Người tiêu dùng Mỹ đang định nghĩa lại "giá trị" trong giỏ protein: Cơ hội nào cho thủy sản Việt Nam?

"Giá trị" không còn đồng nghĩa với "giá thấp"

Trong bối cảnh lạm phát thực phẩm tuy đã hạ nhiệt nhưng giá nhiều mặt hàng vẫn duy trì ở mức cao, người tiêu dùng Mỹ đang điều chỉnh cách mua sắm thay vì chỉ cắt giảm chi tiêu. Họ cân nhắc tổng hòa nhiều yếu tố như giá bán, giá trị dinh dưỡng, chất lượng, sự tiện lợi, khẩu phần sử dụng và trải nghiệm bữa ăn.

Điều này dẫn tới một thay đổi quan trọng: thay vì chuyển hoàn toàn sang các sản phẩm rẻ hơn, người tiêu dùng sẵn sàng chi trả cho những sản phẩm mà họ cho rằng "đáng tiền". Đây chính là điểm khác biệt giữa xu hướng "value-seeking" hiện nay với xu hướng "trade down" từng xuất hiện trong các giai đoạn suy giảm kinh tế trước đây.

Thịt bò vẫn thống trị dù giá cao kỷ lục

Một trong những nghịch lý của thị trường protein Mỹ hiện nay là thịt bò vẫn duy trì vị thế dẫn đầu bất chấp giá bán lẻ liên tục tăng.

Theo Circana, doanh số bán lẻ thịt bò vẫn là lớn nhất trong các nhóm protein tại Mỹ, đạt khoảng 911,5 triệu USD mỗi tuần, cao hơn gần 58% so với trứng và khoảng 77% so với thịt gà. Trong khi đó, nguồn cung bò tại Mỹ tiếp tục bị thắt chặt do quy mô đàn bò xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ, khiến giá thịt bò duy trì ở mức rất cao.

Tuy nhiên, người tiêu dùng không hoàn toàn từ bỏ thịt bò mà thay đổi cách mua:

• lựa chọn thịt xay thay cho các phần steak cao cấp;
• mua quy cách đóng gói nhỏ hơn;
• ưu tiên các chương trình khuyến mại;
• chuyển sang nhãn hàng riêng (private label).

Điều này phản ánh rằng ngay cả với nhóm protein đắt nhất, yếu tố "giá trị" vẫn quan trọng hơn bản thân mức giá.

Thịt gà và thịt lợn hưởng lợi từ áp lực chi tiêu

Nếu thịt bò giữ được vị thế nhờ sức hấp dẫn truyền thống thì thịt gà và thịt lợn lại trở thành những nhóm hưởng lợi rõ nhất từ xu hướng tiết kiệm.

Người tiêu dùng coi đây là những nguồn protein có chi phí hợp lý hơn nhưng vẫn đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng và phù hợp với các bữa ăn gia đình. Đặc biệt, các sản phẩm chế biến sẵn, ướp gia vị hoặc chỉ cần nấu nhanh tiếp tục tăng trưởng tốt nhờ đáp ứng xu hướng tiêu dùng tiện lợi.

Xu hướng này cũng xuất hiện tại nhiều thị trường phát triển khác như Australia, nơi người tiêu dùng ngày càng ưu tiên các loại protein có giá cạnh tranh hơn trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng cao.

Seafood đứng trước cơ hội mới

Đối với thủy sản, sự thay đổi trong khái niệm "giá trị" lại mở ra một cơ hội đáng chú ý.

Trong nhiều năm, thủy sản thường phải cạnh tranh trực tiếp với thịt bò, thịt gà và thịt lợn trong "giỏ protein" của người tiêu dùng Mỹ. Tuy nhiên, khi giá thịt bò tăng lên mức cao và người tiêu dùng quan tâm nhiều hơn tới sức khỏe, thủy sản bắt đầu sở hữu nhiều lợi thế cạnh tranh hơn.

Các sản phẩm như:

• tôm đông lạnh,
• cá hồi,
• cá thịt trắng,
• cá rô phi,
• cá tra,
• các sản phẩm thủy sản chế biến sẵn,

đều đáp ứng khá tốt ba tiêu chí mà người tiêu dùng hiện nay tìm kiếm:

• dinh dưỡng cao;
• dễ chế biến;
• chi phí hợp lý hơn so với nhiều sản phẩm thịt đỏ.

Đặc biệt, nhóm thực phẩm đông lạnh và ready-to-cook đang được hưởng lợi khi người tiêu dùng muốn tiết kiệm thời gian chuẩn bị bữa ăn nhưng vẫn đảm bảo chất lượng dinh dưỡng.

Cá tra và tôm Việt Nam có lợi thế

Đối với Việt Nam, xu hướng này tạo ra một số cơ hội tích cực.

Thứ nhất, cá tra tiếp tục là một trong những nguồn protein có giá cạnh tranh nhất tại thị trường Mỹ. Trong bối cảnh người tiêu dùng tìm kiếm thực phẩm "đáng tiền", cá tra hoàn toàn có thể được định vị như một lựa chọn thay thế hợp lý cho các loại thịt có giá cao.

Thứ hai, tôm Việt Nam có cơ hội gia tăng tiêu thụ trong phân khúc bán lẻ và dịch vụ ăn uống khi nhiều gia đình muốn đa dạng hóa nguồn protein nhưng vẫn kiểm soát ngân sách.

Thứ ba, nhóm sản phẩm giá trị gia tăng như tôm tẩm bột, tôm hấp chín, cá phi lê tẩm gia vị, các món ăn chế biến sẵn... phù hợp với xu hướng tiêu dùng mới, khi yếu tố tiện lợi ngày càng trở thành một phần của "giá trị" sản phẩm.

Nhưng cạnh tranh cũng sẽ gay gắt hơn

Dù vậy, cơ hội không đồng nghĩa với việc thủy sản sẽ tự động gia tăng thị phần.

Thịt gà và thịt lợn vẫn là những đối thủ cạnh tranh trực tiếp nhờ nguồn cung dồi dào, giá ổn định và hệ thống phân phối rất mạnh tại Mỹ. Nếu giá hai nhóm protein này tiếp tục duy trì ở mức hấp dẫn, áp lực cạnh tranh đối với thủy sản sẽ còn lớn hơn.

Bên cạnh đó, các nhà bán lẻ Mỹ đang đẩy mạnh chương trình khuyến mại theo từng nhóm protein nhằm thu hút người tiêu dùng. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản phải phối hợp chặt chẽ hơn với các nhà nhập khẩu và hệ thống bán lẻ để xây dựng các chương trình xúc tiến phù hợp.

"Giá trị" sẽ là từ khóa của thị trường Mỹ

Những thay đổi trên cho thấy người tiêu dùng Mỹ không còn lựa chọn protein chỉ dựa trên yếu tố giá bán. "Giá trị" ngày nay là sự kết hợp giữa giá cả, dinh dưỡng, chất lượng, sự tiện lợi và trải nghiệm sử dụng.

Đối với ngành thủy sản Việt Nam, đây là một tín hiệu tích cực. Nếu biết tận dụng lợi thế về giá cạnh tranh, chất lượng ổn định, sản phẩm chế biến sâu và truyền thông tốt hơn về giá trị dinh dưỡng cũng như tính tiện lợi, thủy sản Việt Nam hoàn toàn có thể gia tăng sức cạnh tranh trong "giỏ protein" của người tiêu dùng Mỹ.

Trong bối cảnh xuất khẩu sang Hoa Kỳ vẫn chịu nhiều sức ép từ thuế quan, phòng vệ thương mại và các yêu cầu kỹ thuật, việc nắm bắt sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng sẽ trở thành yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp không chỉ duy trì thị phần mà còn mở rộng cơ hội tăng trưởng trong giai đoạn tới.