Việt Nam quyết tâm cao gỡ cảnh báo "Thẻ vàng" IUU trong năm 2024

Tại Thông báo, Phó Thủ tướng đánh giá cao sự cố gắng, nỗ lực của các ban, bộ, ngành, địa phương trong thời gian qua, kết quả đã đạt được: Khung pháp lý đến nay đã cơ bản được hoàn thiện với Luật Thủy sản và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật được sửa đổi, bổ sung theo khuyến nghị của EC; Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 10 tháng 4 năm 2024 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định và phát triển bền vững ngành thủy sản; Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 52/NQ-CP ngày 22 tháng 4 năm 2024 ban hành Chương trình hành động và Kế hoạch triển khai thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TW của Ban Bí thư; việc theo dõi, kiểm soát hoạt động tàu cá, truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác đã có ý thức hơn trước; công tác thực thi pháp luật bước đầu đã đưa ra truy tố, xét xử được các vụ việc liên quan đến môi giới, móc nối đưa tàu cá, ngư dân ta đi khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài…; và đặc biệt, ngày 12 tháng 6 năm 2024 vừa qua, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết số 04/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật Hình sự về truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi liên quan đến khai thác, mua bán, vận chuyển trái phép thủy sản. Nghị quyết này là một bước đột phá, tháo gỡ được vướng mắc lâu nay về pháp lý khi xét xử các đối tượng vi phạm pháp luật về khai thác hải sản bất hợp pháp.

Tuy nhiên, xét về tổng thể đến nay tại một số địa phương vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế chậm khắc phục.

Đợt thanh tra lần thứ 5 của EC (dự kiến vào tháng 10 năm 2024) là thời điểm quyết định để Việt Nam gỡ cảnh báo "Thẻ vàng" trong năm 2024; do đó các ngành, các cấp có liên quan từ trung ương đến địa phương phải xác định đây là nhiệm vụ quan trọng, thống nhất hành động với quyết tâm cao nhất để gỡ cảnh báo "Thẻ vàng".

Một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm

Phó Thủ tướng yêu cầu các ban, bộ, ngành, địa phương có liên quan tập trung lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan chức năng thực hiện nghiêm túc Chỉ thị số 32-CT/TW của Ban Bí thư, Nghị quyết số 52/NQ-CP của Chính phủ và các ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU và các văn bản khác có liên quan, đảm bảo đúng tiến độ và hiệu quả công việc; chuẩn bị kỹ nội dung, chương trình, kế hoạch làm việc với Đoàn Thanh tra lần thứ 5 của EC đảm bảo đạt kết quả tốt nhất.

Bố trí đủ nguồn lực (nhân lực, kinh phí, trang thiết bị, phương tiện) để thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU, gỡ cảnh báo "Thẻ vàng". Định kỳ trước 30 hàng tháng báo cáo tình hình, kết quả chống khai thác IUU về Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU) để tổng hợp, báo cáo Ban Bí thư, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU.

Phó Thủ tướng lưu ý phải gắn trách nhiệm người đứng đầu cấp ủy, chính quyền các cấp và lực lượng chức năng, kiên quyết xử lý trách nhiệm các tổ chức, cá nhân không hoàn thành chức trách nhiệm vụ được giao, báo cáo cấp có thẩm quyền kết quả xử lý; kịp thời động viên, khen thưởng, khích lệ các tấm gương điển hình trong chống khai thác IUU.

Phát động cao điểm xử lý các hành vi vi phạm khai thác IUU

Để triển khai có hiệu lực, hiệu quả Nghị quyết số 04/2024/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Công an, các bộ, ngành liên quan, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ven biển phát động đợt cao điểm công tác thực thi pháp luật, xử lý các hành vi vi phạm khai thác IUU từ trung ương đến địa phương để tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong công tác chống khai thác IUU. Phát huy tối đa những nội dung của Nghị quyết số 04/2024/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, khẩn trương củng cố hồ sơ để xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định ngay khi Nghị quyết có hiệu lực.

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì, phối hợp với các ban, bộ, ngành, địa phương bằng nhiều hình thức thực hiện thông tin truyền thông, tuyên truyền sâu rộng các quy định về xử lý hình sự liên quan đến hành vi vi phạm khai thác IUU tại Nghị quyết số 04/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao để tạo sự chuyển biến về ý thức chấp hành pháp luật, răn đe, giáo dục.

Bộ Công an có văn bản chỉ đạo lực lượng công an địa phương thực hiện cao điểm phối hợp điều tra, khởi tố, truy tố, xét xử các trường hợp vi phạm pháp luật liên quan đến môi giới, móc nối đưa tàu cá, ngư dân đi khai thác bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài;

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thường xuyên kiểm tra, giám sát các địa phương và lực lượng chức năng có liên quan tại địa phương triển khai các quy định chống khai thác IUU, kể cả trên biển; kịp thời tham mưu, đề xuất cấp có thẩm quyền xử lý trách nhiệm đối với các tổ chức, cá nhân không hoàn thành chức trách, nhiệm vụ được giao theo chỉ đạo của Ban Bí thư, của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Bộ Tư pháp khẩn trương tham mưu bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản đối với Chi cục trưởng các Chi cục thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có chức năng quản lý nhà nước về thủy sản hoặc thực hiện chức năng, nhiệm vụ về kiểm ngư theo quy định của pháp luật; hoàn thành, báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện trong tháng 8 năm 2024.

Siết chặt công tác quản lý hoạt động khai thác thủy sản ở địa phương

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương ven biển tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, bố trí đủ nguồn lực, phân công rõ trách nhiệm cho các cơ quan, lực lượng chức năng tại địa phương để giải quyết dứt điểm các tồn tại, hạn chế, đảm bảo có số liệu, kết quả chứng minh cụ thể tại đợt thanh tra lần thứ 5 của EC.

Chỉ đạo khẩn trương hoàn thành việc cấp giấp phép khai thác thủy sản, đăng ký, đăng kiểm, đánh dấu tàu cá, lắp đặt thiết bị VMS, cấp Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm cho tàu cá; cập nhật đầy đủ dữ liệu tàu cá vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase), hoàn thành, báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện trong tháng 7 năm 2024.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương ven biển chỉ đạo các lực lượng chức năng theo dõi, quản lý, kiểm soát 100% đội tàu cá của địa phương và tàu cá của địa phương khác hoạt động tại địa phương; xử lý dứt điểm số lượng tàu cá "03 không" tại địa phương theo quy định.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản (VASEP), Hiệp hội Cá ngừ Việt Nam, doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản phải có trách nhiệm trong việc tuân thủ nghiêm túc các quy định IUU, thu mua, chế biến, xuất khẩu thủy sản khai thác phải đảm bảo truy xuất được nguồn gốc.