Bối cảnh của sự thay đổi này bắt nguồn từ quyết định của Liên minh châu Âu khi loại Nga khỏi chương trình hạn ngạch thuế quan tự trị (ATQ) từ ngày 1/1/2024, sau xung đột tại Ukraine. Trước đó, cá minh thái Nga được hưởng thuế suất 0%, nhưng hiện nay cả phi lê đông lạnh một lần từ Nga và sản phẩm đông lạnh hai lần từ Trung Quốc – vốn sử dụng nguyên liệu cá Nga – đều phải chịu mức thuế 13,7% khi vào thị trường EU. Điều này đã làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc giá và tương quan cạnh tranh giữa các nguồn cung.
Trong bối cảnh đó, yếu tố then chốt đẩy thị trường vào biến động mạnh chính là giá nguyên liệu cá minh thái H&G của Nga tăng lên mức cao kỷ lục. Dù không có con số cụ thể được công bố, các đánh giá thị trường đều thống nhất rằng đây là mức cao nhất từng ghi nhận trong lịch sử. Do Trung Quốc phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu này để sản xuất phi lê đông lạnh hai lần, chi phí đầu vào tăng mạnh đã kéo theo giá thành sản phẩm tăng tương ứng. Khi cộng thêm thuế nhập khẩu 13,7%, giá phi lê đông lạnh hai lần của Trung Quốc bị đẩy lên mức cao bất thường, thậm chí vượt cả giá phi lê đông lạnh một lần – vốn thường có giá cao hơn do quy trình chế biến ít hơn và chất lượng được đánh giá tốt hơn. Sự đảo chiều này phản ánh rõ ràng áp lực kép từ chi phí nguyên liệu và rào cản thuế quan, đồng thời cho thấy thị trường đang ở trong một chu kỳ tăng giá mạnh hiếm gặp.
Diễn biến này cũng làm nổi bật lợi thế của cá minh thái Mỹ. Không chịu mức thuế 13,7% khi vào EU, sản phẩm của Mỹ trở nên cạnh tranh hơn đáng kể khi so sánh trên cùng mặt bằng giá đã bao gồm thuế. Trong khi các đối thủ từ Nga và Trung Quốc phải cộng thêm chi phí thuế vào giá bán, cá minh thái Mỹ giữ được mức giá ổn định hơn, qua đó cải thiện vị thế trong chuỗi cung ứng. Bên cạnh yếu tố thuế, cấu trúc sản phẩm cũng đóng vai trò quan trọng trong sự phân hóa giá.
Phi lê đông lạnh một lần thường được chế biến trực tiếp từ cá tươi và chỉ trải qua một lần cấp đông, trong khi sản phẩm đông lạnh hai lần phải qua quá trình rã đông và tái cấp đông sau khi chế biến. Điều này khiến sản phẩm đông lạnh hai lần truyền thống có giá thấp hơn. Tuy nhiên, trong bối cảnh chi phí nguyên liệu tăng đột biến như hiện nay, quy luật này đã bị phá vỡ. Nhìn tổng thể, thị trường cá minh thái đang bước vào một giai đoạn điều chỉnh mạnh, nơi các yếu tố chính trị, thuế quan và chi phí nguyên liệu cùng lúc tác động đến giá cả. Sự đảo chiều giá giữa các dòng sản phẩm không chỉ là hiện tượng nhất thời mà có thể báo hiệu một chu kỳ tái định vị dài hạn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, lợi thế cạnh tranh sẽ ngày càng phụ thuộc vào khả năng kiểm soát chi phí đầu vào, mức độ phụ thuộc nguyên liệu và khả năng thích ứng với các thay đổi chính sách thương mại.
Sáng 13/7, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng dẫn đầu đoàn công tác của Chính phủ làm việc tại An Giang, khảo sát hoạt động của Công ty Cổ phần Rau quả thực phẩm An Giang (Antesco) và Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu thủy sản Cửu Long An Giang. Phó Thủ tướng yêu cầu địa phương sớm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, tăng cường liên kết vùng nguyên liệu, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản, thủy sản Việt Nam.
(vasep.com.vn) Tại buổi chia sẻ trực tuyến về “Quản lý thức ăn và hội chứng phân trắng”, các chuyên gia cho rằng hội chứng phân trắng (WFS) không phải là bệnh do một tác nhân đơn lẻ mà là hội chứng phức hợp, hình thành từ sự tương tác giữa vi khuẩn cơ hội, ký sinh trùng, dinh dưỡng và điều kiện môi trường ao nuôi.
(vasep.com.vn) Thức ăn chiếm 50-60% tổng chi phí nuôi tôm, nhưng hiệu quả quản lý cho ăn còn ảnh hưởng đến hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) nhiều hơn cả chất lượng thức ăn. Theo các chuyên gia, quản lý cho ăn có thể quyết định tới 65-75% biến động của FCR, trở thành yếu tố then chốt nâng cao hiệu quả kinh tế và tính bền vững của mô hình nuôi tôm ngoài trời.
(vasep.com.vn) Sau Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thủy sản, bảo đảm mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026, các địa phương gồm Vĩnh Long, An Giang, Quảng Ngãi, Đồng Tháp và Thanh Hóa đã có văn bản phản hồi một số kiến nghị của VASEP liên quan đến phát triển vùng nguyên liệu nuôi trồng thủy sản và thủ tục xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác đối với nhóm tàu cá quy mô nhỏ dưới 6m.
(vasep.com.vn) Từ ngày 1/7/2026, Quy định sửa đổi (EU) 2024/2895 của Ủy ban châu Âu sửa đổi Quy định (EC) 2073/2005 về tiêu chí vi sinh đối với thực phẩm chính thức có hiệu lực. Quy định này mở rộng trách nhiệm đảm bảo an toàn vi sinh đối với vi khuẩn Listeria monocytogenes trong thực phẩm ăn liền (RTE) từ nhà sản xuất ban đầu sang toàn bộ các chủ thể kinh doanh thực phẩm trong chuỗi cung ứng. Động thái này nhằm ứng phó với số ca nhiễm khuẩn Listeria tại châu Âu năm 2022 tăng 15,9% so với năm 2021, với số ca tử vong do ngộ độc thực phẩm ở mức cao nhất trong 10 năm.
(vasep.com.vn) Các phiên điều trần của Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) về đề xuất áp thuế theo Section 301 liên quan đến lao động cưỡng bức đã cho thấy sự chia rẽ rõ rệt trong ngành thủy sản Mỹ. Trong khi các nhà nhập khẩu cảnh báo chi phí thuế có thể tăng mạnh, các nhà sản xuất tôm và cá da trơn nội địa lại ủng hộ áp thuế cao hơn, thậm chí kêu gọi cấm nhập khẩu đối với một số sản phẩm.
(vasep.com.vn) Liên minh Thủy sản Toàn cầu (GSA) vừa hợp tác với nền tảng ẩm thực Great British Chefs triển khai chiến dịch nâng cao nhận thức về nhãn chứng nhận Thực hành Nuôi trồng Thủy sản Tốt nhất (BAP) đối với đầu bếp và người tiêu dùng.
(vasep.com.vn) Theo số liệu thương mại do Bộ Tài chính Nhật Bản công bố ngày 26/6, xuất khẩu thủy sản của nước này trong tháng 5/2026 đạt 42.716 tấn, giảm 2% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, giá trị xuất khẩu lại tăng mạnh 41%, lên 33,58 tỷ yên (khoảng 208 triệu USD), phản ánh xu hướng giá thủy sản tăng cao trên thị trường quốc tế.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu các sản phẩm surimi của Nhật Bản tiếp tục tăng nhờ nhu cầu quốc tế gia tăng tại Bắc Mỹ, Trung Mỹ, châu Âu, Trung Đông và Đông Nam Á. Theo thống kê thương mại của Bộ Tài chính Nhật Bản, khối lượng xuất khẩu surimi, bao gồm các sản phẩm như kamaboko (chả cá hấp) nhưng không tính xúc xích cá, đạt 4.186 tấn trong 5 tháng đầu năm 2026, tăng 5% so với cùng kỳ năm trước.
(vasep.com.vn) Ấn Độ đã đề nghị Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) rút đề xuất áp thuế bổ sung 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ nước này liên quan đến cuộc điều tra theo Điều khoản 301 về các vấn đề thương mại và lao động cưỡng bức.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn
