Các báo cáo gần đây về nạn đánh bắt bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), cho thấy cứ 5 con cá trên thị trường toàn cầu thì có một con cá có nguồn gốc từ tàu đánh bắt bất hợp pháp, tương đương với tổng trị giá 23,5 tỷ USD/năm.
Phần lớn vấn đề liên quan đến sự thiếu minh bạch đối với việc di chuyển của các tàu đánh bắt cá (tổng cộng khoảng 4,6 triệu tàu trên toàn thế giới) và khó khăn trong việc đối phó với tổ chức, cá nhân tham gia đánh bắt IUU. Tuy nhiên, những phát triển gần đây trong công nghệ vệ tinh và máy móc có thể hỗ trợ thực hành dễ dàng hơn trong việc theo dõi tàu.
Global Fishing Watch (GFW) là một tổ chức phi lợi nhuận được thành lập vào năm 2016 bởi nhóm bảo tồn Oceana, nhà tư vấn công nghệ vệ tinh SkyTruth và Google. Công việc chính của tổ chức là phát triển nền tảng Global Fishing Watch, sử dụng dữ liệu thu thập từ các hệ thống theo dõi trên tàu để lập bản đồ các chuyển động của tàu cá.
Mục đích của phần mềm này không chỉ giúp các Chính phủ loại bỏ hoàn toàn nạn đánh bắt cá bất hợp pháp mà còn chống lại tình trạng lạm thác và phá hủy môi trường sống bằng cách tạo ra một bức tranh chính xác về ngành đánh cá toàn cầu. Tuy nhiên, hai cải tiến mới của tổ chức bao gồm chiếu sáng các hoạt động đánh cá vào ban đêm và các hoạt động chuyển tàu có thể giúp tăng cường tính minh bạch của hoạt động đánh bắt IUU cho các nhà quản lý Chính phủ.
Theo dõi ngư dân thông qua AIS
GFW chủ yếu theo dõi các tàu thông qua hệ thống nhận dạng tự động trên tàu (AIS), thiết bị giống như GPS mà các tàu lớn sử dụng để xác định vị trí, danh tính, lộ trình và tốc độ của chúng. Trạm mặt đất và vệ tinh thu thập thông tin này, cho phép việc di chuyển của một con tàu được theo dõi bất kể tàu đó ở đâu trên toàn cầu.
GFW sau đó chuyển dữ liệu này thông qua các thuật toán máy tính. Vị trí của ngư dân hiển thị rải rác trên bản đồ trực tuyến công khai, theo dõi sự chuyển động khoảng 65.000 tàu đánh cá thương mại.
Kết quả mà phần mềm này mang lại giúp ích cho các nhà môi trường, nhà báo và bất cứ cá nhân, tổ chức nào theo dõi hoạt động đánh cá. Tuy nhiên, quan trọng nhất là các Chính phủ và chính quyền có thể xác định các tàu thuyền không được phép đánh bắt trong vùng biển của quốc gia đó hoặc đang đánh bắt cá bất hợp pháp trong các khu bảo tồn.
Giám đốc điều hành GFW nói Tony Long cho biết, việc thiếu dữ liệu sẵn có là một vấn đề quan trọng đối với các quy định đánh bắt cá hiện có, thường chưa phù hợp hoặc không hiệu quả.
Ví dụ, theo Hiệp định về Biện pháp quốc gia có cảng của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc có thể bị từ chối tiếp cận vào các cảng tham gia, nhưng nếu họ không có quyền truy cập vào dữ liệu giám sát của tàu, họ không thể biết tàu đã ở đâu hoặc làm những gì.
Ông Long cho rằng GFW đặc biệt quan trọng đối với những quốc gia ít được trang bị hơn trong việc đối phó với nạn đánh bắt cá IUU do thiếu nguồn lực. Ví dụ như Indonesia, gần đây quốc gia này đã sử dụng dữ liệu của GFW để phân tích tác động của các chính sách mới cấm các tàu cá nước ngoài vào vùng biển của nước này.
Phát hiện hoạt động khai thác vào ban đêm
Theo quy định của Tổ chức Hàng hải Quốc tế, tất cả các tàu cá có trọng tải từ 300 tấn trở lên được yêu cầu phải mang theo hệ thống nhận dạng tự động, nhưng đối với các tàu nhỏ hơn thì không có yêu cầu như vậy.
Theo GFW, các tàu có tài khoản AIS chiếm tới 80% hoạt động khai thác trên biển. Tuy nhiên, vẫn còn lỗ hổng cho các nhà khai thác có ý định vô hiệu hóa thiết bị AIS của tàu hoặc báo cáo một loạt các địa điểm sai lệch. Vì vậy, cần phát triển những cách thức mới để theo dõi các tàu giúp loại bỏ vấn đề này.
Vào tháng 6/2018, GFW thông báo họ đã kết hợp dữ liệu hình ảnh ánh sáng mới do Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA) cung cấp, cho phép phần mềm này theo dõi các tàu cá vào ban đêm. Theo GFW, hệ thống giám sát ban đêm mới phát hiện từ 10.000 đến 20.000 thuyền không truyền tín hiệu vị trí.
Hệ thống này đã dẫn đến những phát hiện mới về câu mực, thường xảy ra vào ban đêm dưới ánh đèn pha. Phân tích dữ liệu cho thấy 200 tàu của Trung Quốc khai thác mực ngoài khơi bờ biển Peru, khoảng 20% không phát sóng tín hiệu.
(vasep.com.vn) Bộ Thương mại Mỹ (DOC) vừa công bố kết quả rà soát hành chính lần thứ 19 đối với lệnh áp thuế chống bán phá giá tôm nước ấm đông lạnh nhập khẩu từ Ấn Độ, qua đó xác định nhiều doanh nghiệp Ấn Độ phải chịu mức thuế bổ sung do bán phá giá.
(vasep.com.vn) Một báo cáo mới của dự án OctoPulse cho thấy sự gia tăng đột biến của bạch tuộc thường (Octopus vulgaris) tại khu vực đông bắc Đại Tây Dương, đặc biệt là vùng tây nam nước Anh trong giai đoạn 2024–2025, có liên hệ chặt chẽ với hiện tượng biển ấm lên kéo dài và những thay đổi về hải dương học. Diễn biến này đang thu hút sự quan tâm của thị trường hải sản châu Âu, nơi bạch tuộc là mặt hàng có giá trị cao và biến động mạnh.
(vasep.com.vn) Cargill vừa công bố toàn bộ các nhà máy sản xuất thức ăn thủy sản mang thương hiệu EWOS cung cấp cho cá hồi đã đạt chứng nhận theo Tiêu chuẩn Thức ăn của Hội đồng Quản lý Nuôi trồng Thủy sản (ASC). Cột mốc này được hoàn tất sau khi nhà máy Westfield tại Scotland chính thức được cấp chứng nhận, giúp Cargill đi trước thời hạn áp dụng các yêu cầu khắt khe hơn của ASC dự kiến có hiệu lực từ cuối năm 2025.
(vasep.com.vn) Bộ Sản xuất Peru (PRODUCE) cho biết, xuất khẩu thủy sản của nước này trong năm 2025 đạt 4,27 tỷ USD (3,58 tỷ EUR), tăng 16,5% so với năm 2024. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ các mặt hàng chủ lực như cá cơm, cá ngừ và mực ống khổng lồ.
Năm 2026, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp thủy sản Việt Nam mở rộng thị trường xuất khẩu, tăng cường kết nối khách hàng và nâng cao hình ảnh ngành thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế, VASEP dự kiến tổ chức cụm gian hàng quốc gia Việt Nam tại nhiều triển lãm thủy sản và thực phẩm lớn tại Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Úc, Trung Quốc, Hàn Quốc và khu vực Mỹ Latinh. Chương trình tập trung vào các thị trường trọng điểm, kết hợp hình thức gian hàng chung và gian hàng riêng, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp quảng bá sản phẩm, tìm kiếm đối tác và cập nhật xu hướng thị trường.
(vasep.com.vn) Trong khi Itaipu Binacional khẳng định nuôi trồng thủy sản có thể song hành với sản xuất năng lượng và bảo vệ môi trường, nhiều nhà khoa học cảnh báo hoạt động này có thể làm gia tăng các rủi ro sinh thái, đặc biệt là sự lây lan của loài xâm lấn như trai vàng tại hồ chứa Itaipu.
(vasep.com.vn) Theo Food World, thị trường cá thịt trắng toàn cầu đang rơi vào trạng thái trì trệ khi giá nguyên liệu thô, đặc biệt là cá minh thái Nga, tiếp tục duy trì ở mức cao kỷ lục. Diễn biến này diễn ra song song với việc Nga đẩy mạnh quốc hữu hóa các tài sản trong ngành thủy sản, mở rộng từ khu vực Viễn Đông sang các vùng biển phía bắc.
(vasep.com.vn) Theo số liệu từ Tổ chức Dầu và Bột cá Thế giới (IFFO), sản lượng bột cá và dầu cá toàn cầu trong năm 2025 tăng trưởng ở mức khiêm tốn, nhờ hoạt động khai thác thuận lợi tại Peru và sản lượng cải thiện tại một số khu vực sản xuất chủ chốt.
(vasep.com.vn) Trước biến động thuế quan toàn cầu và tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, Bộ Thủy sản Ấn Độ kêu gọi các bang, doanh nghiệp và người nuôi đẩy mạnh đa dạng hóa đối tượng nuôi, ứng dụng công nghệ mới nhằm giảm rủi ro dịch bệnh, nâng cao sức cạnh tranh và mở rộng thị trường xuất khẩu.
(vasep.com.vn) Năm 2025, thị trường cá tuyết đông lạnh tại Hàn Quốc đã trải qua những thay đổi bất ngờ, bất chấp sự sụt giảm về khối lượng nhập khẩu. Cụ thể, nước này chỉ nhập khẩu 5.693 tấn cá tuyết, giảm 8% so với năm trước. Tuy nhiên, chi phí nhập khẩu lại tăng mạnh—từ 19,12 triệu USD năm 2024 lên 29,63 triệu USD năm 2025, tăng 55%.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn