Thời kỳ phục hưng của tôm sú

Thị trường thế giới 07:19 12/04/2024 Lê Hằng
(vasep.com.vn) Tôm sú đang trải qua thời kỳ phục hưng, đặc biệt là ở Ấn Độ và Trung Quốc, nhưng các chuyên gia như nhà phân tích Ida Skancke của Kontali và Tiến sĩ Manoj Sharma, người nuôi tôm hàng đầu Ấn Độ, lưu ý rằng các nhà sản xuất sẽ thật ngốc nghếch nếui loại bỏ tôm thẻ chân trắng.

Tôm sú (P. monodon) là loài tôm được nuôi nhiều thứ hai trên thế giới, sau tôm thẻ chân trắng (L. vannamei). Việc nuôi tôm sú bắt đầu ở châu Á vào những năm 1980 và chúng nhanh chóng trở thành loài tôm nuôi chiếm ưu thế. Ban đầu, ngành này dựa vào các loài sinh sản tự nhiên để tìm nguồn hậu ấu trùng (PL), nhưng dịch bệnh gia tăng ở các quần thể hoang dã đã thúc đẩy việc đánh giá lại các hoạt động của ngành. Sự khởi đầu của dịch bệnh hội chứng đốm trắng (WSSV) vào những năm 1990 đã thúc đẩy sự chuyển hướng sang nuôi tôm thẻ chân trắng sạch bệnh (SPF) ở châu Á. Động thái chiến lược này, cùng với việc khử trùng ao nuôi, đã mang lại sản lượng đáng kể, khiến nhiều nông dân chuyển từ tôm sú tự nhiên sang tôm thẻ chân trắng SPF. Mặc dù nuôi tôm thẻ chân trắng ban đầu tỏ ra rất thành công nhưng nó lại là nạn nhân của sự thành công của chính mình – khi tăng trưởng dẫn đến tình trạng dư cung và sau đó giảm giá trong những năm gần đây.

Sự thay đổi thị trường này, cùng với những tiến bộ về di truyền, đã làm dấy lên mối quan tâm mới về sản xuất tôm sú, tăng từ hơn 500.000 tấn vào năm 2018 lên hơn 600.000 tấn một chút vào năm 2023.

Điều gì đã xảy ra với tôm sú vào năm 2023?

Nhìn vào số liệu thống kê từ năm 2023, Châu Á tiếp tục là khu vực sản xuất tôm sú hàng đầu. Đáng chú ý, Việt Nam, Trung Quốc và Indonesia nổi bật là 3 nhà sản xuất hàng đầu, bên cạnh sự đóng góp đáng kể từ Myanmar, Bangladesh và Philippines.

Dữ liệu hàng quý cho thấy sản lượng thường đạt đỉnh vào quý 2, nhưng có một số khác biệt giữa các quốc gia. Ví dụ, Việt Nam đã đạt đỉnh sản xuất trong Quý 1, do thời tiết tương đối khô vào thời điểm này trong năm, tạo điều kiện canh tác ổn định hơn và nông dân cố gắng thu hoạch dịp Tết do nhu cầu địa phương có xu hướng tăng trong giai đoạn này. Trong khi đó, sản lượng tôm sú của Trung Quốc đạt đỉnh vào quý 3, do tỷ lệ mắc bệnh ở tôm thẻ chân trắng gia tăng trong thời gian này trong năm, dẫn đến nhiều nông dân chuyển đổi sang tôm thẻ theo mùa.

Mặc dù sản lượng tăng ổn định, doanh số bán tôm sú toàn cầu tăng chậm hơn, đạt 122.000 tấn LSE vào năm 2023, tăng từ mức xấp xỉ 100.000 tấn vào năm 2019. Trong khi Việt Nam dẫn đầu xuất khẩu tôm sú trong lịch sử, Ấn Độ đã thay thế họ vào năm 2022 và 2023 – đánh dấu một sự thay đổi đáng kể. Quá trình chuyển đổi này trùng hợp với việc Ấn Độ tăng năng lực sản xuất và thị trường nội địa tương đối hẹp cho tôm sú, khiến nước này tập trung vào thị trường xuất khẩu. Về bản chất, sự quan tâm trở lại đến nghề nuôi tôm sú, cùng với động lực thị trường đang phát triển và mô hình xuất khẩu thay đổi, đã vẽ nên một bức chân dung năng động về bối cảnh ngành tôm toàn cầu.

Ở Ấn Độ, quá trình chuyển đổi ban đầu từ tôm sú sang nuôi tôm thẻ chân trắng vào cuối những năm 1990 đã chứng tỏ sự suôn sẻ đối với nhiều nông dân, góp phần mang lại thành công đáng kể cho quốc gia trong việc mở rộng khối lượng sản xuất tôm chân trắng. Tuy nhiên, trên khắp châu Á, bao gồm cả Ấn Độ, sự thành công của nghề nuôi tôm thẻ chân trắng có xu hướng mang tính chu kỳ.

Sự bùng phát của đại dịch Covid-19 đã làm trầm trọng thêm những thách thức này, với chi phí thức ăn, nhiên liệu, điện và vận chuyển hàng hóa tăng mạnh cùng với giá tại trang trại giảm, làm giảm đáng kể tỷ suất lợi nhuận cho nông dân. Ở Ấn Độ, nông dân bên ngoài Andhra Pradesh phải đối mặt với tình trạng giá các đầu vào thiết yếu như hạt giống, thức ăn và vận chuyển tăng cao, khiến nhiều người cân nhắc quay trở lại canh tác tôm sú để mang lại lợi nhuận cao hơn.

Một cái nhìn về thị trường

Theo Tiến sĩ Sharma, nỗ lực của Ấn Độ nhằm củng cố thị trường tôm nội địa đang gặp nhiều thách thức do sự hiểu biết của người tiêu dùng còn hạn chế. Nếu Ấn Độ có mức tiêu thụ nội địa gia tăng thì tôm thẻ chân trắng dự kiến ​​sẽ dẫn đầu, trong khi tôm sú có thể vẫn là sản phẩm thích hợp cho những người có đủ khả năng chi trả. Kết quả là, trong khi nhiều nông dân có vẻ mong muốn chuyển sang nuôi tôm sú, Tiến sĩ Sharma lại khuyên không nên chuyển đổi vội vàng.

Theo Tiến sĩ Sharma, việc quay trở lại tôm sú sẽ gặp phải những thách thức liên quan đến khoa học và thị trường. Về vấn đề thứ hai, ông nhấn mạnh sự cần thiết của nông dân để cùng nhau chi nhiều tiền hơn để quảng bá sản phẩm của họ ngoài các thị trường xuất khẩu truyền thống như Mỹ, Trung Quốc và EU, đặc biệt tập trung vào thị trường châu Á.

 

Nhìn về phía trước, các chuyên gia trong ngành dự đoán sự hồi sinh của tôm sú, bằng chứng là sự tăng trưởng của thị trường tôm sú bố mẹ. Xu hướng này dự kiến ​​sẽ làm giảm giá tôm giống và cải thiện nguồn cung sẵn có, khuyến khích nông dân quay trở lại canh tác tôm sú. Mặc dù năm 2024 có thể không đạt mức tăng trưởng hai con số nhưng các quốc gia như Ấn Độ và Trung Quốc đã sẵn sàng để mở rộng. Nguồn gốc chính xác của sự tăng trưởng này – liệu có nhiều nông dân nuôi tôm sú hơn hay hiệu quả được cải thiện giữa các nhà sản xuất hiện tại – vẫn còn chưa rõ.

Chúng tôi kỳ vọng giá tôm giống sẽ bắt đầu giảm từ tháng 5 trở đi, trong khi lượng giống dự trữ cũng được kỳ vọng sẽ cải thiện về mặt chất lượng. Do đó, có nhiều lý do thuyết phục để nông dân quay trở lại canh tác tôm sú, có khả năng dẫn đến việc tăng cường nuôi tôm sú trong vụ thứ hai trong năm. Tuy nhiên, tổng sản lượng tôm sú trong năm cũng sẽ phụ thuộc vào mức giá đạt được trong nửa đầu năm của tôm sú và tôm thẻ chân trắng.

Dự đoán của chúng tôi cho thấy rằng mặc dù sẽ không có mức tăng hai con số vào năm 2024, nhưng tăng trưởng có thể xảy ra ở các quốc gia như Ấn Độ và Trung Quốc, trong khi nhiều quốc gia sản xuất quan trọng khác dự kiến ​​sẽ duy trì mức tương tự hoặc thậm chí giảm nhẹ.

Bạn đang đọc bài viết Thời kỳ phục hưng của tôm sú tại chuyên mục Thị trường thế giới của Hiệp hội VASEP

TIN MỚI CẬP NHẬT

Thận trọng khi lựa chọn dịch vụ tư vấn, hỗ trợ xuất khẩu vào thị trường Nga

 |  16:00 20/11/2026

VASEP nhận được phản ánh của một doanh nghiệp về những vướng mắc trong quá trình sử dụng dịch vụ tư vấn, hỗ trợ thủ tục xuất khẩu vào thị trường Nga. Vụ việc cho thấy doanh nghiệp cần kiểm chứng kỹ năng lực đối tác, làm rõ nội dung dịch vụ và điều kiện thanh toán trước khi ký hợp đồng.

Điểm tin thủy sản thế giới từ ngày 16 đến 20/11/2026

 |  10:28 20/11/2026

(vasep.com.vn) Tuần 16–20/11/2026, thị trường Mỹ tiếp tục là tâm điểm của ngành thủy sản thế giới. Giá tôm bán buôn giảm và sức ép đã lan sang tôm sú. Mỹ đang xem xét yêu cầu điều tra tôm Ấn Độ liên quan cáo buộc lao động cưỡng bức, còn doanh nghiệp cá tra Việt Nam đối mặt rủi ro tăng thuế chống bán phá giá. Cạnh tranh giữa tôm Việt Nam và Ecuador ngày càng phụ thuộc vào chi phí sản xuất. Ở châu Âu, giá tôm nước lạnh tại Anh tăng, trong khi giá cá ngừ vằn tại Bangkok giảm xuống dưới 2.000 USD/tấn.

EU thúc đẩy tăng cường quản lý nguồn lợi cá nổi nhỏ tại Tây Phi

 |  08:32 20/11/2026

(vasep.com.vn) Ủy ban châu Âu (EC) tái khẳng định cam kết hỗ trợ các quốc gia Tây Phi tăng cường quản lý nguồn lợi cá nổi nhỏ, trong bối cảnh tình trạng khai thác quá mức đang đe dọa nguồn lợi thủy sản, an ninh lương thực và sinh kế của cộng đồng ngư dân ven biển.

Protein vi khuẩn có thể thay thế 50% bột cá trong thức ăn cá tráp vàng

 |  08:31 20/11/2026

(vasep.com.vn) Một nghiên cứu kéo dài 96 ngày cho thấy protein từ vi khuẩn methanotrophic có thể thay thế 50% lượng bột cá trong khẩu phần ăn của cá tráp vàng mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn. Tuy nhiên, tỷ lệ thay thế cao hơn có thể làm giảm trọng lượng cá và ảnh hưởng đến khả năng chống chịu bệnh.

Xuất khẩu thủy sản Nga sang Trung Quốc tăng hơn 2,5 lần trong 10 năm

 |  08:31 20/11/2026

(vasep.com.vn) Trong 10 năm qua, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Nga sang Trung Quốc đã tăng hơn 2,5 lần, trong khi khối lượng giao dịch thực tế tăng khoảng 40%. Thông tin được ông Alexey Buglak, Chủ tịch Hiệp hội các nhà khai thác cá minh thái Nga (PCA), công bố tại diễn đàn “Fish for the Future”, do Hội đồng Quản lý biển (MSC) tổ chức trong khuôn khổ Triển lãm Thủy sản Quốc tế Trung Quốc 2026 (CFSE 2026).

Hải quân New Zealand hỗ trợ Quần đảo Cook chống khai thác thủy sản bất hợp pháp

 |  08:42 19/11/2026

(vasep.com.vn) Hải quân Hoàng gia New Zealand vừa phối hợp với Đơn vị Cảnh sát biển thuộc Lực lượng Cảnh sát Quần đảo Cook triển khai các hoạt động tuần tra, kiểm tra và giám sát nhằm ngăn chặn khai thác thủy sản bất hợp pháp tại khu vực Tây Thái Bình Dương.

EFPRA đề xuất mở rộng quy định EU về phụ phẩm chăn nuôi trong thức ăn thủy sản

 |  08:41 19/11/2026

(vasep.com.vn) Hiệp hội Các nhà chế biến mỡ và phụ phẩm động vật châu Âu (EFPRA) kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) điều chỉnh quy định, cho phép sử dụng rộng rãi hơn protein chế biến từ phụ phẩm động vật trong thức ăn chăn nuôi. Đề xuất được kỳ vọng mở thêm nguồn nguyên liệu thay thế bột cá, trong bối cảnh nguồn cung nguyên liệu biển chịu nhiều áp lực.

Ấn Độ đứng thứ 7 thế giới về xuất khẩu thủy sản

 |  08:41 19/11/2026

(vasep.com.vn) Phát biểu tại Hội nghị Thực phẩm và Protein 2026 do Seaberry Foods tổ chức ở Kochi, ông Ram Mohan, Giám đốc Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Thủy sản Ấn Độ (MPEDA), cho biết Ấn Độ hiện đứng thứ 7 thế giới, chiếm 4% thương mại thủy sản toàn cầu trị giá 218 tỷ USD.

Bồ Đào Nha giảm mua cá tuyết muối khô của Na Uy

 |  08:40 19/11/2026

(vasep.com.vn) Thị trường bacalhau (cá tuyết muối khô) của Bồ Đào Nha bước vào mùa tiêu thụ cao điểm cuối năm trong tình trạng thiếu hàng. Theo Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC), tháng 10/2026, Na Uy xuất sang Bồ Đào Nha lượng thủy sản trị giá 730 triệu NOK, giảm 15% so với cùng kỳ. Khối lượng clipfish giảm 29%, còn 2.296 tấn, và cá tuyết muối giảm 38%, còn 950 tấn.

Australia ứng dụng huỳnh quang tia X để theo dõi sự di chuyển của ghẹ xanh

 |  10:55 18/11/2026

(vasep.com.vn) Các nhà nghiên cứu thuộc Cơ quan Công nghiệp cơ bản và Phát triển vùng Tây Australia (DPIRD) đang phối hợp với ChemCentre sử dụng thiết bị huỳnh quang tia X (XRF) để phân tích thành phần nguyên tố trong vỏ ghẹ xanh.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC