Ngành nuôi trồng thủy sản ở Nga

Sản xuất

Nga có nguồn tài nguyên nước phong phú thuận lợi cho phát triển nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, chỉ có một phần nhỏ nguồn tài nguyên này được sử dụng. Tài nguyên nước của Nga gồm: hơn 20 triệu ha ao hồ, khoảng 5 triệu ha hồ chứa nước, gần 0,5 triệu ha vùng biển ngoài khơi, hơn 1 triệu ha ao nông nghiệp, và gần 150.000 ha ngư trường khai thác. Những hồ chứa nước quan trọng năm ở vùng Siberia, khu vực Tây Bắc và đặc khu liên bang Ural. Ngoài ra, tổng diện tích vùng biển ngoài khơi ở Barents, White, Azov, Black, Caspia và vùng biển Viễn Đông ước tính 38 triệu ha. Hiện nay các trại nuôi cá chỉ chiếm khoảng 110.000 ha ao hồ, và 25.000 ha vùng biển ngoài khơi.

Ba vùng nuôi trồng thủy sản chủ lực của Nga năm 2015 là Vùng Nam Liên bang với tổng sản lượng 53.200 tấn, đặc khu phía Tây Bắc Ural đạt 47.800 tấn và vùng trung tâm Liên bang với 27.000 tấn. Nuôi trồng thủy sản ở các đặc khu liên bang Ural (sản lượng 6.100 tấn) và Siberia ( sản lượng  5.500 tấn) được Cơ quan Thủy sản Liên bang (FFA) nhận định là khớc này.

(Nguồn: Cơ quan thủy sản liên bang Nga FFA)

Theo FFA, sản lượng nuôi trồng thủy sản đạt 160.000 tấn năm 2015, ít hơn 30.000 tấn so với “kế hoạch phát triển thủy sản đến năm 2020". Mục tiêu sản lượng nuôi trồng thủy sản vào năm 2020 sẽ đạt 315.000 tấn. Để hoàn thành mục tiêu thì 4 năm còn lại sẽ phải đạt mức tăng trưởng 97%.

FFA cũng chỉ ra trong giai đoạn 2004-2015, sản lượng nuôi trồng thủy sản tăng từ 109.000 lên  160.000 tấn,  tăng 47% trong 11 năm qua. Nga chủ yếu nuôi trồng những loài thuộc họ cá chép với sản lượng hàng năm đạt 110.000 tấn.

( Nguồn: Cơ quan thủy sản liên bang Nga FFA)

Theo FFA, sản lượng nuôi trồng tăng đáng kể trong 14 năm qua, từ 3.800 tấn năm 2000 lên 20.900 tấn năm 2014. Tuy nhiên, người đứng đầu của Hiệp hội thủy sản Nga, RosRybKhoz cho biết, nguyên nhân của việc tăng sản lượng cá hồi năm 2015 bị hạn chế là do thiếu các công nghệ và các trang trại hiện đại. Mùa thu năm 2015, một số cơ sở sản xuất cá hồi của Nga bị thiệt hại lớn do bệnh thiếu máu truyền nhiễm, theo đó có 187.000 con cá bị chết. Đối với cá tầm, sản lượng hàng năm không đáng kể và gần như giữ nguyên trong suốt thập kỷ qua, đạt 2.000 tấn năm 2000 và 2.100 tấn năm 2014.

Các chuyên gia tin rằng với môi trường kinh tế hiện nay, ngành nuôi trồng thủy sản chỉ có thể phát triển được khi có sự hỗ trợ tài chính của chính phủ với đầu tư ban đầu là 1,5 tỷ Rúp. Năm 2013, lợi nhuận trung bình của các trại nuôi thủy sản đạt khoảng 20 – 25%. Tuy nhiên, năm 2014, do đồng rúp mất giá và lệnh cấm vận thực phẩm của Nga được đưa ra, lợi nhuận trung bình của ngành giảm xuống 5–7%. Ngoài ra, cần đầu tư nhiều hơn vào thức ăn, điện, và con giống. Các chuyên gia cũng cho rằng các doanh nghiệp không đầu tư trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản ngay bởi tình hình rất rủi ro và phức tạp. Năm 2015, chính phủ Nga trợ cấp 400 triệu rúp để hỗ trợ phát triển nuôi trồng thủy sản gồm: các khoản trợ cấp thanh toán lãi suất tín dụng; xây dựng, tái thiết và hiện đại hóa các cơ sở nuôi trồng thủy sản. Các khoản trợ cấp đã được phân bổ trong khuôn khổ chương trình "Phát triển ngành Thủy sản" và "Phát triển nhân giống cá tầm " của liên bang. Theo các quan chức FFA, chính phủ đang có kế hoạch phân bổ 600 triệu rúp cho sự phát triển của ngành nuôi trồng thủy sản năm 2016 và 2017.

Trong Hội nghị quốc tế "Nuôi trồng thủy sản năm 2016" diễn ra tại Moscow từ ngày 08-11/02/2016, hầu hết các diễn giả đưa ra các vấn đề gây cản trở sự phát triển của ngành nuôi trồng thủy sản tại Nga:

-Thiếu thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu cho sản xuất nuôi trồng thủy sản; Theo Vasiliy Sokolov, Phó trưởng ban của FFA, sản xuất thức ăn nuôi trồng thủy sản ở Nga năm 2015 đạt 100.000 tấn, trong khi nhu cầu là 250.000 tấn. Mục tiêu đưa ra trong chương trình phát triển ngành thủy sản, đến năm 2020 nhu cầu về thức ăn chăn nuôi sẽ tăng lên khoảng 400.000-450.000 tấn.

-Kỹ thuật cho ăn không hiệu quả;

-Hiệu quả lao động thấp ở các trang trại nuôi trồng thủy sản. Theo Bộ Nông nghiệp, năng suất hàng năm của nuôi trồng thủy sản tại Nga ước đạt 1 tấn/ha, thấp hơn mức năng suất trung bình so với thế giới 2-3 lần.

- Các khung pháp lý nuôi trồng thủy sản của Nga cũng là thách thức đối với ngành do sự không thống nhất trong các quy định ở cấp liên bang và việc thực hiện ở cấp khu vực.

-Thiếu các công cụ tài chính và lãi suất tín dụng cao đối với doanh nghiệp. Theo các diễn giả, lợi nhuận trung bình của một doanh nghiệp nuôi trồng thủy sản mới chỉ đạt 5-7%. Ngoài ra, cơ sở hạ tầng nghèo nàn là cản trở rất lớn đối với ngành.

- 50% thức ăn cho nuôi trồng thủy sản được NK.  Do đồng rúp mất giá, chi phí thức ăn tăng lên đáng kể. Mà các chi phí này chiếm 70% tổng chi phí nuôi trồng. Ngoài ra, thiết bị sản xuất thức ăn chăn nuôi lạc hậu cũng là một trở ngại để có nguồn thức ăn hiệu quả tại Nga.

-Ông Sokolov cũng cho biết có 40 cơ sở tại Nga sản xuất thức ăn cho nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, chỉ có một vài trong số đó được cải tạo. Hầu hết các nhà máy đã cũ và không được trang bị hệ thống sản xuất thức ăn chăn nuôi tiên tiến.

-Thông thường, thành phần chính trong thức ăn cho cá là bột cá, nhưng Nga chỉ sản xuất một lượng nhỏ. Mặc dù không sản xuất đủ lượng bột cá để đáp ứng nhu cầu trong nước, Nga vẫn XK sang Trung Quốc. Không những thế, công nghệ sản xuất bột cá hiện nay của Nga còn chưa hiệu quả.

- Nga không tự sản xuất nguyên liệu đầu vào, do vậy họ phải phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn NK những nguyên liệu đó. 

-Người dân còn thiếu nhận biết về thủy sản sản xuất trong nước và cũng chưa có sự nỗ lực quảng bá cho những sản phẩm này.