Bối cảnh của sự thay đổi này bắt nguồn từ quyết định của Liên minh châu Âu khi loại Nga khỏi chương trình hạn ngạch thuế quan tự trị (ATQ) từ ngày 1/1/2024, sau xung đột tại Ukraine. Trước đó, cá minh thái Nga được hưởng thuế suất 0%, nhưng hiện nay cả phi lê đông lạnh một lần từ Nga và sản phẩm đông lạnh hai lần từ Trung Quốc – vốn sử dụng nguyên liệu cá Nga – đều phải chịu mức thuế 13,7% khi vào thị trường EU. Điều này đã làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc giá và tương quan cạnh tranh giữa các nguồn cung.
Trong bối cảnh đó, yếu tố then chốt đẩy thị trường vào biến động mạnh chính là giá nguyên liệu cá minh thái H&G của Nga tăng lên mức cao kỷ lục. Dù không có con số cụ thể được công bố, các đánh giá thị trường đều thống nhất rằng đây là mức cao nhất từng ghi nhận trong lịch sử. Do Trung Quốc phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu này để sản xuất phi lê đông lạnh hai lần, chi phí đầu vào tăng mạnh đã kéo theo giá thành sản phẩm tăng tương ứng. Khi cộng thêm thuế nhập khẩu 13,7%, giá phi lê đông lạnh hai lần của Trung Quốc bị đẩy lên mức cao bất thường, thậm chí vượt cả giá phi lê đông lạnh một lần – vốn thường có giá cao hơn do quy trình chế biến ít hơn và chất lượng được đánh giá tốt hơn. Sự đảo chiều này phản ánh rõ ràng áp lực kép từ chi phí nguyên liệu và rào cản thuế quan, đồng thời cho thấy thị trường đang ở trong một chu kỳ tăng giá mạnh hiếm gặp.
Diễn biến này cũng làm nổi bật lợi thế của cá minh thái Mỹ. Không chịu mức thuế 13,7% khi vào EU, sản phẩm của Mỹ trở nên cạnh tranh hơn đáng kể khi so sánh trên cùng mặt bằng giá đã bao gồm thuế. Trong khi các đối thủ từ Nga và Trung Quốc phải cộng thêm chi phí thuế vào giá bán, cá minh thái Mỹ giữ được mức giá ổn định hơn, qua đó cải thiện vị thế trong chuỗi cung ứng. Bên cạnh yếu tố thuế, cấu trúc sản phẩm cũng đóng vai trò quan trọng trong sự phân hóa giá.
Phi lê đông lạnh một lần thường được chế biến trực tiếp từ cá tươi và chỉ trải qua một lần cấp đông, trong khi sản phẩm đông lạnh hai lần phải qua quá trình rã đông và tái cấp đông sau khi chế biến. Điều này khiến sản phẩm đông lạnh hai lần truyền thống có giá thấp hơn. Tuy nhiên, trong bối cảnh chi phí nguyên liệu tăng đột biến như hiện nay, quy luật này đã bị phá vỡ. Nhìn tổng thể, thị trường cá minh thái đang bước vào một giai đoạn điều chỉnh mạnh, nơi các yếu tố chính trị, thuế quan và chi phí nguyên liệu cùng lúc tác động đến giá cả. Sự đảo chiều giá giữa các dòng sản phẩm không chỉ là hiện tượng nhất thời mà có thể báo hiệu một chu kỳ tái định vị dài hạn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, lợi thế cạnh tranh sẽ ngày càng phụ thuộc vào khả năng kiểm soát chi phí đầu vào, mức độ phụ thuộc nguyên liệu và khả năng thích ứng với các thay đổi chính sách thương mại.
(vasep.com.vn) Người tiêu dùng Trung Quốc ngày càng ưu tiên các sản phẩm thủy sản dễ chế biến, tốt cho sức khỏe và có thương hiệu. Xu hướng này mở ra cơ hội cho doanh nghiệp xuất khẩu nguyên liệu và các nhà chế biến thủy sản nước ngoài, theo chia sẻ của Joe Qiao, Giám đốc điều hành Qingdao Meichu Food, tại Hội nghị Thượng đỉnh Thủy sản Na Uy – Trung Quốc ở Thanh Đảo ngày 27/10/2026, trước thềm Triển lãm Thủy sản và Nghề cá Trung Quốc (CFSE 2026).
(vasep.com.vn) Brazil đang đẩy mạnh chiến lược mở rộng xuất khẩu phi lê cá rô phi đông lạnh nhằm tăng hiện diện trên thị trường quốc tế và khai thác tiềm năng của ngành nuôi cá nước này. Theo CNN Brasil ngày 21/10/2026, dù sản lượng tăng trưởng mạnh, tỷ trọng của Brazil trong thương mại cá rô phi toàn cầu vẫn chưa tương xứng với năng lực sản xuất.
(vasep.com.vn) Mô hình nuôi cá chim vây vàng trong ao lót bạt đang mở ra hướng chuyển đổi sản xuất cho người dân ven biển Đà Nẵng, trong bối cảnh nhiều ao nuôi tôm gặp khó khăn do môi trường suy thoái, dịch bệnh và chi phí đầu tư tăng cao.
(vasep.com.vn) Thị trường vận tải container quốc tế cuối tháng 10/2026 tiếp tục biến động, với giá cước phân hóa giữa các tuyến, lịch tàu bị cắt giảm và mạng lưới trung chuyển đang được điều chỉnh. Đáng chú ý, từ ngày 4/11, Maersk sẽ áp dụng phụ phí mùa cao điểm 800 USD/container đối với hàng xuất khẩu từ Việt Nam sang Tây Phi, bao gồm container lạnh. Những diễn biến này đòi hỏi doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản theo dõi sát chi phí logistics và chủ động bố trí lịch giao hàng.
(vasep.com.vn) Ngành sản xuất chả cá Nhật Bản đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguyên liệu và chi phí sản xuất tăng cao trước mùa tiêu thụ cao điểm mùa đông. Giá surimi cá minh thái Bắc Mỹ đã tăng gần 70% so với một thập kỷ trước. Từ tháng 4 đến cuối tháng 10 năm nay, 14 doanh nghiệp trong ngành đã đóng cửa hoặc phá sản.
(vasep.com.vn) Peru và Ecuador vừa ký kết Biên bản ghi nhớ (MoU) về hợp tác nghề cá nhằm tăng cường giám sát hoạt động khai thác, kiểm soát tàu cá và ngăn chặn khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), hướng tới quản lý bền vững nguồn lợi thủy sản chung.
(vasep.com.vn) Vitalice giúp giảm hơn 60% số rận biển cái mang trứng trên mỗi con cá và duy trì hiệu quả bảo vệ hơn 30 ngày sau khi ngừng bổ sung vào thức ăn.
(vasep.com.vn) Trong 9 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá tra sang Trung Quốc đạt 480 triệu USD, tăng 28% so với cùng kỳ và chiếm 28% tổng kim ngạch cá tra của cả nước. Riêng tháng 9, kim ngạch đạt 63 triệu USD, tăng 25% so với cùng kỳ, chiếm 30% tổng xuất khẩu cá tra trong tháng. Tháng 9 cũng là tháng có kim ngạch cao nhất trong quý III. Tuy nhiên, tốc độ tăng của tháng này thấp hơn mức 28% của lũy kế 9 tháng, cho thấy thị trường vẫn mở rộng nhưng với nhịp độ chậm hơn so với đầu năm.
(vasep.com.vn) Australia sẽ cung cấp cho Fiji các tàu mặt nước không người lái nhằm tăng cường giám sát hoạt động trên biển, phát hiện khai thác thủy sản bất hợp pháp và các hành vi buôn lậu ma túy trong vùng biển Fiji.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu cá rô phi của Brazil tăng mạnh trong tháng 9/2026, nhưng người nuôi vẫn đối mặt với áp lực chi phí thức ăn và giá bán trong nước suy yếu. Lượng cá rô phi xuất khẩu đạt 852 tấn, tăng khoảng 32% so với mức 646 tấn trong tháng 8. Kim ngạch xuất khẩu tăng từ 3,51 triệu USD lên 3,68 triệu USD.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn
