VASEP góp ý dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư 38/2015 về thủ tục thuế, hải quan

Sau gần 2 năm thực hiện Thông tư số 38/2015/TT-BTC (TT38/2015) về thủ tục Hải quan, kiểm tra giám sát hải quan, thuế XK, thuế NK và quản lý thuế đối với hàng hóa XNK hiện đã phát sinh một số vướng mắc. Hơn nữa, để thực hiện Luật Thuế XK, thuế NK, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định số 134/2016/NĐ-CP ngày 1/9/2016 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thuế XK, thuế NK nhưng cho tới nay Bộ Tài chính vẫn chưa ban hành thông tư hướng dẫn thực hiện.

Để điều chỉnh một số bất cập trong quá trình triển khai thực tế, Bộ Tài chính đã xây dựng và đang lấy ý kiến từ các Bộ ngành, cơ quan có liên quan về Dự thảo sửa đổi, bổ sung Thông tư 38/2015/TT-BTC (Dự thảo sửa đổi, bổ sung TT38/2015.Trên cơ sở các ý kiến góp ý từ các DN thủy sản hội viên, VASEP có những góp ý về bản dự thảo này.

Về hồ sơ hải quan khi làm thủ tục hải quan

Tại Điểm đ, Mục 4, Điều 1 của Dự thảo sửa đổi, bổ sung Điều 16 của TT38/2015 quy định với hàng hóa xuất khẩu thì: “Chứng từ xác nhận tổ chức, cá nhân đủ điều kiện xuất khẩu hàng hóa theo quy định của pháp luật đầu tư: 01 bản chụp”. VASEP đề nghị quy định để những chứng từ này chỉ xuất trình 01 lần, đối với chứng từ có thời hạn thì xuất trình lại khi hết hạn. Dự thảo cũng cần nêu rõ đây là những chứng từ gì để tránh cơ quan Hải quan mỗi nơi yêu cầu những chứng từ khác nhau.

Đề nghị bỏ loại một bản chứng từ xác nhận hàng hóa đủ điều kiện xuất khẩu theo quy định của pháp luật chuyên ngành vì nếu hàng hóa không đủ điều kiện xuất khẩu theo quy định của pháp luật chuyên ngành thì hàng cũng không thể xuất đi. Đây là lĩnh vực thuộc quyền kiểm tra, giám sát và cấp chứng nhận của cơ quan kiểm soát chuyên ngành. Do đó, cơ quan Hải quan không thiết phải đòi hỏi chứng từ này.

Các DN thủy sản đề nghị bỏ yêu cầu nộp một bản chính Giấy thông báo miễn kiểm tra hoặc giấy thông báo kết quả kiểm tra của cơ quan kiểm tra chuyên ngành như dự thảo vì đối với hàng thủy sản chứng từ này chính là Chứng thư Vệ sinh (Helth Certificate - HC) nhưng DN thường chỉ nhận HC gốc sau khi tàu chạy (tránh trường hợp thay đổi tàu phải thay đổi HC). Do đó, DN không thể trình HC khi khai hải quan. Mặt khác, hàng hóa khi xuất khẩu đã có cơ quan chuyên ngành chịu trách nhiệm quản lý về chất lượng rồi, bản thân DN cũng phải đảm bảo chất lượng hàng hóa của mình theo đúng yêu cầu của thị trường nếu không sẽ bị trả về và tổn thất DN phải chịu. Do đó, cơ quan Hải quan không cần phải đòi hỏi chứng từ này.

Chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa (Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa hoặc Chứng từ tự chứng nhận xuất xứ) chỉ cần trong trường hợp hàng hóa được hưởng ưu đãi thuế quan. Do vậy, đề nghị bổ sung thêm yêu cầu “chỉ nộp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa đối với hàng hóa nhập khẩu áp dụng hưởng thuế ưu đãi đặc biệt” để tránh trường hợp các cơ quan Hải quan đòi hỏi chứng nhận nói trên cho tất cả các bộ hồ sơ nhập khẩu hàng hóa.

Tại Mục 6, Điều 1 của Dự thảo bổ sung Điểm i và Điểm k Khoản 1 Điều 18 của TT38/2015, đối với một vận đơn DN chỉ được khai báo cho một tờ khai hải quan, trường hợp khai báo cho nhiều tờ khai hải quan thì phải đăng ký với cơ quan hải quan trước khi đăng ký tờ khai hải quan. DN thủy sản đề nghị cho phép khai báo "thông tin nhiều tờ khai Hải quan được sử dụng chung vận tải đơn" trên nội dung tờ khai khi khai báo Hải quan (không phải đăng ký trước) do trong quá trình thực hiện của DN, thường xuyên phát sinh các trường hợp 01 vận đơn gồm nhiều lô hàng (xuất hay nhập ghép). Do đó, việc phải đăng ký trước với cơ quan Hải quan trước khi khai Hải quan sẽ phát sinh thêm việc, gây mất thời gian và nhân lực không cần thiết cho cả DN lẫn cơ quan Hải quan.  

Đối với hàng hóa xuất khẩu: Trước khi đăng ký tờ khai xuất khẩu, người khai hải quan thông báo cho cơ quan hải quan về lượng hàng xuất khẩu, địa điểm tập kết hàng xuất khẩu. Cơ quan hải quan cấp số quản lý hàng hóa cho lô hàng xuất khẩu để người khai hải quan sử dụng khi khai, đăng ký tờ khai hải quan. Trường hợp hàng hóa xuất khẩu vận chuyển bằng container, người khai hải quan phải khai số hiệu container trên tờ khai hải quan trước khi thông quan.

Theo ý kiến của một số DN XK thủy sản, yêu cầu này là không khả thi do việc thông báo này sẽ phát sinh thêm thủ tục hành chính, đồng thời, nếu thông báo rồi mà khi có các thay đổi lại (trong thực tế thường xuyên có các thay đổi về thông tin vận chuyển, cảng xếp hàng,…) thì theo quy định trên, DN sẽ phải làm thêm thủ tục thông báo lại, mất rất nhiều thời gian và nhân công của cả DN và cơ quan Hải quan. TT 38/2015 không có quy định này mà toàn bộ thông tin lô hàng được thông báo đầy đủ trên tờ khai Hải quan tại thời điểm khai báo Hải quan. Do đó, VASEP đề nghị giữ nguyên nội dung này như TT38/2015.

Kiểm tra hải quan

VASEP đề nghị hướng dẫn chi tiết cách kiểm tra định mức để thống nhất cách hiểu và áp dụng giữa DN và cơ quan Hải quan.

Tại Mục 39, Điều 1 của Dự thảo thay thế Điều 60 của TT38/2015  thành Điều 60, Điều 60a và Điều 60b quy định về thời hạn nộp báo cáo quyết toán như sau: “Định kỳ hàng quý, chậm nhất là ngày thứ 15 của tháng đầu quý sau, người khai hải quan nộp báo cáo quyết toán tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư, máy móc, thiết bị và hàng hoá xuất khẩu trong quý cho cơ quan hải quan”.

Theo TT38/2015, báo cáo quyết toán hiện đang nộp theo năm tài chính và chậm nhất là 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính. Quy định yêu cầu DN nộp theo quí của Dự thảo sẽ gây thêm áp lực công việc cho DN. Mặt khác, thời gian 15 ngày là rất ngắn, và DN khó có thể thực hiện được quy định trên vì những ngày đầu tháng DN phải làm rất nhiều việc cùng một lúc như làm báo cáo quyết toán, báo cáo thuế, kiểm tra tồn kho,... Đề nghị giữ nguyên quy định nộp báo cáo quyết toán theo năm tài chính và chậm nhất là 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính như TT38/2015. 

Về quy định: Tổ chức, cá nhân có hoạt động gia công, sản xuất xuất khẩu có trách nhiệm cung cấp thông tin quản lý, sử dụng nguyên liệu vật tư đã nhập khẩu với cơ quan hải quan qua Hệ thống theo định kỳ 01 tháng/lần. Theo phản ánh, việc phải tập hợp và chuẩn bị những thông tin chứng từ theo quy định tại dự thảo thông tư để nộp cho cơ quan Hải quan với tần suất 1 tháng/lần tương tự yêu cầu phải nộp báo cáo quyết toán của DN 1 tháng/lần. Như vậy, yêu cầu phải nộp báo cáo quyết toán 1 quý/lần (quy định tại Mục 36, Điều 1 của Dự thảo) đã rất khó khăn cho việc thực hiện của DN và không phù hợp với thực tế. Do đó, việc phải cung cấp các thông tin, chứng từ như quy định tại Mục 37, Điều 1 của Dự thảo là hoàn toàn không khả thi. Do đó, DN đề nghị bỏ quy định này khỏi dự thảo.

TT38/2015 đã là một bước cải cách thủ tục hành chính mới, tạo thuận lợi cho DN trong hoạt động XNK thời gian qua. Tuy nhiên, tại Dự thảo mới này, nhiều thủ tục đã bị xiết chặt hơn so với Thông tư 38, tạo thêm nhiều thủ tục hành chính mới không có trong Thông tư 38. Đề nghị Bộ Tài chính xem xét, phân loại các DN và tăng cường công tác hậu kiểm để xử phạt nặng các DN cố tình vi phạm, chứ không thể vì lo ngại một số nhỏ các DN gian dối mà gia tăng gánh nặng các thủ tục hành chính (như các quy định cung cấp thông tin trước khi đăng ký tờ khai XN tại Điều 18, quy định cung cấp thông tin tại Điều 60a, thay đổi quy định về nộp báo cáo quyết toán tại Điều 60,…) cũng như chi phí cho DN trong Dự thảo mới, tạo nên một bước lùi đáng kể so với TT38/2015 đang hiện hành.