VASEP kiến nghị Bộ NN&PTNT ưu tiên xem xét giải quyết container cá ngừ ách tắc

Tới nay, đầu tháng 3/2019, hoạt động sản xuất, XK của các DN cá ngừ này vẫn đang tiếp tục đảo lộn do những lô hàng NK vẫn còn nằm tại cảng, chưa về được nhà máy vì không được kiểm dịch để thông quan theo quy định của Thông tư số 36/2018/TT-BNNPTNT (TT36/2018) về kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật thủy sản của Bộ NN&PTNT.

Thông tư có hiệu lực mà nhiều doanh nghiệp không biết

Theo các DN XK cá ngừ, các DN nhận được thông tin về TT 36/2018 quá trễ, hầu hết là cận ngày hoặc đã qua ngày Thông tư có hiệu lực).

TT 36/2018 có hiệu lực kể từ ngày 10/2/2019 nhưng cả VASEP và hầu hết các DN chỉ được biết trong khoảng 11-15/2/2019. Một vài DN có nhận được qua email của Chi cục thú y ngày 3-4/2/2019, nhưng các DN khác thì không nhận được và chỉ biết khi nhận được từ email của Hiệp hội vào 11/2/2019 (VASEP nhận được văn bản và cập nhật trên web ngày 12/2/2019; Sở NN&PTNT Khánh Hòa cập nhật ngày 13/2/2019; Chi cục Thú y Vùng 6 cập nhật ngày  15/2/2019; Thư viện văn bản Pháp luật cập nhật ngày 15/2/2019). Hai cuộc họp phổ biến TT 36/2018 của Cục Thú y cũng mới được tổ chức vào sau ngày thông tư này đã có hiệu lực (cuộc họp tổ chức tại TP. Hà Nội vào ngày 15/2/2019 và tại TP. Hồ Chí Minh vào ngày 20/2/2019).

Trong khi đó, các DN đều  ký hợp đồng mua nguyên liệu từ trước đó, thậm chí nhiều tháng trước thời điểm TT 36/2018 có hiệu lực. Các container cá được vận chuyển liên tục về Việt Nam. Thời gian vận chuyển các container về Việt Nam thường mất từ 2 - 5 tuần tùy nơi xuất phát và quá trình giao hàng (giao 1 nơi hoặc nhiều nơi). Cho đến ngày các DN biết TT 36/2018, đã là cận hoặc sau ngày Thông tư có hiệu lực, hầu hết container đã xuất bến về Việt Nam đều chưa cập nhật được các quy định mới của TT 36/2018. Hay nói cách khác là dẫn đến việc các DN không thể kịp chuẩn bị các điều kiện để tuân thủ các yêu cầu của TT 36/2018.

Container cá ngừ nhập khẩu không thể đáp ứng được điểm G của thông tư

Ngoài ra, ngay sau khi nhận nhiều phản ánh của DN, trong 2 ngày 20-21/2/2019, VASEP đã rà soát và một lần nữa tổng hợp nhanh từ các DN về hiện trạng để nắm bắt và hỗ trợ các DN cá ngừ tuân thủ tốt các quy định bổ sung tại TT 36/2018 so với Thông tư 26/2016 trước đây. Kết quả tổng hợp cụ thể cho thấy các lô nguyên liệu cá ngừ khai thác nhập khẩu gián tiếp qua cảng trung chuyển hiện sẽ không thể đáp ứng được yêu cầu tại điểm G, Khoản 2, Điều 1 của TT 36/2018  là do:

Đa số các cảng trung chuyển của các quốc gia, vùng lãnh thổ (cụ thể là các quốc gia, vùng lãnh thổ sau: Salomon, Kiribati, Quần đảo Marshall, Fiji, Quần đảo Cook, Micronesia, Đài Loan, Samoa, Samoa thuộc Mỹ, Nam Phi, Senegal, Hàn Quốc, Trinidad & Tobago, New Zealand, Suriname, Singapore, Seychelles, Trung Quốc, UAE, Tuvalu, Papua New Guinea, Sri Lanka, Maldives, Mauritus, Salomon, Indonesia, Malaysia, Tonga, Uruguay, Nhật Bản) đều từ chối cấp Giấy xác nhận nói trên.

Hơn nữa, một số ít quốc gia đồng ý cấp Giấy xác nhận (cụ thể là Thái Lan, Phillipin). Tuy nhiên, các Giấy xác nhận này đều theo mẫu Giấy xác nhận của các quốc gia này nên thông tin trên Giấy xác nhận chuyển tải không thể có đầy đủ như điểm G, Khoản 2, Điều 1 của TT 36/2018  yêu cầu. Thậm chí, trên Giấy xác nhận của Thái Lan, tên của Cơ quan công quyền chỉ được ghi bằng tiếng Thái. Do đó, cơ quan Thú y của Việt Nam cũng đã không chấp nhận các Giấy xác nhận này khiến các lô hàng được cấp các Giấy xác nhận này cũng vẫn bị ách tắc tại cảng.

Quy định tại điểm G, Khoản 2, Điều 1 là các lô hàng thủy sản nhập khẩu gián tiếp từ tàu đánh bắt hải sản nước ngoài chuyển tải tại các cảng trung chuyển của nước ngoài về Việt Nam thì phải cung cấp kèm theo lô hàng “Bản sao Giấy xác nhận do cơ quan có thẩm quyền của quốc gia nơi có cảng trung chuyển cấp (có xác nhận của DN). Nội dung Giấy xác nhận thể hiện các thông tin sau: tên; số đăng ký, quốc gia treo cờ của tàu đánh bắt và tàu vận chuyển; tên loại sản phẩm thủy sản, số lượng, thời gian bốc dỡ, địa điểm bốc dỡ, điều kiện lưu giữ sản phẩm, sản phẩm thủy sản được giữ nguyên trạng, không trải qua các công đoạn nào khác ngoài hoạt động bốc dỡ.”

Đây cũng là nội dung mà trước đó, trong 4 tháng cuối năm 2018, VASEP và các DN ngành cá ngừ Việt Nam đã có báo cáo và góp ý xây dựng, thông tin thực tế cho Dự thảo Thông tư sửa đổi Thông tư 26, bao gồm đặc biệt việc Dự thảo quy định nội dung tại điểm G, Khoản 2, Điều 1 là rất khó khăn trong thực tế, trong khi các nội dung này đã có trong Giấy Chứng nhận Thuyền trưởng.

Trước thực trạng ách tắc hàng cá ngừ nhập khẩu tại cảng gây ảnh hưởng lớn đến hoạt động SXKD của các DN thủy sả đang khẩn thiết được Bộ NN&PTNT ưu tiên xem xét giải quyết, VASEP kiến nghị Bộ trưởng, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT xem xét chỉ đạo tháo gỡ cho phép có giai đoạn chuyển tiếp để thực thi TT36/2018 cho đến hết ngày 31/3/2019 để giải quyết tình trạng ùn ứ ách tắc tại cảng hiện nay cũng như tạo điều kiện để giải quyết các lô hàng đã ký hợp đồng và xuất bến trong nửa đầu tháng 2/2019.

VASEP cũng đề nghị Bộ trưởng hỗ trợ cộng đồng DN việc cho đánh giá thêm kết hợp việc khảo sát thực trạng tại các quốc gia có cảng trung chuyển về hiện trạng cấp Giấy xác nhận chuyển tải ở các quốc gia này, từ đó xem xét giải quyết-tháo gỡ quy định tại Điểm g, Khoản 2, Điều 1 của TT36/2018 một cách phù hợp nhất để vừa quản lý Nhà nước được chặt chẽ nhất mà sản xuất kinh doanh cũng không bị ảnh hưởng.