Quyết liệt thực hiện mục tiêu “5 không”, tập trung gỡ cảnh báo thẻ vàng IUU trong năm 2026

Chuyển từ báo cáo hành chính sang quản trị bằng dữ liệu

Theo Thông báo, từ sau Phiên họp lần thứ 35, công tác chống khai thác IUU đã có nhiều chuyển biến tích cực, đặc biệt trong đổi mới phương thức điều hành, quản lý và kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản.

Bước đầu, phương thức quản trị chống khai thác IUU được hình thành trên cơ sở dữ liệu, quản lý rủi ro, trách nhiệm giải trình và hồ sơ kiểm chứng. Quản lý đội tàu chuyển từ quản lý số lượng sang quản lý trạng thái từng tàu; hệ thống giám sát hành trình tàu cá (VMS) chuyển từ theo dõi vị trí sang cảnh báo và quản lý rủi ro; hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT) chuyển từ số hóa khai báo sang công cụ kiểm soát và truy xuất. Công tác thực thi pháp luật cũng chuyển từ thống kê số vụ sang quản lý toàn trình vụ việc.

Đối với 38 khuyến nghị của EC, Việt Nam đã nỗ lực hoàn thiện báo cáo trả lời, trong đó đánh giá 31 khuyến nghị đã được thực hiện và có kết quả kiểm chứng; 7 khuyến nghị còn lại đang tiếp tục hoàn thiện theo lộ trình.

Tuy nhiên, một số tồn tại vẫn cần tập trung giải quyết. Tình trạng phá niêm phong thiết bị VMS, mất kết nối VMS đối với tàu cá từ 15 m đến dưới 24 m vẫn xảy ra; riêng tháng 9/2026 có 5 tàu cá bị nước ngoài bắt giữ. Một số tàu cá không đủ điều kiện, đã xóa đăng ký vẫn hoạt động; việc cập nhật, đối soát dữ liệu ở một số địa phương còn chậm, thiếu đồng bộ.

Bên cạnh đó, một số vụ việc vi phạm chưa được xử lý dứt điểm; hoạt động gian lận nguồn gốc thủy sản còn phức tạp, gây khó khăn trong phát hiện, đấu tranh. Một số địa phương chưa thực sự quyết liệt, chưa phát huy đầy đủ trách nhiệm của người đứng đầu.

Tập trung thực hiện mục tiêu “5 không”

Phó Thủ tướng yêu cầu huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, tập trung thực hiện 5 mục tiêu trọng tâm từ nay đến cuối năm 2026:

1. Không phát sinh tàu cá bị nước ngoài bắt giữ.
2. Không để tàu cá không đủ điều kiện hoạt động tham gia khai thác thủy sản.
3. Không để các vụ việc vi phạm quy định về giám sát hành trình tàu cá (VMS) kéo dài, không được xử lý.
4. Không để có lô hàng thủy sản không truy xuất được nguồn gốc.
5. Không để số liệu báo cáo khác với dữ liệu, hồ sơ thực tế; bảo đảm báo cáo trung thực, dữ liệu đầy đủ, chính xác, đồng bộ, thống nhất.

Đây là những yêu cầu xuyên suốt đối với công tác quản lý đội tàu, giám sát khai thác, kiểm soát sản lượng qua cảng, truy xuất nguồn gốc và xử lý vi phạm.

Hoàn thiện hồ sơ 38 khuyến nghị của EC, tăng cường đối thoại với EU

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao phát huy vai trò Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo, chủ trì đôn đốc, hướng dẫn các bộ, ngành và địa phương khắc phục tồn tại, hoàn thiện hồ sơ kiểm chứng 38 khuyến nghị của EC theo Kế hoạch hành động tại Quyết định số 1516/QĐ-TTg ngày 10/8/2026.

Báo cáo gửi EC phải phản ánh trung thực, đầy đủ kết quả thực hiện, có số liệu, tài liệu và hồ sơ kiểm chứng, đồng thời làm rõ những chuyển biến thực chất trong phương thức quản lý chống khai thác IUU.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Công Thương, Bộ Ngoại giao và các cơ quan liên quan nâng cao chất lượng nội dung giải trình, bảo đảm chặt chẽ về chuyên môn, kỹ thuật và lập luận pháp lý; chủ động tiếp nhận, xử lý phản hồi, bổ sung thông tin và tài liệu kiểm chứng theo yêu cầu của EC.

Đồng thời, Bộ chủ trì nghiên cứu, tham mưu tổ chức đoàn công tác của Phó Thủ tướng Chính phủ và Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường làm việc với EC trong tháng 11/2026 nhằm tăng cường trao đổi, thúc đẩy tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng”.

Siết chặt kiểm soát tàu cá, nguồn gốc thủy sản và dữ liệu truy xuất

Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu nghề cá, tăng cường kết nối, chia sẻ, cập nhật và đối soát dữ liệu giữa cơ quan quản lý thủy sản, cảng cá, Bộ đội Biên phòng và địa phương, bảo đảm dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống, liên thông và thống nhất.

Bộ Quốc phòng chỉ đạo lực lượng Cảnh sát biển, Bộ đội Biên phòng duy trì tuần tra, kiểm tra, kiểm soát trên biển; quản lý chặt tàu cá xuất, nhập bến, ngăn chặn tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài và xử lý nghiêm hành vi cố tình vô hiệu hóa, ngắt kết nối thiết bị VMS.

Bộ Công an tiếp tục tăng cường phát hiện, điều tra, xử lý vi phạm, kể cả xử lý hình sự đối với các trường hợp có dấu hiệu tội phạm; tập trung vào hành vi gian lận xuất xứ, nguồn gốc thủy sản và tổ chức đưa tàu cá, ngư dân khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài.

Bộ Tài chính tiếp tục rà soát, siết chặt quy trình, thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, nhất là thủy sản; tăng cường kiểm tra, kiểm soát, bảo đảm kiểm soát nguồn gốc hàng hóa.

Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp củng cố, kết nối, liên thông các hệ thống phần mềm và cơ sở dữ liệu, bảo đảm nền tảng quản lý nghề cá dùng chung vận hành thống nhất, đồng bộ, hiệu quả.

Bộ Ngoại giao và Bộ Công Thương tăng cường phối hợp trao đổi, cung cấp thông tin, giải trình kết quả thực hiện các khuyến nghị của EC; đồng thời củng cố căn cứ, lập luận pháp lý phục vụ quá trình làm việc với phía EU.

Thanh tra Chính phủ tiếp tục công bố, thông báo những vấn đề phát hiện qua thanh tra để các địa phương chủ động rà soát, khắc phục và đôn đốc thực hiện các kết luận thanh tra đã ban hành.

Đề cao trách nhiệm người đứng đầu địa phương

Phó Thủ tướng yêu cầu Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố ven biển trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm toàn diện về kết quả chống khai thác IUU trên địa bàn, không chỉ giao nhiệm vụ cho cấp phó hoặc cơ quan chuyên môn.

Các địa phương phải quản lý chặt tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, kiểm soát tàu xuất, nhập bến, giám sát VMS, sản lượng qua cảng, truy xuất nguồn gốc và xử lý vi phạm.

Đặc biệt, cần huy động lực lượng xuống tận cấp xã, thôn để rà soát, cập nhật đầy đủ, chính xác dữ liệu trên hệ thống eCDT, phấn đấu cơ bản hoàn thành việc cập nhật dữ liệu từ nay đến cuối năm 2026.

Đối với TP. Hồ Chí Minh, An Giang và Cà Mau, yêu cầu tập trung giải quyết dứt điểm 5 nhóm tồn tại, vi phạm do Thanh tra Chính phủ chỉ ra. Các địa phương ven biển chưa được thanh tra phải chủ động tổ chức thanh tra công tác chống khai thác IUU theo thẩm quyền từ nay đến cuối năm.

VASEP và doanh nghiệp tiếp tục phối hợp thực hiện truy xuất nguồn gốc

Thông báo 527/TB-VPCP cũng nêu rõ trách nhiệm của các hiệp hội ngành nghề, đặc biệt là VASEP và Hội Thủy sản Việt Nam, trong việc tiếp tục theo dõi, nắm bắt tình hình, phản ánh kịp thời những khó khăn, vướng mắc và kiến nghị giải pháp tháo gỡ.

Đối với các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh, Phó Thủ tướng yêu cầu chủ động phối hợp thực hiện các quy định về truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững ngành thủy sản.

Cùng với nhiệm vụ chống khai thác IUU, các bộ, ngành và địa phương tiếp tục đẩy mạnh phát triển thủy sản bền vững, ứng dụng khoa học, công nghệ, phát triển kinh tế biển, cải thiện sinh kế và nâng cao đời sống người dân ven biển.

VASEP sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các bộ, ngành liên quan; đồng hành với doanh nghiệp trong minh bạch hóa chuỗi cung ứng, hoàn thiện công tác truy xuất nguồn gốc và thúc đẩy phát triển nghề cá có trách nhiệm, góp phần thực hiện mục tiêu gỡ cảnh báo thẻ vàng IUU của EC và phát triển bền vững ngành thủy sản Việt Nam.