Xu hướng đáng báo động này được thúc đẩy bởi những thay đổi về môi trường, đánh bắt quá mức và thiếu những nỗ lực phục hồi mạnh mẽ. Nhiệt độ nước biển ấm lên, hậu quả của biến đổi khí hậu toàn cầu, đang làm thay đổi hệ sinh thái biển, đẩy các loài chính như mực và cá thu đến bờ vực tuyệt chủng. Để đảm bảo tương lai cho ngành thủy sản của mình, Nhật Bản phải áp dụng các chiến lược sáng tạo như nuôi trồng thủy sản và nuôi cá trên cạn.
Sự suy giảm trữ lượng cá và những thách thức của ngành
Mực ống, từng là loại đánh bắt chính của ngành thủy sản Nhật Bản, đã chứng kiến sự sụt giảm đáng kể. Lượng mực ống đánh bắt hàng năm ở vùng biển Nhật Bản đã giảm mạnh xuống chỉ còn 5% so với mức đỉnh điểm trong lịch sử. Tương tự, sản lượng đánh bắt cá thu hiện chỉ chiếm 3% so với mức trước đây.
Nguyên nhân của sự suy giảm này có nhiều mặt. Sự nóng lên toàn cầu đã làm tăng nhiệt độ nước ở các bãi đẻ quan trọng như Biển Hoa Đông, khiến chúng trở nên không thích hợp cho việc sinh sản và phát triển. Đánh bắt quá mức đã làm trầm trọng thêm vấn đề, với một số loài không có dấu hiệu phục hồi mặc dù áp lực đánh bắt đã giảm.
Theo Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Nhật Bản, tổng sản lượng đánh bắt hải sản năm 1984 là khoảng 11,5 triệu tấn. Đến năm 2021, con số này đã giảm mạnh xuống chỉ còn 3,19 triệu tấn—giảm gần 3/4 trong vòng chưa đầy 4 thập kỷ.
Hệ sinh thái thay đổi và cơ hội mới
Trong khi nhiều loài đang suy giảm, những loài khác đang trở nên phong phú hơn. Ví dụ, cá cam đã cho thấy sự gia tăng chậm nhưng ổn định, với sản lượng đánh bắt hàng năm khoảng 120.000 tấn. Hiện tượng này làm nổi bật cách hệ sinh thái biển đang thay đổi, tạo ra cả thách thức và cơ hội cho nghề cá.
Để thích nghi, một số nghề cá đang áp dụng một chiến lược được gọi là "chuyển đổi loài cá", trong đó họ chuyển trọng tâm sang các loài phong phú hơn. Mặc dù hợp lý, nhưng cách tiếp cận này khó khăn. Việc chuyển đổi đòi hỏi phải đầu tư mới vào các thiết bị chuyên dụng, chẳng hạn như thuyền đánh cá và lưới.
Nuôi trồng thủy sản và nuôi cá trên đất liền có thể cung cấp một giải pháp thay thế ổn định và bền vững cho nghề đánh bắt cá truyền thống. Bằng cách công nghiệp hóa ngành thủy sản, Nhật Bản có thể giảm thiểu tác động của việc suy giảm trữ lượng tự nhiên và đảm bảo nguồn cung cấp hải sản đáng tin cậy cho các thế hệ tương lai.
Sự suy giảm đột ngột trong sản lượng đánh bắt cá ngoài khơi của Nhật Bản nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết về sự thay đổi mang tính hệ thống trong ngành đánh bắt cá. Với nhiệt độ nước biển tăng cao và tình trạng đánh bắt quá mức đe dọa đến đa dạng sinh học biển, các hoạt động đánh bắt cá truyền thống không còn đủ để đáp ứng nhu cầu. Việc thích ứng với những thay đổi này thông qua các giải pháp sáng tạo như nuôi trồng thủy sản, cùng với sự hỗ trợ mạnh mẽ của chính phủ, sẽ rất quan trọng trong việc ngăn chặn khủng hoảng.
(vasep.com.vn) Giá cước vận chuyển container từ châu Á đi Bắc Mỹ và châu Âu tiếp tục duy trì ở mức cao trong đầu tháng 7/2026. Tuy nhiên, việc các hãng tàu bổ sung công suất, cùng khả năng từng bước khôi phục hành trình qua Kênh đào Suez, đang mở ra triển vọng cước vận chuyển có thể hạ nhiệt trong những tháng cuối năm, qua đó giảm bớt áp lực chi phí logistics đối với doanh nghiệp xuất khẩu.
(vasep.com.vn) Trong bối cảnh nhu cầu thực phẩm toàn cầu không ngừng gia tăng, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) đánh giá cá rô phi là một trong những loài nuôi thủy sản có tiềm năng lớn nhất để đáp ứng nhu cầu protein bền vững trong tương lai. Nhờ khả năng sinh trưởng nhanh, dễ nuôi và chi phí sản xuất hợp lý, cá rô phi đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong an ninh lương thực và phát triển kinh tế thủy sản của châu Á.
(vasep.com.vn) Hội nghị thường niên IFFO 2026 sẽ diễn ra tại Buenos Aires, Argentina từ ngày 19–21/10/2026, quy tụ các nhà lãnh đạo toàn cầu trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu biển. Sự kiện được tổ chức tại Sheraton Buenos Aires Hotel & Convention Center.
(vasep.com.vn) Trung Quốc tiếp tục đẩy mạnh nhập khẩu tôm trong năm 2026. Riêng tháng 5, nước này nhập khẩu 85.458 tấn tôm, tăng 15% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 5 tháng đầu năm, khối lượng nhập khẩu đạt 429.077 tấn, tăng 25%, trong khi giá trị đạt 2,207 tỷ USD, tăng 21%.
(vasep.com.vn) Một bước tiến lớn trong việc hiện đại hóa ngành công nghiệp đánh bắt cá ngoài khơi của Philippines đã được khởi động thông qua quan hệ đối tác mới với Đan Mạch.
(vasep.com.vn) Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là sẽ không gia hạn Hiệp định Thương mại Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) khi tiến hành đợt rà soát đầu tiên theo quy định của hiệp định, mở ra khả năng thỏa thuận này sẽ hết hiệu lực vào năm 2036 nếu ba nước không đạt được quyết định gia hạn trong những năm tới.
(vasep.com.vn) Trong 5 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thủy sản của Nga sang Nhật Bản đạt 43.000 tấn, trị giá 323 triệu USD, giảm 8% về sản lượng và 1% về giá trị so với cùng kỳ năm trước, theo số liệu của Hiệp hội Thủy sản Nga tổng hợp từ thống kê hải quan Nhật Bản.
(vasep.com.vn) Các nhà khoa học khuyến nghị nâng hạn ngạch khai thác cá tuyết tại Biển Barents năm 2027 lên 312.667 tấn, tăng 10% so với năm 2026. Đây là lần đầu tiên hạn ngạch được đề xuất tăng sau nhiều năm cắt giảm, tạo kỳ vọng về nguồn cung cải thiện. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng tác động thực tế sẽ phụ thuộc nhiều vào tâm lý thị trường hơn là khối lượng bổ sung.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu đánh giá vòng đời sản phẩm (LCA) cho thấy nguồn omega-3 DHA từ vi tảo có thể giúp giảm từ 30–40% tác động đến biến đổi khí hậu so với dầu cá truyền thống, mở ra hướng đi bền vững cho ngành thức ăn thủy sản và chăn nuôi.
(vasep.com.vn) Sau 5 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu chả cá và surimi của Việt Nam đạt 118 triệu USD, giảm 7% so với cùng kỳ năm ngoái. Bức tranh chung vẫn còn gam trầm, nhưng dòng đơn hàng đang dịch chuyển khá rõ: các thị trường truyền thống như Hàn Quốc, Thái Lan chững lại, trong khi Trung Quốc, Nhật Bản và khối CPTPP nổi lên như phần tăng trưởng đáng chú ý.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn
