Nghiên cứu gen hé lộ nguy cơ suy giảm nguồn lợi cá tuyết Thái Bình Dương

Cá thịt trắng 08:55 26/02/2026 Phuong Linh
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu khoa học mới do Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) thực hiện đã cung cấp thêm bằng chứng quan trọng cho thấy hiện tượng đại dương ấm lên đang đe dọa nghiêm trọng khả năng sống sót của ấu trùng cá tuyết Thái Bình Dương (Pacific cod) – loài cá có giá trị kinh tế và sinh thái hàng đầu tại Alaska. Thông qua phân tích biểu hiện gen, các nhà khoa học đã làm rõ những cơ chế sinh học khiến cá tuyết non đặc biệt nhạy cảm với các đợt sóng nhiệt biển ngày càng gia tăng.

 

Cá tuyết Thái Bình Dương đóng vai trò then chốt trong hệ sinh thái biển, vừa là loài săn mồi vừa là nguồn thức ăn cho nhiều sinh vật khác, đồng thời là đối tượng khai thác thương mại quan trọng của nghề cá Alaska. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, quần thể loài cá này đã suy giảm mạnh. Nhiều nghiên cứu cho rằng các đợt sóng nhiệt biển xuất hiện với tần suất và cường độ ngày càng cao là nguyên nhân chính, đặc biệt ảnh hưởng đến các giai đoạn sống sớm như phôi và ấu trùng.

Trong nghiên cứu công bố năm 2024, các nhà khoa học tại Trung tâm Khoa học Nghề cá Alaska của NOAA đã nuôi cá tuyết từ giai đoạn phôi đến ấu trùng trong điều kiện phòng thí nghiệm được kiểm soát. Ấu trùng được tiếp xúc với ba mức nhiệt độ nước khác nhau (3°C, 6°C và 10°C), đồng thời đặt trong môi trường nước biển có độ axit hiện tại và mức axit hóa cao hơn, tương ứng với kịch bản biến đổi khí hậu vào cuối thế kỷ XXI.

Kết quả cho thấy nhiệt độ nước đóng vai trò quyết định đến tỷ lệ sống sót của ấu trùng. Ở nhiệt độ cao hơn, tỷ lệ tử vong tăng vọt, bất kể mức độ axit hóa của nước biển. Ngược lại, axit hóa đại dương không trực tiếp gây tử vong hàng loạt, mà tác động của nó thay đổi tùy theo giai đoạn phát triển của ấu trùng.

Phân tích gen cho thấy có hai cơ chế chính khiến ấu trùng cá tuyết chết nhiều khi nhiệt độ tăng. Thứ nhất là tình trạng thiếu hụt năng lượng. Nước ấm làm tăng tốc độ trao đổi chất, sinh trưởng và phát triển, khiến nhu cầu năng lượng của ấu trùng tăng nhanh. Thứ hai là phản ứng viêm và miễn dịch, khi nhiệt độ cao kích hoạt các con đường sinh học tiêu tốn nhiều năng lượng. Sự kết hợp của hai yếu tố này nhanh chóng làm cạn kiệt nguồn dự trữ lipid (chất béo) – yếu tố sống còn đối với ấu trùng trong giai đoạn đầu đời. Trong nhiều trường hợp, ấu trùng rơi vào tình trạng “chết đói” dù môi trường vẫn có thức ăn.

Trong khi đó, axit hóa đại dương được ghi nhận là ảnh hưởng đến khả năng hấp thu chất béo ở ruột, khiến ấu trùng gầy hơn. Dù không gây tử vong trực tiếp trong điều kiện thí nghiệm, tác động này có thể làm giảm khả năng sống sót ngoài tự nhiên, nơi nguồn thức ăn không ổn định. Với môi trường nước lạnh, ấu trùng cá tuyết có xu hướng tăng sản xuất enzyme và protein để bù đắp cho các phản ứng sinh hóa diễn ra chậm hơn, song tốc độ tăng trưởng vẫn bị hạn chế.

Các nhà khoa học cho rằng những gen được xác định trong nghiên cứu này có thể giúp giải thích vì sao một số quần thể cá tuyết thích nghi tốt hơn với biến đổi khí hậu. Một số quần thể có thể sở hữu đặc điểm di truyền giúp tăng khả năng chịu đựng nhiệt độ cao, nước lạnh hoặc môi trường sinh sản bị axit hóa.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu tiếp tục làm thay đổi điều kiện đại dương, việc hiểu rõ phản ứng sinh lý và di truyền của cá tuyết Thái Bình Dương không chỉ có ý nghĩa khoa học, mà còn là cơ sở quan trọng để dự báo trữ lượng, xây dựng chính sách quản lý và bảo vệ bền vững một trong những nghề cá quan trọng nhất của Alaska trong tương lai.

cá tuyét mỹ noaa

TIN MỚI CẬP NHẬT

Ấn Độ: Bang Karnataka đề xuất tăng 40 lần mức phạt khai thác trái phép

 |  10:23 17/10/2026

(vasep.com.vn) Chính quyền bang Karnataka đang xem xét tăng mạnh mức phạt đối với tàu cá từ các bang khác khai thác trái phép trong vùng biển thuộc thẩm quyền của bang này.

El Niño gây sức ép lên nguồn nguyên liệu và chi phí thức ăn thủy sản Bangladesh

 |  10:23 17/10/2026

(vasep.com.vn) Hiện tượng El Niño đang làm gia tăng rủi ro đối với ngành nuôi trồng thủy sản Bangladesh khi nắng nóng, nguồn nguyên liệu không ổn định và chi phí thức ăn tăng tác động đồng thời đến sản xuất cá và thức ăn thủy sản. Mohammed Tarique Sarker, Giám đốc điều hành FISHTECH HATCHERY LTD, cho biết những biến động này đang gây sức ép đáng kể lên người nuôi, trong bối cảnh NOAA dự báo khả năng El Niño ở mức rất mạnh trong mùa đông 2026-2027 vượt 90%.

Sản lượng cá rô phi Brazil chiếm gần 70% sản lượng cá nuôi

 |  10:22 17/10/2026

(vasep.com.vn) Sản lượng cá rô phi tại Brazil đạt 533.700 tấn trong năm 2025, tăng 5,4% so với năm 2024 và chiếm 68,2% tổng sản lượng cá nuôi của nước này. Số liệu do Viện Địa lý và Thống kê Brazil (IBGE) công bố trong Khảo sát Chăn nuôi cấp đô thị (PPM), cho thấy cá rô phi tiếp tục giữ vị trí chủ lực trong ngành nuôi cá Brazil.

Thủy sản Việt Nam 2027–2029: Dư địa tăng trưởng mới sẽ đến từ đâu?

 |  09:43 17/10/2026

(vasep.com.vn) Thị trường thay đổi nhanh hơn, yêu cầu của người mua cao hơn và các rào cản thương mại ngày càng phức tạp. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp thủy sản không chỉ cần biết “thị trường hôm nay thế nào”, mà cần một góc nhìn dài hơn để trả lời câu hỏi: từ 2027–2029, cơ hội tăng trưởng sẽ đến từ đâu và cần chuẩn bị gì ngay từ bây giờ? Đó là một trong những lý do VASEP tổ chức Vietnam Seafood Summit 2026.

Kim ngạch xuất khẩu cá của Nga sang Brazil đã tăng gấp 15 lần trong 9 tháng

 |  08:46 16/10/2026

(vasep.com.vn) Theo dữ liệu từ Hiệp hội Chủ tàu Nga (ASRF), trong 9 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thủy sản của Nga sang Brazil đạt 580 tấn với trị giá 3,54 triệu USD. Các chỉ số này tăng tương ứng 3 lần về khối lượng và 15 lần về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Sự gia tăng này một phần xuất phát từ mức nền thấp của năm 2025, với tỷ trọng xuất khẩu tập trung chủ yếu vào cá tuyết và cá minh thái.

Ứng dụng công nghệ nâng giá trị nuôi cá chim vây vàng, hướng tới kinh tế biển bền vững

 |  08:45 16/10/2026

(vasep.com.vn) Cá chim vây vàng đang trở thành đối tượng có tiềm năng trong phát triển nuôi biển công nghệ cao, góp phần đa dạng hóa sản phẩm thủy sản và nâng cao giá trị kinh tế tại các địa phương ven biển. Việc kết hợp công nghệ nuôi hiện đại với quản lý môi trường được xem là hướng đi quan trọng để phát triển nghề nuôi cá biển theo hướng bền vững.

Phân biệt tôm giống SPF và SPR để lựa chọn phù hợp cho ao nuôi

 |  08:45 16/10/2026

(vasep.com.vn) Tôm giống SPF và SPR có đặc tính sinh học và mục tiêu sử dụng khác nhau. Hiểu đúng hai khái niệm này giúp người nuôi lựa chọn con giống phù hợp với điều kiện ao nuôi, giảm rủi ro dịch bệnh và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Papua New Guinea kêu gọi tăng cường hợp tác quốc tế chống khai thác IUU

 |  08:45 16/10/2026

(vasep.com.vn) Papua New Guinea (PNG) kêu gọi tăng cường hợp tác quốc tế, ứng dụng công nghệ giám sát và nâng cao năng lực thực thi pháp luật nhằm chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Đại gia nuôi tôm miền Tây thu hơn 200 tỉ/năm được vinh danh Nông dân xuất sắc

 |  08:44 16/10/2026

Sở hữu mô hình nuôi tôm thẻ công nghệ cao cho doanh thu trên 200 tỉ đồng/năm, ông Đặng Văn Bảy (Vĩnh Long) được T.Ư Hội Nông dân Việt Nam vinh danh là Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm đổi mới.

Mỹ công bố kết quả cuối cùng rà soát thuế chống bán phá giá tôm Thái Lan

 |  08:44 16/10/2026

(vasep.com.vn) Bộ Thương mại Mỹ (DOC) vừa công bố kết quả cuối cùng đợt rà soát hành chính thuế chống bán phá giá (CBPG) đối với tôm nước ấm đông lạnh nhập khẩu từ Thái Lan trong giai đoạn từ ngày 1/2/2024 đến 31/1/2025.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC