Tiêu thụ thủy sản tại Na Uy giảm mạnh trong thập kỷ qua

Na Uy – quốc gia hàng đầu thế giới về sản xuất và xuất khẩu thủy sản – đang chứng kiến xu hướng người dân ăn ngày càng ít cá và hải sản. Theo báo cáo "Fiskemarked" của Hội đồng Thủy sản Na Uy, mức tiêu thụ bình quân đầu người đã giảm gần 12% trong một thập kỷ, từ 21,5 kg năm 2015 xuống còn hơn 18 kg năm 2024. Dù vẫn xếp thứ 12 toàn cầu về tiêu thụ thủy sản, xu hướng giảm này cũng được ghi nhận ở nhiều quốc gia khác.

Giá cả tăng cao

Nguyên nhân chính của xu hướng sụt giảm là do giá thủy sản tăng mạnh. Theo Cơ quan Thống kê Na Uy (SSB), giá thủy sản đã tăng 63% từ năm 2015 đến 2024, cao hơn nhiều so với mức tăng 36,3% của giá thịt. Giá cao chủ yếu do Na Uy xuất khẩu thủy sản đến hơn 100 quốc gia, khiến giá trong nước chịu ảnh hưởng từ nhu cầu toàn cầu. Thêm vào đó, đồng Krone suy yếu càng làm gia tăng áp lực giá.

Thay đổi khẩu vị và hành vi mua sắm

Giá thủy sản tăng mạnh đã ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi tiêu dùng, khiến người dân chuyển từ cá tươi sống, đặc biệt là phi lê, sang các sản phẩm chế biến sẵn, tiện lợi hơn. Từ năm 2018, giá phi lê cá hồi tăng 45%, giá phi lê cá tuyết tươi tăng 60%, giá phi lê cá hồi tươi tăng 76%. Kéo theo doanh số các loại cá truyền thống giảm mạnh. Trong khi đó, tôm đông lạnh, phi lê cá hồi đông lạnh và các sản phẩm chế biến như cá viên, bánh cá lại bán chạy hơn do ít bị ảnh hưởng bởi giá cả. Năm 2024, nhóm “cá khác” – gồm bánh cá, burger cá, cá nướng phô mai – chiếm 34% doanh số thủy sản tại siêu thị, nhờ giá hợp lý và dễ chế biến.

Thịt gà lấn át cá

Báo cáo cũng cho thấy xu hướng tiêu thụ protein đang thay đổi. Thịt vẫn là nguồn phổ biến nhất, nhưng thịt gà ngày càng vượt cá về tần suất sử dụng. Theo khảo sát của Ipsos, số bữa ăn với thịt gà của người Na Uy đã tăng từ khoảng 40 lần/năm (1999) lên 86 lần (2023), trong khi cá giảm nhẹ từ 95 xuống 89 lần. Hiện có 18% người Na Uy ăn cá ít nhất 3 lần/tuần, so với 17% với gà và 48% với thịt. Người từ 60 tuổi trở lên vẫn là nhóm ăn cá thường xuyên nhất (32%).

Chiến lược phục hồi của Hội đồng Thủy sản

Dù số liệu đáng lo ngại, Hội đồng Thủy sản Na Uy vẫn lạc quan về khả năng đảo ngược xu hướng. Họ cho rằng cá và hải sản phù hợp với các xu hướng lớn như sức khỏe, dinh dưỡng và ẩm thực bền vững. Hội đồng đang đẩy mạnh truyền thông khuyến khích người dân ăn thủy sản 2–3 lần mỗi tuần, thông qua website Godfisk.no, quảng cáo và hợp tác với influencer. Nhóm mục tiêu chính là người trẻ và các gia đình có con nhỏ – những đối tượng dễ hình thành thói quen ăn uống lâu dài. Báo cáo Fiskemarked chi tiết đã được chia sẻ đến các doanh nghiệp và nhà xuất khẩu trong ngành.