Ngành tôm Ecuador tìm thấy “ánh sáng” trong đại dịch COVID-19

Theo Chủ tịch điều hành Phòng Nuôi trồng Thủy sản Quốc gia (CNA) của Ecuador José Antonio Camposano, trước đại dịch, ngành tôm nước này chủ yếu được định hướng xoay quanh phân khúc dịch vụ thực phẩm. Trọng tâm đó thay đổi nhanh chóng khi COVID-19 dẫn đến đóng cửa nhà hàng, du lịch trên toàn thế giới. Ecuador phải đối mặt với một thực tế khó khăn: Làm thế nào để bán tôm nếu không thể chế biến 120 triệu pound thường xuất khẩu mỗi tháng?. Từ tháng 2 đến tháng 9/2020 là những tháng rất khó khăn. Giá cả chạm đáy và Ecuador và các nhà sản xuất bị lỗ rất nhiều tiền ”.

Quốc gia này nhận thấy rõ ràng là phải tái tạo và thiết kế lại ngành tôm của mình để phục vụ ngành bán lẻ. Vào thời điểm bắt đầu xảy ra đại dịch, ngành tôm của Ecuador đang phục vụ một phần cho phân khúc siêu thị, nhưng với việc người dân bị cách ly ở nhà, doanh số bán lẻ trực tuyến bắt đầu tăng. Mỹ là quốc gia duy nhất thực sự tăng tiêu thụ tôm trong thời kỳ đại dịch, đặc biệt là do phân khúc trực tuyến thúc đẩy. Các quốc gia khác, bao gồm cả Trung Quốc, đã giảm nhập khẩu tôm. Trước đại dịch, Trung Quốc là điểm đến chính cho xuất khẩu tôm của Ecuador. Tổng cộng 65-70% thậm chí vượt qua 80% khối lượng tôm Ecuador được bán cho Trung Quốc trong một số tháng. Nhưng tỷ lệ đó giờ đã thay đổi.

Từ giữa năm 2020, Trung Quốc đã ban hành nhiều lệnh cấm đối với tôm Ecuador sau khi phát hiện các trường hợp nguy cơ nhiễm COVID-19 trên bao bì tôm. Điều đó buộc Ecuador phải tìm thị trường mới và họ đã rất thành công.

Theo số liệu xuất khẩu mới nhất của CNA, Ecuador đã xuất khẩu 73.028 tấn tôm, trị giá 406 triệu USD trong tháng 5/2021, lần lượt tăng 1,3% và 3,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Về khối lượng, xuất khẩu sang Trung Quốc giảm 40% xuống 31.434 tấn, chiếm 43% tổng xuất khẩu của Ecuador, so với 73% một năm trước, trong khi xuất khẩu sang Mỹ và Châu Âu tăng 144% và 119%, tương ứng là 20.865 tấn và 16.148 tấn, chiếm tỷ trọng 29% và 22%.

Trong tháng 4, XK tôm của Ecuador đạt kỷ lục với 75.873 tấn, trị giá 404 triệu USD. Về khối lượng, thị trường Trung Quốc chiếm 49% tổng lượng tôm xuất khẩu của Ecuador, so với 82% vào tháng 4/2020.

Xác định được nhu cầu ở các khu vực khác nhau, Ecuador đã điều chỉnh các sản phẩm và sản xuất của mình. Các thị trường có nhu cầu theo chu kỳ. Nhu cầu tôm cao ở Trung Quốc khác với ở Mỹ, cũng khác so với châu Âu. Hiện tại, Ecuador có thể đáp ứng các nhu cầu cao điểm khác nhau trong suốt cả năm. Sẽ có những tháng Mỹ là thị trường chính của chúng tôi,  những nơi khác là châu Âu và Trung Quốc.

Size cỡ và sản phẩm chế biến là những vấn đề mấu chốt khi định hướng tới các thị trường khác nhau. Trong khi Ecuador có truyền thống xuất tôm nguyên con đến Trung Quốc và châu Âu, thì thị trường Mỹ thích các tôm còn đuôi và thị trường bán lẻ yêu cầu đóng gói IQF.

Camposano muốn nhấn mạnh rằng thị trường tôm của Ecuador là khả năng phản ứng nhanh, đã nỗ lực đầu tư lớn, thuê nhân sự để chế biến tôm và gia tăng giá trị. Sẽ có những nhà máy tiếp tục tham gia thị trường truyền thống và những nhà máy khác đang trong quá trình đầu tư để tạo ra nhiều hàng giá trị gia tăng hơn cho những thị trường đó.

Trong tương lai, ngành tôm Ecuador có nhiều dư địa để cải thiện trong việc hợp tác với chính phủ về các vấn đề ký kết các hiệp định thương mại với các đối tác chính của Ecuador; hạ thuế quan bảo hộ đối với nguyên liệu, vật tư và tư liệu sản xuất; và loại bỏ thuế giá trị gia tăng đối với hoạt động thu đổi ngoại tệ.

Dự báo sự tăng trưởng đáng kể của ngành sẽ phụ thuộc vào thời điểm đại dịch kết thúc. Năm ngoái, Ecuador đã tăng 7% sản lượng và năm nay đã tăng 10%. Ngành tôm Ecuador thường tăng trưởng khoảng 18% một năm, hiện tại đang ở mức thấp hơn mức đó. Việc quay trở lại tốc độ tăng trưởng cũ từ sau năm 2022 sẽ phụ thuộc vào đại dịch. Ông Camposano dự đoán tốc độ tăng trưởng trong ngành tôm Ecuador sẽ tương đương  năm nay, vào khoảng 8 đến 10%, và có khả năng tăng trưởng mạnh mẽ từ năm 2023.