Hàng loạt rào cản
Phân tích về yếu tố này, đại diện Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy hải sản Việt Nam cho biết, từ sau năm 2016, việc xuất khẩu hàng vào thị trường Mỹ ngày càng khó hơn. Có thể kể đến mốc đầu tiên bắt đầu từ việc thay đổi quy định về luật an toàn thực phẩm mới của Cục Quản lý thực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ (FDA).
Theo đó, các DN nước ngoài muốn xuất khẩu vào thị trường Mỹ phải có pháp nhân hoặc đại diện pháp nhân tại Mỹ và do Chính phủ Mỹ cấp. Chỉ với quy định này, có gần 800 DN Việt, vốn đang xuất khẩu lâu năm vào Mỹ, bị loại khỏi thị trường này.
Ở bước tiếp theo, những rào cản về an toàn vệ sinh thực phẩm, quy cách bao bì và đặc biệt là truy xuất nguồn gốc sản phẩm cũng thay đổi theo hướng ngặt nghèo hơn, khiến DN có vốn, quy mô đầu tư nhỏ không thể đáp ứng.
Đơn cử, với quy định về truy xuất nguồn gốc, sản phẩm của DN phải đảm bảo truy xuất được từ khâu nguyên liệu đầu vào, đến quá trình sơ chế, vận chuyển, nhập qua cửa khẩu và đến tận tay người tiêu dùng.
|
Thống kê từ Bộ Công thương cho thấy, tính đến nay có gần 150 vụ việc phòng vệ thương mại đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam được khởi xướng điều tra bởi 18 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong số đó, tại thị trường Mỹ nhiều nhất với 27 vụ, chiếm khoảng 20% tổng số vụ kiện. |
Đại diện Công ty CP Thực phẩm dinh dưỡng Nutifood cho biết, để đảm bảo tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm trên của Mỹ, công ty phải đầu tư mới lại dây chuyền sản xuất với tổng chi phí lên đến gần 2 triệu USD.
Một số DN Việt có tiềm lực mạnh hơn thì chọn giải pháp liên doanh hoặc đầu tư xây dựng nhà máy sản xuất tại Mỹ. Tuy nhiên, số DN Việt có đủ năng lực tái đầu tư hoặc đầu tư trực tiếp như trên chỉ đếm trên đầu ngón tay.
Theo ý kiến của nhiều DN, không chỉ khó khăn với các rào cản kỹ thuật, DN xuất khẩu còn phải đối mặt với hàng loạt vụ kiện phòng vệ thương mại.
Hiện mặt hàng thép nhập khẩu từ Việt Nam bị áp mức thuế chống bán phá giá lên đến 250%. Riêng cá tra và tôm bị áp tăng thuế chống bán phá giá hàng năm. Có thời điểm mức thuế chống bán phá giá áp dụng cho mặt hàng tôm tăng 25 lần so với mức cũ và áp thuế 7,74 USD/kg lên cá tra, cao 9,7 lần so với mức thuế trước đó.
Không dừng lại đó, hàng loạt mặt hàng khác đang có nguy cơ đối diện với các vụ kiện phòng vệ thương mại như dệt may, da giày, sản phẩm công nghiệp chế biến, chế tạo đến thủy sản, nông sản... Gần đây nhất, 2 mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam đã bị Mỹ điều tra chống bán phá giá là ván gỗ ép và bao bì.
Đa dạng thị trường xuất khẩu
Để giảm thiểu những tác động từ các chính sách thay đổi tại thị trường Mỹ, đặc biệt tránh nguy cơ bị áp thuế chống bán phá giá do thua kiện phòng vệ thương mại, nhiều DN Việt đã chủ động rút sớm khỏi thị trường này.
Đại diện Hội Lương thực thực phẩm TP HCM cho biết, việc rút sớm cũng là giải pháp giúp DN tránh được hiệu ứng domino về kiện phòng vệ thương mại và áp thuế chống bán phá giá ở nhiều thị trường xuất khẩu khác.
Theo cảnh báo của các chuyên gia kinh tế, dù kim ngạch xuất khẩu sang thị trường Mỹ vẫn đang trong đà tăng trưởng, nhưng đây không còn là thị trường tiềm năng và “dễ thở” cho các DN xuất khẩu.
Do đó, để chủ động trong hoạt động sản xuất, DN cần mở rộng và tìm kiếm thị trường mới. Những thị trường được đánh giá đang có nhiều thuận lợi cả về thuế lẫn tiêu chuẩn kỹ thuật là Canada, Úc, châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Thái Lan, Malaysia và các nước khu vực Á - Âu.
Tiến sĩ Huỳnh Thanh Điền, Đại học Kinh tế TPHCM, nhấn mạnh thuận lợi tại các thị trường mới là rất rõ. Tuy nhiên, để đi đường dài, DN cần đáp ứng đồng bộ tiêu chuẩn toàn cầu về sản xuất, sản phẩm, đầu tư công nghệ, quản lý sản xuất và muốn được vậy, DN phải tận dụng hiệu quả cách mạng công nghiệp 4.0 để chuyển đổi phương thức sản xuất, tiếp thị, phân phối và quản trị doanh nghiệp.
Đặc biệt, phải cải thiện năng lực xây dựng mạng lưới phân phối ở các thị trường thế giới bởi đây vốn đang là nhược điểm lớn nhất của DN Việt xuất khẩu. Chỉ có như vậy, DN mới có thể tạo ra lợi thế để vượt lên trong bối cảnh chung hiện nay.
Tiếp nối các biện pháp thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và giảm tác động môi trường, Liên minh châu Âu (EU) đã ban hành Quy định (EU) 2025/40 về bao bì và rác thải bao bì (Packaging and Packaging Waste Regulation - PPWR). Quy định này thay thế Chỉ thị 94/62/EC trước đây, nhằm mục đích hài hòa hóa các quy định quốc gia, giảm thiểu rào cản thương mại nội khối, đồng thời bảo vệ môi trường và sức khỏe con người thông qua việc giảm thiểu bao bì thừa, thúc đẩy tái sử dụng, tái chế và giảm sử dụng vật liệu nguyên sinh.
(vasep.com.vn) Trước yêu cầu ngày càng khắt khe từ các thị trường quốc tế, doanh nghiệp thủy sản tại An Giang đang tăng tốc chuyển đổi xanh nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng xuất khẩu. Các doanh nghiệp tập trung cải thiện chất lượng sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn về truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon và sản xuất bền vững.
(vasep.com.vn) Theo số liệu của Shrimp Insights, trong tuần 12 (16-22/3/2026), giá tôm thẻ chân trắng nguyên liệu tại các quốc gia sản xuất chính nhìn chung ổn định đến giảm nhẹ so với tuần 10, trong đó Việt Nam ghi nhận mức giảm rõ hơn so với các nguồn cung cạnh tranh.
(vasep.com.vn) Tuần 12/2026 (16–22/3), thị trường tôm nuôi châu Á ghi nhận tín hiệu phục hồi tại một số quốc gia nhờ tác động từ không khí giao dịch của Hội chợ Thủy sản Bắc Mỹ, trong khi giá tôm Trung Quốc và Việt Nam vẫn đối mặt xu hướng giảm.
(vasep.com.vn) Nga và Ấn Độ đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 100 tỷ USD vào năm 2030, trong đó ngành thủy sản được xem là một trong những lĩnh vực có tiềm năng thúc đẩy hợp tác giữa hai nền kinh tế. Trong cuộc gặp gần đây, Bộ trưởng Phát triển Kinh tế Nga Maxim Reshetnikov và Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Ấn Độ Piyush Goyal đã thảo luận các giải pháp nhằm mở rộng và đa dạng hóa thương mại song phương, đồng thời tháo gỡ các rào cản thương mại. Một trong những nội dung được hai bên quan tâm là việc thúc đẩy đàm phán hiệp định thương mại tự do nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho trao đổi hàng hóa.
(vasep.com.vn) Mùa khai thác mực Argentina (Illex argentinus) năm 2026 được dự báo bội thu, nhưng hạn chế về hậu cần đang gây khó khăn cho hoạt động xuất khẩu tại Mar del Plata, cảng thủy sản lớn của Argentina.
Ngày 20/3/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo số 141/TB-VPCP về kết luận của Thường trực Chính phủ liên quan đến việc xử lý các vướng mắc, bất cập của Nghị định 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP về an toàn thực phẩm.
(vasep.com.vn) Nhu cầu bột cá toàn cầu tiếp tục tăng cùng với sự phát triển của ngành nuôi trồng thủy sản, song sự phụ thuộc quá lớn vào nguồn nguyên liệu này đang đặt ra nhiều thách thức về chi phí, tính bền vững và an ninh nguồn cung. Trong bối cảnh đó, các giải pháp thay thế như đạm động vật sinh học từ phụ phẩm đang được xem là hướng đi tiềm năng cho ngành thức ăn thủy sản Việt Nam.
(vasep.com.vn) Xung đột tại Iran đang khiến eo biển Hormuz – một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới – trở thành điểm nghẽn logistics mới, ảnh hưởng đáng kể đến vận tải container toàn cầu. Dù chỉ khoảng 1,4% công suất đội tàu container thế giới bị “đóng băng”, nhưng nếu tính cả các tuyến dịch vụ và vòng quay tàu liên quan đến khu vực Vịnh Ba Tư, tác động thực tế có thể lan tới hơn 10% hệ thống vận tải container toàn cầu.
(vasep.com.vn) Nhu cầu ngày càng tăng đối với các sản phẩm thực phẩm giá hợp lý và giàu dinh dưỡng đang thúc đẩy thị trường surimi toàn cầu mở rộng nhanh trong những năm tới. Theo báo cáo của Fortune Business Insights, quy mô thị trường surimi được ước tính đạt khoảng 4,57 tỷ USD vào năm 2025, tăng lên 4,85 tỷ USD vào năm 2026 và dự kiến đạt 7,83 tỷ USD vào năm 2034, tương ứng với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) khoảng 6,18% trong giai đoạn dự báo.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn