Xu hướng đáng báo động này được thúc đẩy bởi những thay đổi về môi trường, đánh bắt quá mức và thiếu những nỗ lực phục hồi mạnh mẽ. Nhiệt độ nước biển ấm lên, hậu quả của biến đổi khí hậu toàn cầu, đang làm thay đổi hệ sinh thái biển, đẩy các loài chính như mực và cá thu đến bờ vực tuyệt chủng. Để đảm bảo tương lai cho ngành thủy sản của mình, Nhật Bản phải áp dụng các chiến lược sáng tạo như nuôi trồng thủy sản và nuôi cá trên cạn.
Sự suy giảm trữ lượng cá và những thách thức của ngành
Mực ống, từng là loại đánh bắt chính của ngành thủy sản Nhật Bản, đã chứng kiến sự sụt giảm đáng kể. Lượng mực ống đánh bắt hàng năm ở vùng biển Nhật Bản đã giảm mạnh xuống chỉ còn 5% so với mức đỉnh điểm trong lịch sử. Tương tự, sản lượng đánh bắt cá thu hiện chỉ chiếm 3% so với mức trước đây.
Nguyên nhân của sự suy giảm này có nhiều mặt. Sự nóng lên toàn cầu đã làm tăng nhiệt độ nước ở các bãi đẻ quan trọng như Biển Hoa Đông, khiến chúng trở nên không thích hợp cho việc sinh sản và phát triển. Đánh bắt quá mức đã làm trầm trọng thêm vấn đề, với một số loài không có dấu hiệu phục hồi mặc dù áp lực đánh bắt đã giảm.
Theo Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Nhật Bản, tổng sản lượng đánh bắt hải sản năm 1984 là khoảng 11,5 triệu tấn. Đến năm 2021, con số này đã giảm mạnh xuống chỉ còn 3,19 triệu tấn—giảm gần 3/4 trong vòng chưa đầy 4 thập kỷ.
Hệ sinh thái thay đổi và cơ hội mới
Trong khi nhiều loài đang suy giảm, những loài khác đang trở nên phong phú hơn. Ví dụ, cá cam đã cho thấy sự gia tăng chậm nhưng ổn định, với sản lượng đánh bắt hàng năm khoảng 120.000 tấn. Hiện tượng này làm nổi bật cách hệ sinh thái biển đang thay đổi, tạo ra cả thách thức và cơ hội cho nghề cá.
Để thích nghi, một số nghề cá đang áp dụng một chiến lược được gọi là "chuyển đổi loài cá", trong đó họ chuyển trọng tâm sang các loài phong phú hơn. Mặc dù hợp lý, nhưng cách tiếp cận này khó khăn. Việc chuyển đổi đòi hỏi phải đầu tư mới vào các thiết bị chuyên dụng, chẳng hạn như thuyền đánh cá và lưới.
Nuôi trồng thủy sản và nuôi cá trên đất liền có thể cung cấp một giải pháp thay thế ổn định và bền vững cho nghề đánh bắt cá truyền thống. Bằng cách công nghiệp hóa ngành thủy sản, Nhật Bản có thể giảm thiểu tác động của việc suy giảm trữ lượng tự nhiên và đảm bảo nguồn cung cấp hải sản đáng tin cậy cho các thế hệ tương lai.
Sự suy giảm đột ngột trong sản lượng đánh bắt cá ngoài khơi của Nhật Bản nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết về sự thay đổi mang tính hệ thống trong ngành đánh bắt cá. Với nhiệt độ nước biển tăng cao và tình trạng đánh bắt quá mức đe dọa đến đa dạng sinh học biển, các hoạt động đánh bắt cá truyền thống không còn đủ để đáp ứng nhu cầu. Việc thích ứng với những thay đổi này thông qua các giải pháp sáng tạo như nuôi trồng thủy sản, cùng với sự hỗ trợ mạnh mẽ của chính phủ, sẽ rất quan trọng trong việc ngăn chặn khủng hoảng.
(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 22/9 tiếp tục ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý về nguồn cung, giá cả và thương mại. Trung Quốc tăng mạnh nhập khẩu tôm nhưng sức tiêu thụ chưa theo kịp, trong khi Ecuador tiếp tục mở rộng nguồn cung và cạnh tranh tôm toàn cầu. Nga đẩy mạnh xuất khẩu sang Trung Quốc và các thị trường châu Á, còn Mỹ và EU tiếp tục tăng cường các yêu cầu về truy xuất, quản lý nghề cá và chuỗi cung ứng. Bên cạnh đó, xu hướng chế biến sâu, sản phẩm tiện lợi và thủy sản giá trị gia tăng tiếp tục mở ra cơ hội mới cho doanh nghiệp Việt Nam.
(vasep.com.vn) Hoạt động xuất khẩu cá rô phi tại Thái Lan đang được chú ý trở lại trong bối cảnh cơ quan chức năng và các tổ chức xã hội tiếp tục rà soát việc quản lý cá rô phi cằm đen (blackchin tilapia), loài ngoại lai đang gây ảnh hưởng đến hệ sinh thái và hoạt động nuôi thủy sản tại nước này.
(vasep.com.vn) Thủy sản Nga đang nhận được sự quan tâm ngày càng lớn tại thị trường Trung Quốc, mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp Nga đẩy mạnh xây dựng thương hiệu và gia tăng giá trị sản phẩm. Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế phương Đông (EEF), ông Alexey Maslov, Giám đốc Viện Nghiên cứu châu Á và châu Phi thuộc Đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva, cho rằng cần nhấn mạnh rõ nguồn gốc Nga của thủy sản khi tiếp cận người tiêu dùng Trung Quốc.
(vasep.com.vn) Sản lượng sò điệp tại Hokkaido, vùng sản xuất lớn nhất Nhật Bản, được dự báo giảm xuống 298.200 tấn trong niên vụ hiện tại, thấp hơn 15% so với năm trước và lần đầu xuống dưới 300.000 tấn trong 9 năm.
(vasep.com.vn) Người nuôi tôm tại bang Andhra Pradesh, Ấn Độ, cảnh báo sẽ tạm ngừng nuôi trong ba tháng, từ tháng 4–6/2027, nếu chính quyền không có biện pháp xử lý tình trạng chi phí sản xuất tăng trong khi giá tôm giảm mạnh.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu cá tra Việt Nam tiếp tục duy trì tăng trưởng trong tháng 8/2026, đưa kim ngạch 8 tháng đầu năm lên 1,5 tỷ USD, tăng 10% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 8, xuất khẩu đạt 205 triệu USD, tăng 6%. Tuy nhiên, diễn biến giữa các thị trường ngày càng phân hóa khi Trung Quốc và Brazil tăng trưởng tích cực, trong khi Mỹ tiếp tục giảm mạnh.
(vasep.com.vn) Viện Thủy sản Quốc gia Mỹ (National Fisheries Institute – NFI) chính thức đổi tên thành National Seafood Association (NSA), đồng thời ra mắt bộ nhận diện thương hiệu mới với logo và khẩu hiệu “Science, Education & Advocacy Since 1945” (Khoa học, Giáo dục và Vận động chính sách từ năm 1945).
(vasep.com.vn) Israel vừa triển khai Dự án Cá ngừ Quốc gia, nhằm phát triển năng lực nghiên cứu và thương mại để nuôi cá ngừ vây xanh Đại Tây Dương trong điều kiện kiểm soát, hướng tới xây dựng ngành nuôi cá ngừ bền vững trong nước.
(vasep.com.vn) El Niño đang mạnh lên tại Thái Bình Dương và có thể trở thành một trong những yếu tố đáng chú ý nhất đối với ngành thủy sản trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Nhưng với ngành tôm, tác động của El Niño không đơn giản là “tốt” hay “xấu”.
(vasep.com.vn) Ngày 15/9/2026, Hiệp hội VASEP đã gửi công văn số 141/CV-VASEP tới Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Cục Thủy sản và Kiểm ngư về việc góp ý Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều về thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh tại Nghị định số 41/2026/NĐ-CP.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn
