Trước nguy cơ bị Thẻ vàng từ EU, nhiều doanh nghiệp cam kết chống khai thác hải sản bất hợp pháp

Hiện tại, EU là một trong 3 thị trường xuất khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam. Chỉ tính riêng 3 thị trường này, bao gồm: EU, Nhật Bản và Mỹ đã chiếm hơn 60% tỷ trọng xuất khẩu thủy sản. Vì vậy, nếu Việt Nam chịu thẻ vàng từ EU vì không tuân thủ các quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp IUU, hậu quả sẽ là rất nặng nề.

Tại Hội nghị “Doanh nghiệp hải sản cam kết chống khai thác IUU” do Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) tổ chức, ông Ngô Viết Hoài, Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Chế biến Xuất nhập khẩu thủy sản tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu (Baseafood) cũng như nhiều doanh nghiệp khác đã bày tỏ lo lắng nếu hải sản xuất khẩu của Việt Nam bị “thẻ vàng” của EU.

Thiệt hại lớn nếu bị Thẻ vàng

Theo ông Hoài, rủi ro lớn nhất là tỉ lệ lớn các container hàng sẽ bị từ chối, trả lại, tổn thất doanh nghiệp nói riêng và nói chung cho ngành thủy sản xuất khẩu của Việt Nam là rất lớn. Trong thời gian bị thẻ vàng, 100% container hàng hải sản xuất khẩu của Việt Nam sẽ bị EU giữ lại để kiểm tra nguồn gốc khai thác. Khi đó, có thể phải mất 3-4 tuần container đó mới được thông quan hoặc trả về Việt Nam.

Trong trường hợp tốt nhất là được thông quan, doanh nghiệp Việt vẫn phải trả chi phí kiểm tra, ước tính 600-700 euro/container; còn nếu bị trả về Việt Nam, phí vận chuyển có thể lên đến 4.000-5.000 euro/container. “Chưa tính thiệt hại hàng hóa, riêng khoản này đã làm tăng chi phí của doanh nghiệp và giảm khả năng cạnh tranh của sản phẩm hải sản Việt Nam vào thị trường EU so với các nước khác”, ông Hoài cho biết.

Đồng thời, bà Nguyễn Thị Thu Sắc, Phó chủ tịch Hiệp hội VASEP, Chủ tịch Ủy ban Hải sản VASEP cũng nhấn mạnh rằng: "Chỉ còn vài ngày nữa là đến thời điểm EU đưa ra “phán quyết” theo thông báo trước đó. Mặc dù đã có nhiều nỗ lực nhưng việc khắc phục đầy đủ các yêu cầu của EU hiện nay là rất khó khăn".

Theo bà Sắc, nếu bị “thẻ vàng” thì khách hàng tại EU của thủy sản Việt Nam sẽ rất e ngại việc bị phạt theo quy định IUU của EC nên sẽ giảm hoặc ngừng mua hàng của các quốc gia đang bị thẻ vàng. Bên cạnh đó, sau khi bị cảnh báo thẻ vàng, nước bị cảnh báo sẽ có 6 tháng để khắc phục các thiếu sót. Nếu 6 tháng không có cải thiện theo đánh giá của EU, sẽ bị chuyển sang cảnh báo thẻ đỏ. Điều này đồng nghĩa với việc bị cấm xuất khẩu các mặt hàng hải sản khai thác sang EU. Khi đó doanh nghiệp hải sản bị thiệt hại nặng nề.

Nhà nước và doanh nghiệp cần "bắt tay"

"Ngành hải sản xuất khẩu của Việt Nam còn cơ hội và thời gian để đáp ứng quy định về IUU. Tuy nhiên, mỗi doanh nghiệp không làm nổi mà cần sự chung tay của Nhà nước trong việc thay đổi chính sách, khung thể chế pháp lý để quản lý tốt về khai thác đánh bắt bất hợp pháp", bà Sắc nhấn mạnh.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - Vũ Văn Tám, vấn đề IUU hiện nay rất nghiêm trọng. Đứng trước nguy cơ bị thẻ vàng, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín ngành thủy sản Việt Nam, quốc gia Việt Nam và tình hình xuất khẩu sang thị trường EU và các thị trường khác, Chính phủ đã chỉ đạo rất quyết liệt.

Theo đó, Bộ NN&PTNT đã phối hợp với VASEP bằng các hành động như: Tham mưu Chính phủ ban hành Công điện 732, khẳng định phải sớm chấm dứt tình trạng tàu cá ngư dân vi phạm khai thác bất hợp pháp tại vùng biển các nước, giao cho chủ tịch UBND các tỉnh chịu trách nhiệm nếu để tàu cá địa phương mình đi khai thác bất hợp pháp ở các nước khác.

Ngoài ra, dự thảo Luật Thủy sản sửa đổi cũng đã được thống nhất đưa một điều về IUU. EU đang chờ đợi chúng ta thay đổi không chỉ văn bản mà chờ chúng ta hành động. Khả năng EU rút Thẻ vàng đối với Việt Nam có thể xảy ra, chúng ta cũng phải sẵn sàng đón nhận, có giải pháp khắc phục.

"Chúng ta hãy xem đây là cơ hội để ngành thủy sản tổ chức lại sản xuất, tái cơ cấu và chúng ta phải làm thật, làm quyết liệt. Tôi mong muốn Hiệp hội VASEP, các DN cùng với cơ quan quản lý nhà nước cùng nhau hành động để tác động làm sao EU không rút thẻ vàng với Việt Nam; nếu bị rút thẻ vàng thì chúng ta cố gắng để sớm thoát ra, đồng thời coi đây là cơ hội để tổ chức lại sản xuất, xây dựng nghề cá có trách nhiệm và phát triển bền vững", Thứ trưởng Tám nhấn mạnh.

Cũng tại Hội nghị, Hiệp hội VASEP đã đưa ra Chương trình Doanh nghiệp Hải sản cam kết chống khai thác IUU và ra mắt Ban điều hành IUU bao gồm 9 đại diện của các DN hải sản hội viên VASEP.

(Theo BizLIVE)