Thị trường nhập khẩu cá ngừ của Thái Lan

10 năm qua, khối lượng NK cá ngừ vào Thái Lan cao hơn khối lượng XK vì Thái Lan nhập chủ yếu cá nguyên liệu đông lạnh để chế biến cá ngừ đóng hộp XK. Thái Lan thường NK 700.000 – 800.000 tấn cá ngừ đông lạnh khai thác ở Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương để cung cấp cho ngành đồ hộp. Bốn loài cá ngừ chính được sử dụng trong chế biến đóng hộp là cá ngừ vằn (chiếm 60,9%), cá ngừ vây vàng (14%) cá ngừ albacore (12%), và cá ngừ mắt to (2%). Đặc biệt, cá ngừ vằn đông lạnh mã HS0303 (trừ philê và thịt cá ngừ thuộc nhóm 0304), nguyên liệu để chế biến cá ngừ đóng hộp, chiếm tỷ trọng lớn nhất. Do đó, giá cá ngừ vằn đông lạnh biến động, ảnh hưởng lớn tới hoạt động NK và sản xuất chế biến cá ngừ của Thái Lan.

Theo số liệu thống kê của ITC, từ năm 2007 đến năm 2012, XK cá ngừ của Thái Lan ngày càng tăng về giá trị. Giá trị NK cá ngừ của nước này tăng từ 971 nghìn USD lên 1.793 nghìn USD, tăng 85%. Trong khi đó, khối lượng NK cá ngừ của Thái Lan tăng mạnh từ mức 731 nghìn tấn năm 2007 lên 840 nghìn tấn năm 2010, sau đó bắt đầu giảm từ năm 2010. Nguyên nhân là do giá cá ngừ trong giai đoạn này ngày càng  tăng cao đã làm giảm nhu cầu của các nhà sản xuất chế biến đồ hộp của Thái Lan.

Năm 2012, nguồn cung cá ngừ nguyên liệu trên thế giới giảm, giá nguyên liệu tăng cao và do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng nhu cầu trên thị trường Mỹ đã ảnh hưởng tới NK cá ngừ của Thái Lan. Do đó, từ năm 2012 đến 2014, giá cá ngừ nguyên liệu tại Bangkok giảm. Tuy nhiên, khối lượng cá ngừ NK cá ngừ của Thái Lan vẫn không tăng mà tiếp tục giảm từ 785 nghìn tấn xuống còn 725 nghìn tấn. Giá trị NK cá ngừ cũng vì thế mà giảm từ 1.751 nghìn USD xuống còn 1.232 nghìn USD.

Tháng 4/2015, Thái Lan bị nhận thẻ vàng từ EU do cơ quan pháp lý nước này không đưa ra được chính sách pháp lý phù hợp để chống lại khai thác bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) và khả năng kiểm soát các hệ thống truy xuất còn nhiều bất cập. Bên cạnh đó, do nguồn lợi cá ngừ tại các vùng biển đang cạn kiệt, nên các lệnh cấm khai thác đã được áp dụng làm giảm nguồn cung cá ngừ trên thế giới. Điều này đã khiến nguồn cung nguyên liệu cho Thái Lan bị hạn chế. Năm 2015, NK cá ngừ của Thái Lan giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 10 năm trở lại đây.

Tuy nhiên, năm 2016, các DN nước này đã tìm cách chuyển hướng XK sang các thị trường mới nổi, nên đã vực dậy ngành sản xuất chế biến cá ngừ của nước này. Do đó, NK nguyên liệu của nước này tăng. Theo thống kê của ITC, năm 2016, khối lượng NK cá ngừ của Thái Lan tăng 9,7% đạt trên 770 nghìn tấn nhưng giá trị NK tăng gần 27% tương đương 1,26 tỷ USD so với năm trước. Đây quả là sự gia tăng NK rõ rệt và lớn gấp nhiều lần so với tổng NK cá ngừ của Việt Nam.