Khai thác trái phép, không khai báo và không theo quy định

Theo Pew, hoạt động khai thác bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) là một thuật ngữ rộng bao gồm: hoạt động đánh bắt và các hoạt động liên quan đến đánh bắt vi phạm luật pháp quốc gia, khu vực và quốc tế; Không khai báo, khai báo sai hoặc chưa khai báo về hoạt động đánh bắt và sản lượng đánh bắt; Sử dụng các tàu đánh bắt không rõ quốc tịch; Tàu khai thác ở khu vực không thuộc trách nhiệm quản lý của Tổ chức Quản lý Nghề cá khu vực (RFMO); Hoạt động đánh bắt không nằm trong quy định của chính phủ và không dễ bị kiểm soát và kê khai.

Hoạt động khai thác IUU làm thất thoát 23 tỉ USD mỗi năm. Đồng thời, hoạt động khai thác IUU phá hoại an ninh lương thực, dinh dưỡng toàn cầu, công an việc làm, sự đảm bảo lượng cung ứng và gây bất công với những người đang tuân thủ pháp luật.

Các thị trường đang thể chế hóa các hoạt động khai thác IUU nhằm tránh việc kinh doanh các sản phẩm này trở thành thông lệ như: đưa ra các chính sách về việc cung cấp và thói quen mua sắm các sản phẩm thủy sản bị khai thác trái phép; Hỗ trợ phát triển và sử dụng các công cụ đánh giá rủi ro trong chuỗi cung ứng. Các thị trường đang tận dụng áp lực thị trường để hỗ trợ việc đưa thêm quyền của các quốc gia sở tại và các quốc gia quản lý cảng biển. Và để làm được điều này, đòi hỏi phải kiểm tra và truy xuất chuỗi cung ứng.

Vậy tại sao phải kiểm tra và truy xuất chuỗi cung ứng? 80% thông tin không được chuyển tới chuỗi cung ứng. Những rủi ro không được biết đến có thể ảnh hưởng đến danh tiếng/sự sẵn có/đảm bảo về nguồn cung. Hơn nữa, Thiếu sự rõ ràng có thể tạo ra rào cản đến thị trường / sự thỏa mãn khách hàng. Nhiều quy định trên thế giới đòi hỏi truy xuất. Việc kiểm tra và truy xuất chuỗi cung ứng cung cấp khả năng quản lý an toàn thực phẩm (triệu hồi kịp thời). Một khi bạn hiểu được sự liên kết và các tác nhân chuỗi thì có thể giải quyết được nhiều vấn đề.

Khi truy xuất mọi người thường thắc mắc rằng: Mỗi tàu có thể được nhận diện duy nhất không? Làm sao tôi có thể chắc chắn là các tàu cá đánh bắt ở đâu? Làm sao tôi biết liệu cảng cá có được kiểm soát chặt chẽ? Tôi có thể theo thủy sản từ ‘lưỡi câu đến bờ’ hay không? Người ta có được làm việc trong điều kiện an toàn hay không?

Hiện tại trên thế giới đang có các hệ thống chứng nhận như: Chứng nhận thủy sản bền vững MSC; Hệ thống Đánh bắt Thủy sản có trách nhiệm; Chứng nhận Friend of the Sea của Thủy sản bền vững; Nghề câu (Pole-and-Line Caught); An toàn cá heo (Dolphin Safe); Chứng nhận của Liên minh Thủy sản toàn cầu - Thực hành Thủy sản tốt nhất (GAA BAP); Hội đồng Nuôi trồng Thủy sản (ASC); GlobalG.A.P; VietGAP.

Và EU cũng đang đưa ra khung pháp lý của riêng mình để nhằm ngăn chặn hoạt động khai thác IUU như: Quy định IUU: thiết lập một hệ thống cộng đồng nhằm ngăn chặn, răn đe và loại bỏ đánh bắt IUU – EC1005/2008; Quy định về quản lý bền vững đội tàu đánh bắt bên ngoài – EU 2017/2403; Quy định thiết lập một Hệ thống Kiểm soát Cộng đồng cho việc đảm bảo sự phù hợp với các quy tắc Chính sách chung về Nghề cá – EC1224/2009.

Dự án Chấm dứt Khai thác trái phép của Pew sẽ đồng tổ chức một chuỗi các hội thảo ở Đông Nam Á nhằm cung cấp nhận thức và giáo dục về khai thác trái phép, không báo cáo và trái quy định trong khu vực. Thông tin sẽ liên quan đến các tổ chức bột cá, surimi và thức  ăn thủy sản đang nỗ lực giảm nhẹ rủi ro trong suốt chuỗi cung ứng, cũng như nhà mua hàng quốc tế đang gia tăng đòi hỏi về sự phù hợp với chính sách mua hàng không IUU.

Bài trình bày của ông Huw Thomas - Đại diện Tổ chức Pew Trusts tại Hội thảo “Chống khai thác IUU ở Việt Nam và sự chung tay của cộng đồng Doanh nghiệp” trong khuôn khổ Hội chợ Vietfish 2018