Phải nhanh hơn, quyết liệt hơn
Ngày 15/5, tại Nghệ An, Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Phùng Đức Tiến chủ trì Hội nghị bàn giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất khai thác thủy sản, qua đó đẩy nhanh phương án tháo gỡ thẻ vàng của Ủy ban Châu Âu (EC).
Qua thống kê, năm 2022 tổng sản lượng khai thác thủy sản cả nước đạt 3,86 triệu tấn, trong đó khai thác biển đạt 3,66 triệu tấn, khai thác nội địa 198 nghìn tấn (tăng 1,6% so với năm 2021). Trong 3 tháng đầu năm 2023, tổng sản lượng khai thác đạt hơn 869 nghìn tấn.
Theo số liệu báo cáo của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2022 kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt 11 tỷ USD, tăng 23,8% so với cùng kỳ năm 2021 (8,89 tỷ USD), tăng 22,2% so với kế hoạch (9 tỷ USD). Một số mặt hàng giá trị xuất khẩu tăng mạnh như cá ngừ, mực, bạch tuộc…
Đến hết tháng 4/2023, cả nước có 86 nghiệp đoàn nghề cá cơ sở tại 16/28 tỉnh, thành phố có biển với trên 17.000 đoàn viên và hơn 6.200 tàu có chiều dài từ 15 m trở lên.
Hiện cả nước có hơn 4.200 tổ đội sản xuất trên biển với sự tham gia của gần 29.600 phương tiện, gần 180.000 lao động trên các vùng biển. Thông thường, các mô hình gồm 5-10 tàu làm cùng nghề, cùng khai thác trên một ngư trường, có mối quan hệ thân thuộc (cùng dòng họ, anh em ruột thịt, cùng làng xã…) cùng liên kết, hỗ trợ nhau. Ưu điểm của loại hình này là nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm thiểu rủi ro khi hoạt động trên biển, nhược điểm là tự phát, nhỏ lẻ và khó nhân rộng.
Điểm sáng trong thời gian qua là việc nhân rộng, phát triển các chuỗi liên kết ngành hàng, điển hình như mô hình chuỗi cá ngừ của Công ty T&H, Tín Thịnh ở Nha Trang; Công ty Mãi Tín ở Bình Định. Chuỗi liên kết mang lại nhiều khác biệt, giúp doanh nghiệp chủ động bảo quản sản phẩm, đảm bảo chất lượng nguồn hàng, truy xuất chính xác nguồn gốc.
Tín hiệu tích cực cũng đến từ những nghiên cứu cải tiến công nghệ, những thiết bị bảo quản (công nghệ nano UFB (Ultra Fine Bubble), sử dụng đá sệt, ngâm hạ nhiệt…) tiên tiến đã góp phần nâng cao chất lượng nguyên liệu hải sản sau khai thác (tăng bình quân 30%), vừa đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm lại giảm thất thoát đối với tàu cá xa bờ (kéo dài thời gian bảo quản đến 10-25 ngày)…
Nét mới là điều không thể phủ nhận, nhưng khách quan mà nói để tiến tới tháo gỡ thẻ vàng của EC, đòi hỏi ngành thủy sản nước nhà phải “đi nhanh hơn, quyết liệt hơn”.
Thực tế, việc Ủy ban Châu Âu tiếp tục giữ cảnh báo “thẻ vàng” chẳng khác nào bức tường thành án ngữ ngay trước mắt, gây ra quá nhiều khó khăn cho hoạt động xuất khẩu thủy sản của nước ta.
Về yếu tố khách quan, thấy rằng năng lực khai thác thủy sản dù đã được cắt giảm theo lộ trình nhưng cường lực khai thác vẫn ở mức cao, sản lượng khai thác tăng, vượt quá khả năng tái tạo lại nguồn lợi.
Trong khi đó, giá xăng dầu không ngừng leo thang khiến các chủ tàu “méo mặt” thực sự. Quá trình kinh doanh không thuận lợi, tình trạng thu không bù chi tiếp diễn liên hồi buộc các chủ phương tiện phải cắt giảm nhân lực, giảm thiểu số chuyến để hạn chế tối đa rủi ro. Dù áp dụng đủ cách vẫn cam go, nhiều trường hợp không kham nổi đành bỏ của chạy lấy người, chấp nhận để những con tàu bạc tỷ nằm bờ hàng tháng trời.
Rào cản trong nhiệm vụ tháo gỡ thẻ vàng của EC đâu chỉ có thế, qua đánh giá, rà soát Tổng cục Thủy sản chỉ ra hàng loạt vấn đề tồn đọng khác, điển hình như: Công tác thực thi pháp luật, xử phạt các hành vi khai thác IUU chưa cao, đặc biệt là hành vi vi phạm vùng biển nước ngoài, ngắt kết nối thiết bị VMS; hạ tầng nghề cá và nguồn lực phục vụ cho nhiệm vụ chống khai thác IUU còn hạn chế…
Từ nhu cầu cấp bách, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến khẳng định ngành thủy sản, chính quyền địa phương cùng các bên liên quan phải đi sâu, bám sát, phải có kế hoạch bài bản để tháo gỡ các “điểm nghẽn” thay vì triển khai một cách chung chung, vừa tốn kém, mất thời gian, lại không kết tinh thành quả như ý.
Thứ trưởng đưa ra dẫn chứng, Việt Nam có nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển nuôi biển, theo lộ trình đến năm 2025 phải đạt chỉ tiêu 850 ngàn tấn, hiện tại đã đạt trên 700 ngàn tấn nhưng chủ yếu là nuôi lồng bè gần bờ, mật độ quá cao, kết hợp môi trường ô nhiễm làm gia tăng nguy cơ rủi ro:
"Chủ trương sẽ tạo điều kiện tối đa, tạo môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia để thúc đẩy giá trị toàn ngành. Muốn làm được, ngành thủy sản, chính quyền địa phương phải rà soát, tổng hợp chi tiết, kịp thời tham mưu có hiệu quả để sớm tháo gỡ những nút thắt, xử lý dứt điểm những vấn đề tồn đọng”, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh.
Sẵn sàng vượt vũ môn
Theo định hướng của Bộ NN-PTNT, năm 2023 sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ, thống nhất từ Trung ương đến địa phương thực hiện quyết liệt Luật Thủy sản 2017. Có lộ trình cụ thể đối với từng lĩnh vực trong chỉ đạo sản xuất theo định hướng tại Chiến lược Phát triển thủy sản đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045; Kế hoạch cơ cấu lại ngành nông nghiệp giai đoạn 2021-2025; Nghị quyết của Ban Cán sự Đảng Bộ NN-PTNT triển khai Nghị quyết số 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045…
Đưa ra để thấy nhiệm vụ trước mắt hết sức nặng nề, tuy nhiên chúng ta có cơ sở để nghĩ đến chuyện vũ môn: “Thời điểm này ngành thủy sản đang nhận được sự quan tâm, chỉ đạo quyết liệt của Trung ương, Chính phủ, của lãnh đạo Bộ NN-PTNT, do đó phải biết chắt chiu, nắm bắt thời cơ tiến tới tháo gỡ thẻ vàng của EC. Tương lai phải hướng đến những cái đích xa hơn, các sản phẩm thủy sản phải chinh phục được các thị trường khó tính nhất”.
Để hoàn thành không thể hô hào suông, ngược lại phải xắn tay vào việc với tinh thần, quyết tâm, trách nhiệm cao nhất: “Phải đẩy mạnh công tác tuyên truyền, xác định lấy dân làm chủ thể. "Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong", quá trình thực hiện cần đảm bảo khách quan, dân chủ trên tinh thần "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra". Dân vận khéo, được lòng dân tất sẽ thu về thành công”, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến khẳng định.
Theo Nông nghiệp VN
VASEP nhận được phản ánh của một doanh nghiệp về những vướng mắc trong quá trình sử dụng dịch vụ tư vấn, hỗ trợ thủ tục xuất khẩu vào thị trường Nga. Vụ việc cho thấy doanh nghiệp cần kiểm chứng kỹ năng lực đối tác, làm rõ nội dung dịch vụ và điều kiện thanh toán trước khi ký hợp đồng.
(vasep.com.vn) Tuần 16–20/11/2026, thị trường Mỹ tiếp tục là tâm điểm của ngành thủy sản thế giới. Giá tôm bán buôn giảm và sức ép đã lan sang tôm sú. Mỹ đang xem xét yêu cầu điều tra tôm Ấn Độ liên quan cáo buộc lao động cưỡng bức, còn doanh nghiệp cá tra Việt Nam đối mặt rủi ro tăng thuế chống bán phá giá. Cạnh tranh giữa tôm Việt Nam và Ecuador ngày càng phụ thuộc vào chi phí sản xuất. Ở châu Âu, giá tôm nước lạnh tại Anh tăng, trong khi giá cá ngừ vằn tại Bangkok giảm xuống dưới 2.000 USD/tấn.
(vasep.com.vn) Ủy ban châu Âu (EC) tái khẳng định cam kết hỗ trợ các quốc gia Tây Phi tăng cường quản lý nguồn lợi cá nổi nhỏ, trong bối cảnh tình trạng khai thác quá mức đang đe dọa nguồn lợi thủy sản, an ninh lương thực và sinh kế của cộng đồng ngư dân ven biển.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu kéo dài 96 ngày cho thấy protein từ vi khuẩn methanotrophic có thể thay thế 50% lượng bột cá trong khẩu phần ăn của cá tráp vàng mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn. Tuy nhiên, tỷ lệ thay thế cao hơn có thể làm giảm trọng lượng cá và ảnh hưởng đến khả năng chống chịu bệnh.
(vasep.com.vn) Trong 10 năm qua, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Nga sang Trung Quốc đã tăng hơn 2,5 lần, trong khi khối lượng giao dịch thực tế tăng khoảng 40%. Thông tin được ông Alexey Buglak, Chủ tịch Hiệp hội các nhà khai thác cá minh thái Nga (PCA), công bố tại diễn đàn “Fish for the Future”, do Hội đồng Quản lý biển (MSC) tổ chức trong khuôn khổ Triển lãm Thủy sản Quốc tế Trung Quốc 2026 (CFSE 2026).
(vasep.com.vn) Hải quân Hoàng gia New Zealand vừa phối hợp với Đơn vị Cảnh sát biển thuộc Lực lượng Cảnh sát Quần đảo Cook triển khai các hoạt động tuần tra, kiểm tra và giám sát nhằm ngăn chặn khai thác thủy sản bất hợp pháp tại khu vực Tây Thái Bình Dương.
(vasep.com.vn) Hiệp hội Các nhà chế biến mỡ và phụ phẩm động vật châu Âu (EFPRA) kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) điều chỉnh quy định, cho phép sử dụng rộng rãi hơn protein chế biến từ phụ phẩm động vật trong thức ăn chăn nuôi. Đề xuất được kỳ vọng mở thêm nguồn nguyên liệu thay thế bột cá, trong bối cảnh nguồn cung nguyên liệu biển chịu nhiều áp lực.
(vasep.com.vn) Phát biểu tại Hội nghị Thực phẩm và Protein 2026 do Seaberry Foods tổ chức ở Kochi, ông Ram Mohan, Giám đốc Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Thủy sản Ấn Độ (MPEDA), cho biết Ấn Độ hiện đứng thứ 7 thế giới, chiếm 4% thương mại thủy sản toàn cầu trị giá 218 tỷ USD.
(vasep.com.vn) Thị trường bacalhau (cá tuyết muối khô) của Bồ Đào Nha bước vào mùa tiêu thụ cao điểm cuối năm trong tình trạng thiếu hàng. Theo Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC), tháng 10/2026, Na Uy xuất sang Bồ Đào Nha lượng thủy sản trị giá 730 triệu NOK, giảm 15% so với cùng kỳ. Khối lượng clipfish giảm 29%, còn 2.296 tấn, và cá tuyết muối giảm 38%, còn 950 tấn.
(vasep.com.vn) Các nhà nghiên cứu thuộc Cơ quan Công nghiệp cơ bản và Phát triển vùng Tây Australia (DPIRD) đang phối hợp với ChemCentre sử dụng thiết bị huỳnh quang tia X (XRF) để phân tích thành phần nguyên tố trong vỏ ghẹ xanh.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn