Lực lượng lao động tương lai: Ngành thủy sản phải trở thành một nghề nghiệp đáng lựa chọn

Sản xuất 09:02 01/09/2026 Phuong Linh
(vasep.com.vn) Tại hội thảo “Thị trường thực phẩm thủy sản toàn cầu và thế hệ nhân lực tương lai: Xu hướng, cơ hội và định hướng phát triển bền vững ngành thủy sản Việt Nam”, diễn ra trong khuôn khổ VIETFISH 2026, bà Shirlene Maria Anthonysamy – Cán bộ Thủy sản (Thị trường), Điều phối viên GLOBEFISH, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) – đã có bài trình bày về các sáng kiến thúc đẩy sự tham gia của thanh niên trong lĩnh vực thủy sản và nuôi trồng thủy sản. Từ góc nhìn của FAO GLOBEFISH, thu hút thanh niên không chỉ là bổ sung lao động, mà là điều kiện để ngành thủy sản bảo đảm sự kế tục thế hệ, tiếp nhận công nghệ mới và hình thành đội ngũ lãnh đạo đủ năng lực dẫn dắt chuỗi giá trị trong tương lai.

Trong nhiều năm, câu chuyện nhân lực của ngành thủy sản chủ yếu được nhìn từ nhu cầu tuyển dụng. FAO GLOBEFISH đặt vấn đề ở một cấp độ rộng hơn: thanh niên không chỉ cần được đưa vào ngành, mà phải có điều kiện học tập, làm việc, đổi mới và xây dựng bản sắc nghề nghiệp lâu dài.

Đổi mới thế hệ là điều kiện của phát triển bền vững

Ngành thủy sản đang đồng thời đối mặt với yêu cầu bảo vệ nguồn lợi, biến đổi khí hậu, thay đổi nhu cầu tiêu dùng, số hóa, an toàn thực phẩm và tiêu chuẩn thị trường. Nếu thiếu lực lượng kế cận, toàn chuỗi giá trị sẽ khó duy trì kiến thức hiện có và càng khó tiếp nhận những kỹ năng mới.

Theo FAO, sự tham gia của thanh niên vượt ra ngoài phạm vi việc làm. Nó góp phần bảo đảm an ninh lương thực, duy trì sinh kế ven biển, bảo tồn di sản nghề nghiệp và tạo động lực đổi mới. Tuy nhiên, người trẻ vẫn gặp các rào cản như thiếu thông tin, khó tiếp cận tài chính, việc làm không ổn định và ít cơ hội tham gia hoạch định chính sách.

Bài học từ các quốc gia

Kinh nghiệm được trình bày cho thấy Na Uy thành công hơn trong đổi mới thế hệ nhờ hình ảnh một ngành định hướng công nghệ, hệ thống giáo dục nghề và lộ trình nghề nghiệp rõ ràng. Italy duy trì được bản sắc cộng đồng ven biển và truyền nghề gia đình, nhưng lực lượng lao động vẫn già hóa do áp lực kinh tế và đội tàu cũ làm giảm sức hấp dẫn của nghề.

Tại Trung Quốc, mức độ tham gia của thanh niên tăng lên cùng quá trình công nghiệp hóa, mở rộng công nghệ và nghiên cứu trong nuôi trồng thủy sản. Ngược lại, Philippines gặp khó trong thu hút người trẻ vào nghề cá quy mô nhỏ do thu nhập thấp, rủi ro nghề nghiệp cao và hạn chế về cơ hội phát triển.

Bài học chung là giáo dục, công nghệ và sự rõ ràng về con đường nghề nghiệp là ba đòn bẩy mạnh nhất. Truyền thống văn hóa có ý nghĩa, nhưng không thể thay thế điều kiện làm việc tử tế, mức thu nhập phù hợp và cơ hội thăng tiến.

Từ kêu gọi tham gia đến xây dựng hệ sinh thái

FAO GLOBEFISH đề xuất tập trung vào các lĩnh vực gắn trực tiếp với chuỗi giá trị sau thu hoạch, thị trường và thương mại: đào tạo kỹ năng; an toàn thực phẩm; thương mại quốc tế; giảm tổn thất và lãng phí; ghi nhãn, chứng nhận và truy xuất nguồn gốc; biến đổi khí hậu; trách nhiệm xã hội; bình đẳng giới; công nghệ số; tiếp cận tài chính và hạ tầng.

Các hoạt động đang được triển khai gồm giáo dục và truyền thông, ấn phẩm thân thiện với giới trẻ, chuỗi hội thảo trực tuyến, phỏng vấn và kể câu chuyện nghề nghiệp, cùng các khảo sát và đánh giá ở cấp quốc gia. Cách tiếp cận này biến thanh niên từ đối tượng tiếp nhận thông tin thành người tham gia thiết kế chương trình.

GLOBEFISH cũng là thành viên của FISHINFONetwork, mạng lưới kết nối các tổ chức thông tin và tư vấn thị trường thủy sản ở các khu vực. Nền tảng này tạo điều kiện để các chương trình thanh niên không chỉ diễn ra trong phạm vi quốc gia mà có thể mở rộng thành trao đổi, thực tập và chia sẻ kinh nghiệm quốc tế.

Cơ hội xây dựng VASEP NextGen

Đối với Việt Nam, phát triển thế hệ nhân lực mới cần phản ánh đặc điểm kép của ngành. Ở nuôi trồng và chế biến công nghiệp, nhu cầu tăng nhanh đối với kỹ năng công nghệ, dữ liệu, tự động hóa, truy xuất và thị trường. Trong khai thác quy mô nhỏ, vấn đề cốt lõi lại là thu nhập, an toàn nghề nghiệp, điều kiện lao động và triển vọng sinh kế.

VASEP NextGen có thể trở thành nền tảng kết nối bốn bên: cơ quan quản lý, hiệp hội, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo. Chương trình không nên chỉ dừng ở giao lưu, mà cần hình thành hệ thống cố vấn giữa lãnh đạo doanh nghiệp với người trẻ, mạng lưới thực tập, đào tạo kỹ năng tương lai, cuộc thi sáng kiến và cơ hội tham gia các dự án thực tế của doanh nghiệp.

Đề xuất hợp tác giữa Việt Nam và FAO GLOBEFISH

Phần trình bày đề xuất hai bên đồng tổ chức hội thảo và chương trình đào tạo; xây dựng mạng lưới quốc gia với sự tham gia của trường đại học, tổ chức đào tạo và doanh nghiệp; tạo cơ hội thực tập tại FAO GLOBEFISH; thúc đẩy hoạt động tại các trường; đóng góp cho các ấn phẩm của GLOBEFISH; đồng thời cung cấp dữ liệu và hỗ trợ khảo sát về thanh niên trong khai thác và nuôi trồng thủy sản.

VASEP có thể đóng vai trò đầu mối doanh nghiệp cho sáng kiến này. Bước khởi đầu phù hợp là thực hiện khảo sát quốc gia về nhu cầu kỹ năng và rào cản của người trẻ, lựa chọn một số doanh nghiệp và trường đại học để thí điểm chương trình thực tập - cố vấn, sau đó đánh giá kết quả trước khi mở rộng.

Thông điệp cuối cùng là ngành thủy sản không thể chỉ yêu cầu thanh niên tiếp nối. Bản thân ngành phải thay đổi để trở thành một nghề nghiệp đáng lựa chọn: hiện đại hơn, an toàn hơn, công bằng hơn và có con đường phát triển rõ ràng. Khi điều đó được thực hiện, người trẻ sẽ không chỉ gia nhập ngành mà còn có thể trở thành lực lượng dẫn dắt chuyển đổi.

thuy san luc luong lao dong fao

TIN MỚI CẬP NHẬT

Australia ứng dụng huỳnh quang tia X để theo dõi sự di chuyển của ghẹ xanh

 |  10:55 18/11/2026

(vasep.com.vn) Các nhà nghiên cứu thuộc Cơ quan Công nghiệp cơ bản và Phát triển vùng Tây Australia (DPIRD) đang phối hợp với ChemCentre sử dụng thiết bị huỳnh quang tia X (XRF) để phân tích thành phần nguyên tố trong vỏ ghẹ xanh.

Na Uy: Xuất khẩu cá thịt trắng giảm, giá phi lê cá tuyết tăng mạnh

 |  08:25 18/11/2026

(vasep.com.vn) – Xuất khẩu nhiều sản phẩm cá thịt trắng của Na Uy tiếp tục sụt giảm về khối lượng trong tuần cuối tháng 10/2026, trong khi giá một số mặt hàng tăng đáng kể so với cùng kỳ năm trước, đặc biệt là phi lê cá tuyết đông lạnh.

Sản lượng cá minh thái Nga vượt 2 triệu tấn

 |  08:23 18/11/2026

(vasep.com.vn) Tính đến đầu tháng 11/2026, sản lượng cá minh thái của Nga tại vùng Viễn Đông vượt 2 triệu tấn, tăng 3,1% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, Mỹ hoàn thành 94% hạn ngạch mùa khai thác B. Tuy nhiên, sản lượng các sản phẩm chế biến tại cả hai quốc gia có sự biến động trái chiều.

Trung Quốc thành thị trường lớn thứ ba của thủy sản Na Uy

 |  08:23 18/11/2026

(vasep.com.vn) Theo Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC), Trung Quốc đã trở thành thị trường xuất khẩu thủy sản lớn thứ ba của Na Uy xét về giá trị trong tháng 10/2026, với mức tăng 12% so với cùng kỳ. Kim ngạch xuất khẩu sang Trung Quốc đạt 1,16 tỷ NOK, tương đương khoảng 127 triệu USD.

Kyokuyo (Nhật Bản) thông báo tăng lợi nhuận

 |  08:21 18/11/2026

(vasep.com.vn) Tập đoàn thủy sản Nhật Bản Kyokuyo ghi nhận lợi nhuận hoạt động tăng 18,8% trong 6 tháng kết thúc ngày 30/9/2026, nhờ doanh số cá ngừ và thực phẩm tươi sống khả quan. Tuy nhiên, hoạt động kinh doanh thịt cua giả tại Mỹ chịu áp lực từ chi phí nguyên liệu tăng cao.

TIÊU CHÍ XÉT CHỌN & VINH DANH DOANH NGHIỆP HỘI VIÊN VASEP XUẤT KHẨU XUẤT SẮC NĂM 2026

 |  11:33 17/11/2026

Theo truyền thống hàng năm của Hiệp hội VASEP, nhằm ghi nhận và vinh danh các doanh nghiệp hội viên có thành tích cao trong xuất khẩu thủy sản tại mỗi Tỉnh, Ban Lãnh đạo Hiệp hội đã thông qua Bản tiêu chí xét chọn các DN thủy sản hội viên có kết quả XK thủy sản xuất sắc trong năm 2026, và tiến hành vinh danh trao kỷ niệm chương tại Hội nghị toàn thể Hiệp hội và Tổng kết Xuất khẩu vào ngày 25/12/2026 tại KS Mariott, Tp. Hồ Chí Minh.

Nhập khẩu tôm của Mỹ tăng 12% trong tháng 9/2026

 |  08:17 17/11/2026

(vasep.com.vn) Tháng 9/2026, Mỹ nhập khẩu 71.016 tấn tôm, trị giá 607 triệu USD, tăng 12% về lượng và 9% về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Đây là tháng thứ năm liên tiếp lượng nhập khẩu tăng, đưa kết quả lũy kế 9 tháng trở lại mức tăng trưởng dương.

Nhật Bản: Ngành kamaboko chịu áp lực nguyên liệu

 |  08:07 17/11/2026

(vasep.com.vn) Ngành sản xuất kamaboko (chả cá Nhật Bản) đang chịu sức ép từ giá surimi tăng cao, nguồn cung nguyên liệu thu hẹp và cạnh tranh thu mua từ thị trường quốc tế. Trong khi đó, thanh cua ngày càng phổ biến ở nước ngoài, tạo thêm áp lực cho các nhà sản xuất Nhật Bản.

Cá rô phi Việt Nam mở rộng hiện diện tại thị trường châu Phi

 |  08:07 17/11/2026

(vasep.com.vn) Chín tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam sang các thị trường châu Phi đạt 2,1 triệu USD, tăng 160% so với cùng kỳ năm trước. Châu Phi hiện chiếm 2% tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam, nhưng là một trong những khu vực có tốc độ tăng trưởng cao.

Uganda tiêu hủy 110.000 ngư cụ khai thác bất hợp pháp trị giá 400 triệu shilling

 |  08:00 17/11/2026

(vasep.com.vn) Chính phủ Uganda vừa tiến hành tiêu hủy khoảng 110.000 ngư cụ khai thác bất hợp pháp, trị giá 400 triệu shilling Uganda, nhằm tăng cường thực thi pháp luật nghề cá, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và ngăn chặn các phương thức khai thác mang tính hủy diệt.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC