Thị trường cá rô phi toàn cầu năm 2018

Mặc dù Trung Quốc vẫn là nước sản xuất cá rô phi nuôi lớn nhất từ ​​trước đến nay, thu hoạch khoảng 1,7 triệu tấn mỗi năm, tốc độ tăng trưởng của quốc gia này chững lại so với các nước sản xuất khác ở châu Á, châu Mỹ Latin và châu Phi. Thị phần của Trung Quốc trong tổng sản lượng dự kiến ​​sẽ tiếp tục giảm trong năm 2018, với Indonesia và Ai Cập dự kiến ​​thu hoạch 1,25 triệu và 780.000 tấn, tương ứng. Bangladesh, Brazil, Việt Nam, Mexico và Ấn Độ dự kiến mở rộng năng suất sản xuất. Ngày càng nhiều nhà sản xuất tập trung vào thị trường trong nước và khu vực, với tăng trưởng thu nhập tăng trong khi nghề cá tự nhiên kém hiệu quả đã thúc đẩy nhu cầu đối với các loài nuôi rẻ hơn như cá rô phi. Sự đa dạng hóa này phần nào bù đắp nhu cầu thấp tại Mỹ, tuy nhiên, tổng giá trị thương mại cá rô phi toàn cầu vẫn có khả năng giảm trong năm 2018.

Các sản phẩm cá rô phi có thể được chia thành hai loại: cá rô phi giá rẻ và cá rô phi cao cấp. Phần lớn cá rô phi giá rẻ đến từ Trung Quốc và có giá thấp hơn 50% so với sản phẩm cao cấp, chủ yếu là tươi, có nguồn gốc từ nhiều quốc gia ở châu Á và châu Mỹ Latin, bao gồm Indonesia, Colombia và Mexico. Các nhà sản xuất và tiếp thị cao cấp đang tìm cách đẩy mạnh đổi mới sản phẩm thông qua các quy trình sản xuất sinh học, sản xuất kháng sinh thấp và bao bì tiện lợi. Chiến lược này nhắm vào mục tiêu dân số đô thị trung lưu, quan tâm đến sức khỏe và tìm cách tạo ra sự phân biệt rõ ràng giữa cá rô phi chất lượng cao này và cá rô phi phổ biến với giá rẻ hơn. Các nhà sản xuất lớn kích thích nhu cầu tại thị trường Mỹ bằng cách đẩy mạnh cá rô phi cao cấp sang thị trường này và nhận ra tiềm năng lớn tại EU28. Nhu cầu cá rô phi cao cấp các thị trường phát triển có xu hướng tăng, với người tiêu dùng Mỹ Latinh và châu Á ngày càng sẵn sàng trả giá cao hơn cho sản phẩm chất lượng cao hơn.

Châu Á

XK cá rô phi nuôi của Trung Quốc tiếp tục xu hướng giảm trong những tháng đầu năm khi XK philê đông lạnh sang thị trường Mỹ giảm một phần được bù đắp khi XK cá đông lạnh nguyên con tăng. Ngoài ra, sự tăng giá của đồng nhân dân tệ Trung Quốc (CNY) so với đô la Mỹ (USD) trong quý II/2018 đã làm giảm giá hợp lý. Trợ cấp XK thấp hơn, tăng lương và mối đe dọa về thuế quan tại thị trường Mỹ đã tạo điều kiện là những thách thức cho các nhà XK và chế biến Trung Quốc. Các thị trường châu Phi mới nổi như Côte d’Ivoire, Cameroon và Kenya là những thị trường thay thế tiềm năng cho Mỹ, nhưng vẫn là những thị trường nhỏ.

Indonesia, thường cung cấp cá rô phi cao cấp ở mức giá 6–7 USD/kg, cho thấy XK sang Hoa Kỳ tăng đáng kể trong những tháng đầu năm 2018. Tuy nhiên, thị trường Indonesia tiêu thụ phần lớn sản lượng trong nước. Tỉnh Đài Loan của Trung Quốc đã bù đắp một phần khối lượng XK sang Hoa Kỳ trong quý với XK sang Ả Rập Saudi tăng và ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu tổng thể.

Mỹ

Cá rô phi đã bị một số báo chí bôi nhọ trong những năm gần đây và nhu cầu của Mỹ đã bị trì trệ mặc dù thương mại mặt hàng này đang hoạt động tương đối tốt ở thị trường khác. Trung Quốc vẫn là nhà cung cấp số một của Hoa Kỳ nhưng thị phần đã giảm so với các nhà cung cấp Mỹ Latinh như Colombia, Mexico và Honduras. Thị trường Mỹ đang có xu hướng dịch chuyển sang cá rô phi cao cấp và đây được xem như một mặt hàng thực phẩm ngon cớ mặt trong ngành bán lẻ nhưng chủ yếu phổ biến hơn với dịch vụ thực phẩm cao cấp. "Chiến tranh thương mại" leo thang giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc cũng là một cân nhắc quan trọng đối với thị trường toàn cầu nói chung, khi chính quyền Trump áp đặt thuế đối với một loạt hàng hóa Trung Quốc có thể bao gồm cá rô phi.

Mỹ La-tinh

Một số nước Mỹ Latinh đã bắt tay vào các sáng kiến ​​nhằm giúp phát triển sản xuất cá rô phi. Chính phủ Colombia và Ủy ban Nuôi trồng thủy sản và Nghề cá Quốc gia (CONAPESCA) ở Mexico đều đã đầu tư phát triển sản xuất và XK, với phân khúc cao cấp tại Hoa Kỳ cho đến nay là thị trường mục tiêu quan trọng nhất. Các bên liên quan đang tìm cách xây dựng danh tiếng tích cực về chất lượng, an toàn và tính bền vững để tự định vị cho phù hợp. Đặc biệt, Colombia ghi nhận mức tăng trưởng XK tốt trong những tháng đầu năm 2018, với khối lượng của Mexico ổn định hơn. NK cá rô phi nói chung tương đối thấp ở các nước Mỹ Latinh, vì một tỷ lệ lớn sản xuất trong nước ở châu Mỹ Latin phục vụ thị trường trong nước. Tuy nhiên, Mexico là ngoại lệ đáng chú ý, NK một lượng lớn cá chủ yếu từ Trung Quốc để bổ sung cho sản xuất trong nước, với trị giá NK 45 triệu USD trong quý I/2018, tăng 22% so với cùng kỳ năm 2017.

Tại Braxin, nhu cầu tiêu dùng mạnh mẽ và đầu tư liên tục vào lĩnh vực nuôi cá rô phi dự kiến ​​sẽ tiếp tục tăng trưởng sản lượng, với mức tăng hai con số trong tổng dự báo sản lượng năm 2018 sau khi tăng 13% trong năm 2017, tổng sản lượng của Brazil đạt 358.000 tấn.

Liên minh châu Âu

Nhu cầu cá rô phi đã phần nào trì trệ trong thời gian gần đây tại EU 28, khi các nhà tiếp thị cá rô phi đã phải vật lộn đẩy mạnh nhu cầu tại thị trường này. Xu hướng giá giảm phần lớn tiếp tục vào đầu năm 2018, với mức giá thấp hơn về đồng euro làm giảm tăng trưởng NK. Cá rô phi Trung Quốc có giá thấp hơn chiếm phần lớn trọng NK vào EU28, nhưng phải cạnh tranh với các lựa chọn cá da trơn khác. Các nhà XK nhắm mục tiêu đến EU28 đang chuyển hướng tiếp cận để tập trung vào sản phẩm chất lượng cao hơn và chế biến sẵn với một mức giá cao hơn.

Triển vọng

Triển vọng thương mại cá rô phi toàn cầu đến cuối năm 2018 phụ thuộc phần lớn vào mối quan hệ thương mại giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ. Việc áp đặt thuế quan đối với cá rô phi Trung Quốc sẽ làm tăng thêm những khó khăn hiện tại mà ngành công nghiệp Trung Quốc phải đối mặt nhưng sẽ tăng cường vị thế của các nhà sản xuất cạnh tranh. Thị trường dự đoán sẽ tiếp tục hướng đến các sản phẩm cao cấp với chất lượng cao, bền vững và lành mạnh.

Giá cả dự kiến ​​sẽ ở mức thấp hoặc giảm thêm do sản lượng tổng thể tăng trong năm nay, nhưng điều kiện thời tiết ở Trung Quốc sẽ đóng một vai trò quan trọng. Tilapia lake virus (TiLV) vẫn là một mối đe dọa tiềm năng đáng kể đối với ngành công nghiệp toàn cầu và tất cả các bên liên quan phải thận trọng.

(Theo FAO)