Nghiên cứu gen hé lộ nguy cơ suy giảm nguồn lợi cá tuyết Thái Bình Dương

Cá thịt trắng 08:55 26/02/2026
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu khoa học mới do Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) thực hiện đã cung cấp thêm bằng chứng quan trọng cho thấy hiện tượng đại dương ấm lên đang đe dọa nghiêm trọng khả năng sống sót của ấu trùng cá tuyết Thái Bình Dương (Pacific cod) – loài cá có giá trị kinh tế và sinh thái hàng đầu tại Alaska. Thông qua phân tích biểu hiện gen, các nhà khoa học đã làm rõ những cơ chế sinh học khiến cá tuyết non đặc biệt nhạy cảm với các đợt sóng nhiệt biển ngày càng gia tăng.

 

Cá tuyết Thái Bình Dương đóng vai trò then chốt trong hệ sinh thái biển, vừa là loài săn mồi vừa là nguồn thức ăn cho nhiều sinh vật khác, đồng thời là đối tượng khai thác thương mại quan trọng của nghề cá Alaska. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, quần thể loài cá này đã suy giảm mạnh. Nhiều nghiên cứu cho rằng các đợt sóng nhiệt biển xuất hiện với tần suất và cường độ ngày càng cao là nguyên nhân chính, đặc biệt ảnh hưởng đến các giai đoạn sống sớm như phôi và ấu trùng.

Trong nghiên cứu công bố năm 2024, các nhà khoa học tại Trung tâm Khoa học Nghề cá Alaska của NOAA đã nuôi cá tuyết từ giai đoạn phôi đến ấu trùng trong điều kiện phòng thí nghiệm được kiểm soát. Ấu trùng được tiếp xúc với ba mức nhiệt độ nước khác nhau (3°C, 6°C và 10°C), đồng thời đặt trong môi trường nước biển có độ axit hiện tại và mức axit hóa cao hơn, tương ứng với kịch bản biến đổi khí hậu vào cuối thế kỷ XXI.

Kết quả cho thấy nhiệt độ nước đóng vai trò quyết định đến tỷ lệ sống sót của ấu trùng. Ở nhiệt độ cao hơn, tỷ lệ tử vong tăng vọt, bất kể mức độ axit hóa của nước biển. Ngược lại, axit hóa đại dương không trực tiếp gây tử vong hàng loạt, mà tác động của nó thay đổi tùy theo giai đoạn phát triển của ấu trùng.

Phân tích gen cho thấy có hai cơ chế chính khiến ấu trùng cá tuyết chết nhiều khi nhiệt độ tăng. Thứ nhất là tình trạng thiếu hụt năng lượng. Nước ấm làm tăng tốc độ trao đổi chất, sinh trưởng và phát triển, khiến nhu cầu năng lượng của ấu trùng tăng nhanh. Thứ hai là phản ứng viêm và miễn dịch, khi nhiệt độ cao kích hoạt các con đường sinh học tiêu tốn nhiều năng lượng. Sự kết hợp của hai yếu tố này nhanh chóng làm cạn kiệt nguồn dự trữ lipid (chất béo) – yếu tố sống còn đối với ấu trùng trong giai đoạn đầu đời. Trong nhiều trường hợp, ấu trùng rơi vào tình trạng “chết đói” dù môi trường vẫn có thức ăn.

Trong khi đó, axit hóa đại dương được ghi nhận là ảnh hưởng đến khả năng hấp thu chất béo ở ruột, khiến ấu trùng gầy hơn. Dù không gây tử vong trực tiếp trong điều kiện thí nghiệm, tác động này có thể làm giảm khả năng sống sót ngoài tự nhiên, nơi nguồn thức ăn không ổn định. Với môi trường nước lạnh, ấu trùng cá tuyết có xu hướng tăng sản xuất enzyme và protein để bù đắp cho các phản ứng sinh hóa diễn ra chậm hơn, song tốc độ tăng trưởng vẫn bị hạn chế.

Các nhà khoa học cho rằng những gen được xác định trong nghiên cứu này có thể giúp giải thích vì sao một số quần thể cá tuyết thích nghi tốt hơn với biến đổi khí hậu. Một số quần thể có thể sở hữu đặc điểm di truyền giúp tăng khả năng chịu đựng nhiệt độ cao, nước lạnh hoặc môi trường sinh sản bị axit hóa.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu tiếp tục làm thay đổi điều kiện đại dương, việc hiểu rõ phản ứng sinh lý và di truyền của cá tuyết Thái Bình Dương không chỉ có ý nghĩa khoa học, mà còn là cơ sở quan trọng để dự báo trữ lượng, xây dựng chính sách quản lý và bảo vệ bền vững một trong những nghề cá quan trọng nhất của Alaska trong tương lai.

cá tuyét mỹ noaa

TIN MỚI CẬP NHẬT

Lấy ý kiến góp ý dự thảo Luật Định danh và Xác thực Điện tử

 |  18:37 24/07/2026

Bộ Công An chủ trì xây dựng và đang lấy ý kiến góp ý dự thảo Luật Định danh và Xác thực Điện tử

Mỹ áp thuế Mục 301 bổ sung 12,5% với hàng Việt Nam: Thủy sản chủ lực không được miễn trừ

 |  11:52 24/07/2026

(vasep.com.vn) Ngày 23/7/2026, Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) công bố hành động cuối cùng trong các cuộc điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 đối với 60 nền kinh tế, liên quan đến việc chưa ban hành hoặc chưa thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức.

Hỗ trợ đầu vào có thể làm giảm tính tự chủ của người nuôi cá rô phi tại Indonesia

 |  10:50 24/07/2026

(vasep.com.vn) Một nghiên cứu mới về ngành nuôi cá rô phi (Oreochromis niloticus) tại bờ Đông tỉnh Bắc Sumatra (Indonesia) cho thấy các chương trình hỗ trợ đầu vào kéo dài có thể làm gia tăng sự phụ thuộc của người nuôi, từ đó ảnh hưởng đến tính bền vững của ngành. Nghiên cứu được thực hiện tại năm khu vực nuôi trọng điểm gồm Pangkalan Susu, Medan Belawan, Percut Seituan, Teluk Mengkudu và Tanjungbalai.

Điểm tin thủy sản thế giới ngày 24/7/2026

 |  09:03 24/07/2026

(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản toàn cầu tiếp tục biến động mạnh với hàng loạt chính sách bảo hộ và thách thức mới. Nổi bật là việc Mỹ có thể áp thuế 12,5% lên thủy sản Việt Nam, El Niño siết chặt nguồn cung bột cá từ Peru, cùng áp lực cạnh tranh gay gắt từ tôm Ecuador và Ấn Độ. Dưới đây là cập nhật nhanh những diễn biến quan trọng nhất ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản.

Sản lượng khai thác thủy sản của Nga tăng

 |  08:11 24/07/2026

(vasep.com.vn) Sản lượng khai thác thủy sản của Nga tiếp tục tăng trong năm 2026, chủ yếu nhờ kết quả khả quan tại lưu vực Viễn Đông và sự tham gia của lực lượng lao động trẻ trong mùa khai thác hè. Theo Cơ quan Nghề cá Liên bang Nga, tính đến ngày 13/7/2026, tổng sản lượng khai thác thủy sản của nước này đạt 2,56 triệu tấn.

AI và sonar hỗ trợ giám sát sinh khối tôm theo thời gian thực

 |  08:11 24/07/2026

(vasep.com.vn) Công ty Minnowtech đã phát triển hệ thống giám sát sinh khối tôm kết hợp công nghệ sonar và trí tuệ nhân tạo (AI), cho phép theo dõi mật độ, khối lượng, sinh khối và mức độ hoạt động của đàn tôm theo thời gian thực, hỗ trợ tối ưu cho ăn, quản lý ao nuôi và xác định thời điểm thu hoạch.

Nam Phi đề nghị Mỹ miễn thuế 12,5% đối với thủy sản xuất khẩu

 |  08:09 24/07/2026

(vasep.com.vn) Chính phủ Nam Phi đã đề nghị Mỹ miễn áp mức thuế 12,5% đối với thủy sản xuất khẩu, trong bối cảnh nước này nằm trong nhóm khoảng 60 quốc gia bị Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đề xuất áp thuế theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại với lý do chưa có đủ nỗ lực ngăn chặn lao động cưỡng bức.

Nghề khai thác cá chình biển Peru đạt chứng nhận MSC

 |  08:09 24/07/2026

(vasep.com.vn) Việc nghề khai thác cá chình biển (Ophichthus remiger) của Peru được Hội đồng Quản lý Biển (MSC) cấp chứng nhận bền vững được kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội tiếp cận nhiều thị trường quốc tế và thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu trong những năm tới.

Xuất khẩu cá rô phi tăng mạnh, nhưng bắt đầu chững lại trong tháng 6

 |  08:08 24/07/2026

(vasep.com.vn) Tháng 6/2026, xuất khẩu cá rô phi Việt Nam đạt 7 triệu USD, giảm 32% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, nhờ tăng trưởng mạnh trong các tháng đầu năm, lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi vẫn đạt 69 triệu USD, tăng 67% so với cùng kỳ năm trước.

Điểm tin thị trường thủy sản thế giới ngày 23/7/2026

 |  14:49 23/07/2026

Thị trường thủy sản thế giới trong hai ngày 23/7 nổi bật với áp lực giảm giá tôm Ecuador, sự gia tăng kiểm soát sulfite của Trung Quốc và những tín hiệu tích cực từ xuất khẩu tôm Việt Nam. Tại Mỹ, FDA cập nhật Import Alert liên quan việc tuân thủ Seafood HACCP. Nhật Bản đặt nuôi trồng thủy sản trên đất liền vào định hướng chính sách tài khóa mới. Trung Quốc tiếp tục mở rộng năng lực nuôi và chế biến thủy sản công nghiệp.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC