Xu hướng đáng báo động này được thúc đẩy bởi những thay đổi về môi trường, đánh bắt quá mức và thiếu những nỗ lực phục hồi mạnh mẽ. Nhiệt độ nước biển ấm lên, hậu quả của biến đổi khí hậu toàn cầu, đang làm thay đổi hệ sinh thái biển, đẩy các loài chính như mực và cá thu đến bờ vực tuyệt chủng. Để đảm bảo tương lai cho ngành thủy sản của mình, Nhật Bản phải áp dụng các chiến lược sáng tạo như nuôi trồng thủy sản và nuôi cá trên cạn.
Sự suy giảm trữ lượng cá và những thách thức của ngành
Mực ống, từng là loại đánh bắt chính của ngành thủy sản Nhật Bản, đã chứng kiến sự sụt giảm đáng kể. Lượng mực ống đánh bắt hàng năm ở vùng biển Nhật Bản đã giảm mạnh xuống chỉ còn 5% so với mức đỉnh điểm trong lịch sử. Tương tự, sản lượng đánh bắt cá thu hiện chỉ chiếm 3% so với mức trước đây.
Nguyên nhân của sự suy giảm này có nhiều mặt. Sự nóng lên toàn cầu đã làm tăng nhiệt độ nước ở các bãi đẻ quan trọng như Biển Hoa Đông, khiến chúng trở nên không thích hợp cho việc sinh sản và phát triển. Đánh bắt quá mức đã làm trầm trọng thêm vấn đề, với một số loài không có dấu hiệu phục hồi mặc dù áp lực đánh bắt đã giảm.
Theo Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Nhật Bản, tổng sản lượng đánh bắt hải sản năm 1984 là khoảng 11,5 triệu tấn. Đến năm 2021, con số này đã giảm mạnh xuống chỉ còn 3,19 triệu tấn—giảm gần 3/4 trong vòng chưa đầy 4 thập kỷ.
Hệ sinh thái thay đổi và cơ hội mới
Trong khi nhiều loài đang suy giảm, những loài khác đang trở nên phong phú hơn. Ví dụ, cá cam đã cho thấy sự gia tăng chậm nhưng ổn định, với sản lượng đánh bắt hàng năm khoảng 120.000 tấn. Hiện tượng này làm nổi bật cách hệ sinh thái biển đang thay đổi, tạo ra cả thách thức và cơ hội cho nghề cá.
Để thích nghi, một số nghề cá đang áp dụng một chiến lược được gọi là "chuyển đổi loài cá", trong đó họ chuyển trọng tâm sang các loài phong phú hơn. Mặc dù hợp lý, nhưng cách tiếp cận này khó khăn. Việc chuyển đổi đòi hỏi phải đầu tư mới vào các thiết bị chuyên dụng, chẳng hạn như thuyền đánh cá và lưới.
Nuôi trồng thủy sản và nuôi cá trên đất liền có thể cung cấp một giải pháp thay thế ổn định và bền vững cho nghề đánh bắt cá truyền thống. Bằng cách công nghiệp hóa ngành thủy sản, Nhật Bản có thể giảm thiểu tác động của việc suy giảm trữ lượng tự nhiên và đảm bảo nguồn cung cấp hải sản đáng tin cậy cho các thế hệ tương lai.
Sự suy giảm đột ngột trong sản lượng đánh bắt cá ngoài khơi của Nhật Bản nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết về sự thay đổi mang tính hệ thống trong ngành đánh bắt cá. Với nhiệt độ nước biển tăng cao và tình trạng đánh bắt quá mức đe dọa đến đa dạng sinh học biển, các hoạt động đánh bắt cá truyền thống không còn đủ để đáp ứng nhu cầu. Việc thích ứng với những thay đổi này thông qua các giải pháp sáng tạo như nuôi trồng thủy sản, cùng với sự hỗ trợ mạnh mẽ của chính phủ, sẽ rất quan trọng trong việc ngăn chặn khủng hoảng.
(vasep.com.vn) Hội đồng Quản lý Nuôi trồng Thủy sản (ASC) đang mở rộng yêu cầu chứng nhận sang chuỗi cung ứng thức ăn thủy sản, hướng tới tăng tính minh bạch về nguồn gốc nguyên liệu và thúc đẩy tính bền vững trong thu mua nguyên liệu biển, bao gồm các nguyên liệu phục vụ sản xuất thức ăn nuôi trồng thủy sản.
(vasep.com.vn) Bộ Sản xuất Peru đã quyết định hủy mùa đánh bắt cá cơm thứ hai năm 2026 tại khu vực miền trung và miền bắc do điều kiện nguồn lợi không thuận lợi dưới tác động của hiện tượng El Niño. Quyết định này làm gia tăng áp lực lên nguồn cung nguyên liệu biển toàn cầu, trong bối cảnh sản lượng bột cá được dự báo giảm xuống dưới 4,6 triệu tấn, mức thấp nhất kể từ năm 2016.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu tôm Việt Nam đạt 3,7 tỷ USD trong 9 tháng đầu năm 2026, tăng 11% so với cùng kỳ năm ngoái. Dù duy trì tăng trưởng nhờ thị trường Trung Quốc và một số thị trường trong khối CPTPP, đà tăng đang chậm lại khi xuất khẩu sang Mỹ và EU suy giảm. Áp lực thuế quan, cạnh tranh quốc tế cùng những khó khăn về nguyên liệu đang đặt ra không ít thách thức cho doanh nghiệp trong những tháng cuối năm.
(vasep.com.vn) Ngày 20/10/2026, trong khuôn khổ Triển lãm Thủy sản Mỹ Latinh (Seafood Show Latin America 2026) tại São Paulo, Brazil, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) và Hiệp hội Nhập khẩu Thủy sản Brazil (ABRAPES) đã có cuộc làm việc nhằm tăng cường hợp tác thương mại, phối hợp quảng bá thủy sản Việt Nam tại thị trường Brazil, đặc biệt là sản phẩm cá rô phi (tilapia), đồng thời trao đổi về phát triển bền vững và những thách thức trong hoạt động nhập khẩu mặt hàng này.
(vasep.com.vn) VASEP đã chính thức công bố nội dung chương trình của Vietnam Seafood Summit 2026 (VSS 2026) với 5 phiên chuyên sâu, đi từ triển vọng ngành hàng, rào cản thương mại, nhu cầu người mua đến thị trường nội địa và các giải pháp nâng năng suất, giảm chi phí cho toàn chuỗi thủy sản.
(vasep.com.vn) Nigeria sẽ hợp tác với Na Uy triển khai giám sát vệ tinh nhằm chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), đồng thời bảo vệ nguồn lợi biển.
(vasep.com.vn) Indonesia đang thúc đẩy phát triển các sản phẩm cá rô phi chế biến sẵn để cung ứng cho chương trình Bữa ăn Dinh dưỡng Miễn phí (MBG), qua đó mở rộng đầu ra cho người nuôi và các cơ sở chế biến thủy sản quy mô nhỏ.
(vasep.com.vn) Hội đồng Khám phá Biển Quốc tế (ICES) khuyến nghị tổng sản lượng khai thác cá thu Đại Tây Dương Đông Bắc năm 2027 không vượt quá 352.938 tấn, tăng 102% so với mức khuyến nghị 174.357 tấn cho năm 2026. Mức tăng này phản ánh triển vọng nguồn lợi cá thu được cải thiện nhờ sự gia nhập của lượng lớn cá non vào quần thể.
(vasep.com.vn) Indonesia và Ai Cập đã ký biên bản ghi nhớ nhằm tăng cường hợp tác trong lĩnh vực biển và thủy sản, tập trung vào bảo tồn tài nguyên biển và phối hợp chống khai thác thủy sản bất hợp pháp.
(vasep.com.vn) Ủy ban Thường trực về Nghề cá và Nuôi trồng thủy sản thuộc Liên đoàn Phòng Thương mại và Công nghiệp Pakistan (FPCCI) đã tổ chức cuộc họp đầu tiên tại Karachi ngày 11/10/2026, với sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu và các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực thủy sản.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn
