Hoạt động đánh bắt bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) không diễn ra tự nhiên. Tại các vùng biển quốc tế, khi một loài cá bị đánh bắt bất hợp pháp hoặc tổng sản lượng đánh bắt bị khai báo sai, trách nhiệm truy tìm thủ phạm hoặc ngăn chặn những hành động này tái diễn thuộc về nhiều đơn vị. Các chính phủ riêng lẻ, dù đóng vai trò là quốc gia mà tàu treo cờ, cảng biển, các nước ven biển hay các thị trường, và các cơ quan nghề cá khu vực và các cơ quan hợp tác đa phương khác đều đóng vai trò hỗ trợ việc thực thi nghề cá hướng tới việc quản trị đại dương rộng lớn, và họ phải cùng nhau thực hiện các phần việc của mình, thông qua hợp tác và giao tiếp.
Mặc dù mỗi chính phủ có các kế hoạch và yêu cầu riêng của mình, các ưu tiên chung bao gồm đảm bảo việc làm và sinh kế cũng như quần thể hải sản khỏe mạnh trong tương lai. Trên khắp các đại dương, và ở cấp quốc gia, khu vực và quốc tế, cần có các phương pháp phù hợp để thúc đẩy sự phối hợp, hỗ trợ các quốc gia thực hiện nghĩa vụ quốc tế của mình và đảm bảo nghề cá lành mạnh.
Hợp tác liên ngành và khu vực để quản lý hiệu quả các đại dương
Mặc dù đơn giản về mặt lý thuyết, nhưng khó đạt được sự phối hợp thực sự trong việc chống đánh bắt IUU và đòi hỏi cam kết thực sự giữa các ban ngành theo cách tiếp cận đa tầng. Để bắt đầu, các chính phủ cần khuyến khích đối thoại cởi mở giữa các cơ quan quốc gia của chính họ. Ví dụ, các cơ sở thủy sản phải liên lạc với các cơ quan hàng hải để đảm bảo sự hiểu biết lẫn nhau về yêu cầu theo dõi và kiểm tra tàu, cũng như các hành động phối hợp với các hoạt động đánh bắt được coi là rủi ro.
Sự hợp tác giữa các cảng biển cũng rất quan trọng. Lý tưởng nhất là nên được điều hành bởi nhiều cấu trúc quản trị trong một quốc gia, với các nhân viên cảng được trao quyền và được khuyến khích giao tiếp hiệu quả giữa các cơ quan trong nước tập trung vào nhiều vấn đề, chẳng hạn như bảo vệ môi trường, hải quan và nhập khẩu, hoặc an ninh quốc gia. Và khi các cơ quan quản lý cảng biển xử lý các tàu cập cảng để bốc dỡ hải sản đánh bắt được hay dỡ hàng, họ nên hợp tác với các đối tác của mình ở các quốc gia khác.
Ở Trung Mỹ, các cơ quan như Tổ chức Nghề cá và Nuôi trồng Thủy sản của eo đất Trung Mỹ, hay còn gọi là OSPESCA, và Ủy ban Vận tải Hàng hải Trung Mỹ, hay còn gọi là COCATRAM, cùng hợp tác trong các giao thức thanh tra chung và chia sẻ thông tin tình báo trong một cơ chế đa tầng, cách tiếp cận này thường rất hữu ích cho các quốc gia thành viên của họ. Bằng cách tạo ra quy trình chung tuân theo các quy tắc và thủ tục chung giống nhau đối với các cảng, bất kể quốc gia nào, chính phủ Trung Mỹ đã tạo ra các cơ chế điều phối và hợp tác toàn diện và hiệu quả.
Cách tiếp cận cấp khu vực này hoạt động ở bất kể khu vực đại dương nào. Tại Ấn Độ Dương, Ủy ban Cá ngừ Ấn Độ Dương (IOTC) và các nước ở Ấn Độ Dương tham gia Biên bản ghi nhớ về việc kiểm soát của các quốc gia có cảng tại khu vực này (IOMOU), đang thực hiện một chương trình hợp tác để điều phối các biện pháp của quốc gia có cảng trong ranh giới của IOTC với sự kiểm soát của các quốc gia thành viên của IOMOU. Bởi cả hai nhóm đều quan tâm tới các cảng giải quyết các tàu, từ các yêu cầu ban đầu để vào cảng đến kiểm tra và rời đi, nên việc đảm bảo rằng các biện pháp bảo vệ cảng nhất quán giữa các quốc gia là điều quan trọng nhất. Thỏa thuận hợp tác này dẫn đến việc chia sẻ kiến thức nhiều và tốt hơn và có thể thúc đẩy sự phát triển năng lực hơn nữa để kiểm soát cảng giữa nhiều chính phủ đang tham gia vào mỗi thỏa thuận.
Trao đổi thông tin là chính
Mặc dù sự hợp tác giữa các cơ quan là quan trọng, nhưng rất khó để đạt được sự quản lý mạnh mẽ hơn, thành công hơn nếu không có sự trao đổi thông tin giữa các đơn vị. Trên thực tế, một nghiên cứu có sự hỗ trợ của Pew đã chỉ ra rằng tăng cường chia sẻ thông tin giữa các quốc gia láng giềng, ngay cả trong trường hợp một quốc gia không nhiều thiện ý hay giới hạn về khả năng tương trợ lẫn nhau, sẽ cải thiện khả năng tổng thể để thực thi luật thủy sản ở các khu vực chung hoặc khu vực lân cận. Ngay cả việc chia sẻ thông tin một chiều có thể giúp cải thiện sức khỏe nguồn lợi thủy sản tại mỗi quốc gia. Khi thông tin được chia sẻ, kết quả thậm chí còn mạnh mẽ hơn.
Các tiếp cận đa diện, đa thực thể để cải thiện việc tuân thủ và tăng cường thực thi luật và chính sách thủy sản quốc tế là phức tạp. Mặc dù một số thỏa thuận trong nước và khu vực hiện có đã được thực hiện, nhưng chúng hiếm khi đủ hợp tác. Quản trị đại dương được thực hiện tốt nhất thông qua các liên minh và sáng kiến chung không chỉ duy trì các nghĩa vụ quốc tế của các chính phủ hợp tác với nhau mà còn có sự hỗ trợ các nỗ lực của các quốc gia khác. Bằng cách thu hút sự tham gia của các cộng đồng và chính quyền có liên quan trên khắp các khu vực để giúp điều phối cuộc chiến chống đánh bắt cá bất hợp pháp.
Năm 2026, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp thủy sản Việt Nam mở rộng thị trường xuất khẩu, tăng cường kết nối khách hàng và nâng cao hình ảnh ngành thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế, VASEP dự kiến tổ chức cụm gian hàng quốc gia Việt Nam tại nhiều triển lãm thủy sản và thực phẩm lớn tại Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Úc, Trung Quốc, Hàn Quốc và khu vực Mỹ Latinh. Chương trình tập trung vào các thị trường trọng điểm, kết hợp hình thức gian hàng chung và gian hàng riêng, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp quảng bá sản phẩm, tìm kiếm đối tác và cập nhật xu hướng thị trường.
(vasep.com.vn) Trong khi Itaipu Binacional khẳng định nuôi trồng thủy sản có thể song hành với sản xuất năng lượng và bảo vệ môi trường, nhiều nhà khoa học cảnh báo hoạt động này có thể làm gia tăng các rủi ro sinh thái, đặc biệt là sự lây lan của loài xâm lấn như trai vàng tại hồ chứa Itaipu.
(vasep.com.vn) Theo Food World, thị trường cá thịt trắng toàn cầu đang rơi vào trạng thái trì trệ khi giá nguyên liệu thô, đặc biệt là cá minh thái Nga, tiếp tục duy trì ở mức cao kỷ lục. Diễn biến này diễn ra song song với việc Nga đẩy mạnh quốc hữu hóa các tài sản trong ngành thủy sản, mở rộng từ khu vực Viễn Đông sang các vùng biển phía bắc.
(vasep.com.vn) Theo số liệu từ Tổ chức Dầu và Bột cá Thế giới (IFFO), sản lượng bột cá và dầu cá toàn cầu trong năm 2025 tăng trưởng ở mức khiêm tốn, nhờ hoạt động khai thác thuận lợi tại Peru và sản lượng cải thiện tại một số khu vực sản xuất chủ chốt.
(vasep.com.vn) Trước biến động thuế quan toàn cầu và tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, Bộ Thủy sản Ấn Độ kêu gọi các bang, doanh nghiệp và người nuôi đẩy mạnh đa dạng hóa đối tượng nuôi, ứng dụng công nghệ mới nhằm giảm rủi ro dịch bệnh, nâng cao sức cạnh tranh và mở rộng thị trường xuất khẩu.
(vasep.com.vn) Năm 2025, thị trường cá tuyết đông lạnh tại Hàn Quốc đã trải qua những thay đổi bất ngờ, bất chấp sự sụt giảm về khối lượng nhập khẩu. Cụ thể, nước này chỉ nhập khẩu 5.693 tấn cá tuyết, giảm 8% so với năm trước. Tuy nhiên, chi phí nhập khẩu lại tăng mạnh—từ 19,12 triệu USD năm 2024 lên 29,63 triệu USD năm 2025, tăng 55%.
(vasep.com.vn) Theo báo cáo được công bố vào ngày 27/1/2026, ngư dân ở Biển Okhotsk đã đánh bắt được 76.100 tấn cá minh thái, chỉ chiếm 6,5% tổng sản lượng cho phép. So với cùng kỳ năm 2025, sản lượng đánh bắt cao hơn đáng kể—134.800 tấn, tăng 14,9%.
(vasep.com.vn) Bước sang 2026, một số sản phẩm chủ lực từ 12 nghề khai thác của Việt Nam tạm thời không được XK sang Hoa kỳ theo kết quả đánh giá tương đương của đạo luật MMPA. Một số SP hải sản khai thác khác được phép tiếp tục xuất khẩu là những cơ hội mà cộng đồng DN đang thực sự chắt chiu, sàng lọc từng cơ hội. Tuy nhiên, từ 01/01/2026 tới nay là đã 1 tháng, việc cấp giấy COA cho các sản phẩm hải sản khai thác kể trên XK sang Hoa Kỳ gặp nhiều bất cập, vướng mắc, không đủ điều kiện hoặc kéo dài với những thủ tục hành chính phát sinh khiến cho việc xuất khẩu các SP này bị đình trệ và ách tắc không nhỏ.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị Thủ tướng, Phó thủ tướng giao Bộ Y tế là cơ quan đầu mối phối hợp các bộ, ngành có liên quan rà soát, sửa đổi ngay Nghị định 46 đảm bảo tính khả thi.
(vasep.com.vn) Năm 2025, xuất khẩu cua của Na Uy ghi nhận tăng trưởng mạnh, đặc biệt ở nhóm sản phẩm cua hoàng đế đông lạnh và cua tuyết. Tổng lượng xuất khẩu cua hoàng đế của Na Uy đạt 1.844 tấn, trị giá 112,5 triệu USD. So với năm 2024, khối lượng tăng 24%, trong khi giá trị tăng thêm 35,3 triệu USD, tương đương mức tăng 46%, cao hơn cả năm 2023 khoảng 562.000 USD.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn