Niềm vui trút bỏ gánh nặng chưa lâu, lô hàng thủy sản lại lo về mã số mã vạch

Chưa đầy 1 tuần vui mừng vì được trút bỏ một gánh nặng cho các lô hàng XK tại mùa cao điểm khó khăn do dịch bệnh COVID-19 khi Tổng cục Hải quan ra văn bản thống nhất với các Chi cục Hải quan không yêu cầu người khai hải quan phải xuất trình giấy xác nhận của cơ quan có thẩm quyền về việc sử dụng mã số mã vạch nước ngoài thì các DN lại lo lắng “thở dài” vì một công văn khác từ Tổng cục Hải quan áp dụng trở lại yêu cầu này.

Ngày 22/4/2020, VASEP gửi Công văn số 46/2020/CV-VASEP tới Thủ tướng Chính phủ; Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, Chủ tịch Hội đồng Tư vấn Cải cách TTHC; Bộ trưởng Bộ Tư pháp; Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ; Bộ trưởng Bộ Tài chính; Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan; Tổng cục trưởng Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng kiến nghị giải quyết vướng mắc trong quy định đăng ký sử dụng mã số mã vạch đối với hàng xuất khẩu tại NĐ 74/2018.

Tại công văn này, VASEP kiến nghị Chính phủ xem xét bãi bỏ Khoản 9, Điều 1 của Nghị định 74/2018/NĐ-CP của Chính phủ về “bổ sung Mục 7 “Mã số mã vạch và quản lý mã số mã vạch” của Chương II “Quản lý nhà nước về mã số, mã vạch” và bổ sung Điều 19a, 19b, 19c, 19d trong Mục 7”.

Trong khi chờ Chính phủ xem xét, bãi bỏ Khoản 9, Điều 1 của Nghị định 74/2018/NĐ-CP, VASEP tha thiết đề nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo tạm dừng thực hiện quy định về “sử dụng mã nước ngoài” nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh của DN, nhất là trong bối cảnh các DN đang gặp khó khăn trong SXXK do dịch bệnh COVID-19, không tạo thêm các gánh nặng về thủ tục hành chính hay tạo ra các vướng mắc, ách tắc cho cộng đồng DN, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh cho các DNXK của Việt Nam và uy tín của thủy sản Việt Nam trên thị trường thế giới.

Trước đó, ngày 13/3/2020, VASEP cũng đã họp với đại diện Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng về những bất cập liên quan quy định đăng ký sử dụng mã số mã vạch nước ngoài trên bao bì các lô thủy sản XK gây ảnh hưởng lớn tới sản xuất, xuất khẩu của các DN đúng thời điểm cộng đồng DN gặp nhiều khó khăn do dịch COVID-19. Theo kết quả cuộc họp này, VASEP đã tiến hành rà soát hệ thống cơ sở pháp lý của Việt Nam và không tìm thấy có cơ sở nào đầy đủ, thuyết phục cho quy định liên quan đến mã số mã vạch đối với hàng xuất khẩu.

Ngày 31/3/2020, VASEP đã gửi Công văn số 34/2020/CV-VASEP (CV34) tới Bộ Khoa học và Công nghệ, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng kiến nghị giải quyết vướng mắc trong quy định mã số mã vạch trên bao bì hàng xuất khẩu. Trong đó có đề nghị Tổng cục Đo lường Chất lượng, trên cơ sở rà soát văn bản pháp lý hiện hành có ngay văn bản gửi Tổng cục Hải quan, theo đó để doanh nghiệp được tự chịu trách nhiệm trong sử dụng mã số mã vạch của nước ngoài in trên bao bì sản phẩm dùng để xuất khẩu và sẽ lưu trữ văn bản ủy quyền của nhà NK để xuất trình khi có yêu cầu của các cơ quan kiểm tra/thanh tra có liên quan. Các cơ quan Hải quan không cần kiểm tra Giấy xác nhận của Cơ quan có thẩm quyền về mã số, mã vạch cho các trường hợp đăng ký sử dụng mã số mã vạch nước ngoài để tạo điều kiện thông quan nhanh cho các lô hàng XK.

Quy định này đã làm phát sinh thêm thủ tục hành chính và làm gia tăng thêm chi phí cho DN. DN đang phải trả phí 500.000 đ/lần đăng ký (đối với Hồ sơ có ít hơn hoặc bằng 50 mã sản phẩm) hoặc 10.000 đ/sản phẩm (đối với Hồ sơ trên 50 mã sản phẩm). Với số lượng lớn các sản phẩm XK hiện nay của Việt Nam, tổng chi phí của các DN phải chi trả cho việc ghi mã số, mã vạch trên nhãn cho các lô hàng XK là một con số không nhỏ.

Mã số mã vạch trên sản phẩm cá tra Việt Nam bán cho Tập đoàn siêu thị Tesco (Anh)

Nhưng khi DN liên hệ với cơ quan có thẩm quyền ở tỉnh để xin cấp Giấy xác nhận thì được thông báo là DN phải liên hệ với Trung tâm Mã số Mã vạch Quốc gia (GS1) tại Hà Nội do địa phương không có thẩm quyền. Mà khi thực hiện thủ tục đăng ký sử dụng mã số, mã vạch nước ngoài theo hướng dẫn của GS1, thủ tục xin cấp Giấy xác nhận với GS1 còn yêu cầu phải có: (1) Thư ủy quyền phải yêu cầu có thời hạn ủy quyền và (2) Hồ sơ chứng minh mã số, mã vạch của khách được cơ quan thẩm quyền của nước họ chứng nhận (phải kèm bảng dịch thuật tiếng Việt).

Các giấy tờ trên đều thường khó xin, tốn nhiều thời gian, các thủ tục đều phải làm trên hồ sơ giấy, chưa có thủ tục đăng ký qua mạng, chưa kể thủ tục xử lý tại GS1 sau khi có đủ hồ sơ và nộp phí thì nhanh nhất cũng phải 2-3 ngày mới có kết quả và giấy xác nhận cũng chỉ có giá trị trong 06 tháng. Việc yêu cầu khách hàng phải cung cấp quá nhiều giấy tờ đang tạo ra khó khăn trong XK hàng hóa của các DN. Trong khi đó, DN thường xuyên có thêm khách hàng mới nên mã số, mã vạch của các sản phẩm cũng phải đổi mới và cập nhật thường xuyên, gây mất rất nhiều thời gian cũng như chi phí cho DN. Nhưng điều quan trọng và khó khăn nhất ở đây là, DN không thể có được Giấy ủy quyền này từ khách hàng nếu họ không có hoặc không thể cung cấp. Trong bối cảnh kinh doanh, XNK gặp nhiều sóng gió do dịch bệnh COVID-19 như hiện nay, chật vật tìm kiếm khách hàng đã mệt, các yêu cầu và thủ tục không cần thiết, vô lý lại càng làm khó DN hơn!

Một số DN 100% SXXK đi Nhật Bản cho biết, trên sản phẩm túi và bìa carton của họ cũng đã in mã vạch của khách hàng nhưng vẫn bị cơ quan Hải quan kiểm hóa và yêu cầu xuất trình Giấy ủy quyền của khách hàng được phép sử dụng mã vạch trên sản phẩm nhưng khách hàng phía Nhật Bản không thể cung cấp được vì họ cho biết nước này không yêu cầu và cũng không cấp giấy này. Với hàng trăm mã túi khác nhau và nếu túi nào cũng phải xuất trình giấy ủy quyền của khách, nhiều DN lo lắng không biết phải làm sao.

Nhiều ý kiến DN cũng không đồng tình với việc cơ quan quản lý cho rằng, cơ quan này quản lý mã số mã vạch trên sản phẩm là để quản lý chất lượng sản phẩm hàng hóa vì trên mã số mã vạch không thể hiện được thông số về chất lượng.

Hơn thế, muốn tra cứu mã vạch quốc tế chỉ cần một số thao tác dễ dàng là gõ 13 số của mã vạch tại website GS1 là có thể biết mã đó có chủ sỡ hữu là ai, địa chỉ ở đâu. Nếu doanh nghiệp Việt Nam có hợp đồng sản xuất hàng cho đơn vị đó là đủ thông tin để chứng minh rồi, cần gì phải đi xin đủ loại giấy tờ để đăng ký tại Việt Nam nữa? – Một DN cho biết.