hơn vào cuối năm 2016 do đây là giai đoạn tiêu thụ cá ngừ sashimi theo truyền thống.

Thị trường cá ngừ đóng hộp

Tổng quan

Trong 9 tháng đầu năm 2016, Thái Lan, Ecuador, Tây Ban Nha, Trung Quốc và Indonesia vẫn là 5 nước XK cá ngừ chế biến và đóng hộp hàng đầu thế giới. Trong khi, XK của Thái Lan giảm, XK của các nước khác tăng.

Cũng trong giai đoạn này, XK cá ngừ chế biến và đóng hộp của Ecuador sang Hà Lan tăng 24% và sang Đức 5,3%. Trong tháng 11/2016, Ecuador và EU đã ký kết hiệp định thương mại mới mà theo đó các sản phẩm cá ngừ XK của Ecuador sang đây sẽ được hưởng thuế xuất 0% trong những năm tới, mang lại một mức độ ổn định cho thị trường.

XK các sản phẩm cá ngừ chế biến của Tây Ban Nha, chủ yếu là các sản phẩm có giá trị cao hơn, tăng 5% về khối lượng nhưng lại giảm về giá trị do giá thấp. XK của nước này sang Anh và Đức giảm 2% và 52% so với năm 2015.

Thông qua việc tập trung vào các sản phẩm thăn cá ngừ hấp chín, XK của Trung Quốc trong 9 tháng đầu năm 2016 tăng 8,5%, đạt 64.100 tấn so với cùng kỳ năm năm 2015. XK của Trung Quốc sang Mỹ giảm 12,6%, mặc dù sự sụt giảm này được bù đắp bởi sự tăng trưởng XK sang Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha.

Tại Mauritius, nước phụ thuộc vào XK sang EU và Mỹ, XK cá ngừ của nước này trong 9 tháng đầu năm 2016 giảm 6% so với cùng kỳ năm 2015.

Nhu cầu tiêu thụ cá ngừ đóng hộp tại các thị trường truyền thống lớn ở Bắc Mỹ và EU vẫn ảm đạm đã ảnh hưởng tới hoạt động XNK cá ngừ đóng hộp trên toàn cầu. NK thăn cá ngừ hấp chín cũng bị ảnh hưởng do các nhà tái sản xuất tại Mỹ và EU vẫn duy trì việc mua nguyên liệu trong suốt năm 2016.

Bắc Phi

Trong 9 tháng đầu năm 2016, NK cá ngừ chế biến và đóng hộp của Mỹ và Canada giảm 11% và 8% so với cùng kỳ năm 2015. Xu hướng nhu cầu tiêu thụ cá ngừ chế biến trong nửa đầu năm 2016 thấp kéo dài tới quý 3/2016. Nhìn chung, NK cá ngừ chế biến của Mỹ trong 9 tháng đầu năm 2016 giảm 10,4% so với cùng kỳ năm trước, nguyên nhân là do sự sụt giảm của 5 nguồn cung lớn nhất.

NK thăn cá ngừ hấp chín để chế biến các sản phẩm có giá trị cao hơn giảm 9%, đạt 47.400 tấn. Các nguồn cung cá ngừ thịt sáng để giảm 17%, đạt 57.400 tấn, còn cá ngừ đóng túi giảm 7%, đạt 25.000 tấn. Chỉ có thịt cá ngừ đóng hộp (albacore) đạt 21.000 tấn tăng so với mức 20.500 của cùng kỳ năm 2015.

EU

Tại EU, ngành cá ngừ đóng hộp đang rất ảm đạm trong cả năm 2016. Dữ liệu thương mại của EU cho thấy NK cá ngừ của Tây Ban Nha, Pháp và Đức giảm trong giai đoạn này.

NK cá ngừ đóng hộp của Anh tăng 4% trong giai đoạn này. Tuy nhiên, nhu cầu đối với cá ngừ đóng hộp dường như đã giảm dần trong các kênh bán lẻ. Theo cuộc khảo sát mới đây của công ty Nielsen, các siêu thị hàng đầu như Tesco, Asda, Sainsbury, Mirrison cho thấy nhu cầu cá ngừ đóng hộp giảm trong năm qua. Mặc dù vậy, một số cửa hàng cho biết doanh thu tăng lên, điều này cho thấy nhu cầu tiêu thụ nhạy cảm với giá. Cá ngừ là loài được tiêu thụ nhiều thứ 2 tại Anh sau cá hồi.

Châu Âu

Xu hướng NK có sự khác biệt tại các nước ở Châu Âu nhưng không thuộc Liên minh Châu Âu (EU). Trong 9 tháng đầu năm 2016 NK cá ngừ đóng hộp của Na Uy tăng 17% so với cùng kỳ năm 2015, đạt 2.655 tấn và tại Nga tăng 10% đạt 4.000 tấn. NK cá ngừ đóng hộp của Thụy Sĩ giảm 5%, đạt 7.300 tấn.

Australia và Châu Á

Tại Australia, thị trường có giá trị NK cao, NK giảm 13%, đạt 33.000 tấn do đồng đô la Australia bị mất giá. NK từ Thái Lan, Indonesia và Philippine của Australia trong 9 tháng đầu năm 2016 giảm so với cùng kỳ năm 2015.

Trong 9 tháng đầu năm 2016, XK cá ngừ đóng hộp của các nước Châu Á sang Đông Á và Trung Đông đã được cải thiện.

Nhật Bản là thị trường quan trọng nhất đối với cá ngừ chế biến và đóng hộp tại Châu Á. NK vào Nhật Bản tăng 6% và trong đó 44.300 tấn cá ngừ chế biến đã được NK vào Nhật Bản, 3.700 tấn sản phẩm cá ngừ bào (katsuobushi) được NK từ Philippines, Trung Quốc, Việt nam và Maldives.

Thái Lan là nhà NK cá ngừ nguyên liệu lớn nhất. Nước này đã NK 13% thăn cá ngừ hấp chín và 26.000 tấn để tái chế biến trong 9 tháng đầu năm 2016. Trung Quốc, Việt Nam và Indonesia là các nhà cung cấp chính sản phẩm này cho Thái Lan.

NK cá ngừ đóng hộp trực tiếp để tiêu thụ vào Trung Quốc cũng tăng 10% và vào Singapore cũng tăng 12% so với cùng kỳ năm 2015.