Các báo cáo gần đây về nạn đánh bắt bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), cho thấy cứ 5 con cá trên thị trường toàn cầu thì có một con cá có nguồn gốc từ tàu đánh bắt bất hợp pháp, tương đương với tổng trị giá 23,5 tỷ USD/năm.
Phần lớn vấn đề liên quan đến sự thiếu minh bạch đối với việc di chuyển của các tàu đánh bắt cá (tổng cộng khoảng 4,6 triệu tàu trên toàn thế giới) và khó khăn trong việc đối phó với tổ chức, cá nhân tham gia đánh bắt IUU. Tuy nhiên, những phát triển gần đây trong công nghệ vệ tinh và máy móc có thể hỗ trợ thực hành dễ dàng hơn trong việc theo dõi tàu.
Global Fishing Watch (GFW) là một tổ chức phi lợi nhuận được thành lập vào năm 2016 bởi nhóm bảo tồn Oceana, nhà tư vấn công nghệ vệ tinh SkyTruth và Google. Công việc chính của tổ chức là phát triển nền tảng Global Fishing Watch, sử dụng dữ liệu thu thập từ các hệ thống theo dõi trên tàu để lập bản đồ các chuyển động của tàu cá.
Mục đích của phần mềm này không chỉ giúp các Chính phủ loại bỏ hoàn toàn nạn đánh bắt cá bất hợp pháp mà còn chống lại tình trạng lạm thác và phá hủy môi trường sống bằng cách tạo ra một bức tranh chính xác về ngành đánh cá toàn cầu. Tuy nhiên, hai cải tiến mới của tổ chức bao gồm chiếu sáng các hoạt động đánh cá vào ban đêm và các hoạt động chuyển tàu có thể giúp tăng cường tính minh bạch của hoạt động đánh bắt IUU cho các nhà quản lý Chính phủ.
Theo dõi ngư dân thông qua AIS
GFW chủ yếu theo dõi các tàu thông qua hệ thống nhận dạng tự động trên tàu (AIS), thiết bị giống như GPS mà các tàu lớn sử dụng để xác định vị trí, danh tính, lộ trình và tốc độ của chúng. Trạm mặt đất và vệ tinh thu thập thông tin này, cho phép việc di chuyển của một con tàu được theo dõi bất kể tàu đó ở đâu trên toàn cầu.
GFW sau đó chuyển dữ liệu này thông qua các thuật toán máy tính. Vị trí của ngư dân hiển thị rải rác trên bản đồ trực tuyến công khai, theo dõi sự chuyển động khoảng 65.000 tàu đánh cá thương mại.
Kết quả mà phần mềm này mang lại giúp ích cho các nhà môi trường, nhà báo và bất cứ cá nhân, tổ chức nào theo dõi hoạt động đánh cá. Tuy nhiên, quan trọng nhất là các Chính phủ và chính quyền có thể xác định các tàu thuyền không được phép đánh bắt trong vùng biển của quốc gia đó hoặc đang đánh bắt cá bất hợp pháp trong các khu bảo tồn.
Giám đốc điều hành GFW nói Tony Long cho biết, việc thiếu dữ liệu sẵn có là một vấn đề quan trọng đối với các quy định đánh bắt cá hiện có, thường chưa phù hợp hoặc không hiệu quả.
Ví dụ, theo Hiệp định về Biện pháp quốc gia có cảng của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc có thể bị từ chối tiếp cận vào các cảng tham gia, nhưng nếu họ không có quyền truy cập vào dữ liệu giám sát của tàu, họ không thể biết tàu đã ở đâu hoặc làm những gì.
Ông Long cho rằng GFW đặc biệt quan trọng đối với những quốc gia ít được trang bị hơn trong việc đối phó với nạn đánh bắt cá IUU do thiếu nguồn lực. Ví dụ như Indonesia, gần đây quốc gia này đã sử dụng dữ liệu của GFW để phân tích tác động của các chính sách mới cấm các tàu cá nước ngoài vào vùng biển của nước này.
Phát hiện hoạt động khai thác vào ban đêm
Theo quy định của Tổ chức Hàng hải Quốc tế, tất cả các tàu cá có trọng tải từ 300 tấn trở lên được yêu cầu phải mang theo hệ thống nhận dạng tự động, nhưng đối với các tàu nhỏ hơn thì không có yêu cầu như vậy.
Theo GFW, các tàu có tài khoản AIS chiếm tới 80% hoạt động khai thác trên biển. Tuy nhiên, vẫn còn lỗ hổng cho các nhà khai thác có ý định vô hiệu hóa thiết bị AIS của tàu hoặc báo cáo một loạt các địa điểm sai lệch. Vì vậy, cần phát triển những cách thức mới để theo dõi các tàu giúp loại bỏ vấn đề này.
Vào tháng 6/2018, GFW thông báo họ đã kết hợp dữ liệu hình ảnh ánh sáng mới do Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA) cung cấp, cho phép phần mềm này theo dõi các tàu cá vào ban đêm. Theo GFW, hệ thống giám sát ban đêm mới phát hiện từ 10.000 đến 20.000 thuyền không truyền tín hiệu vị trí.
Hệ thống này đã dẫn đến những phát hiện mới về câu mực, thường xảy ra vào ban đêm dưới ánh đèn pha. Phân tích dữ liệu cho thấy 200 tàu của Trung Quốc khai thác mực ngoài khơi bờ biển Peru, khoảng 20% không phát sóng tín hiệu.
Ngày 24/8/2026, Trung tâm Thông tin, Lưu trữ và Thư viện thuộc Cục Chuyển đổi số (BNNMT) ban hành văn bản Hướng dẫn tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) kiểm tra nhà nước về ATTP nhập khẩu từ ngày 01/9/2026.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các bộ, ngành xử lý thực chất những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp liên quan lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; cái gì đã rõ thì hướng dẫn cụ thể, cái gì còn vướng thì tháo gỡ, cái gì chưa phù hợp thì mạnh dạn sửa đổi, qua đó tạo sự thông thoáng, giảm chi phí cho nhà đầu tư, doanh nghiệp và góp phần thúc đẩy tăng trưởng hai con số.
(vasep.com.vn) Cá minh thái Alaska là loài được khai thác nhiều nhất tại Mỹ và giữ vai trò quan trọng trong ngành thủy sản Alaska. Tuy nhiên, hoạt động khai thác loài cá này đang thu hút sự chú ý ngày càng lớn do vấn đề đánh bắt ngoài ý muốn, đặc biệt là cá hồi.
(vasep.com.vn) Nguồn cung cá tuyết tại châu Âu đang chịu sức ép lớn khi hạn ngạch khai thác giảm, sản lượng đánh bắt hạn chế và nhu cầu thị trường vẫn duy trì ở mức cao. Tình trạng thiếu nguyên liệu đã đẩy giá cá tuyết lên mức kỷ lục tại nhiều thị trường, đồng thời gây áp lực lên các nhà chế biến, nhà bán lẻ và ngành dịch vụ ăn uống.
(vasep.com.vn) Hà Lan tiếp tục củng cố vai trò là một trong những trung tâm nhập khẩu, phân phối và chế biến thủy sản quan trọng của châu Âu, trong đó cá hồi Đại Tây Dương nuôi là một trong những mặt hàng ngày càng có vai trò nổi bật.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu cá ngừ Việt Nam sang EU vẫn tiếp tục sụt giảm trong tháng 7, trong khi Indonesia – quốc gia có sản lượng khai thác cá ngừ lớn gần gấp 3 lần Việt Nam – đang tiến gần hơn tới FTA với EU. Khi khoảng cách ưu đãi thuế quan dần thu hẹp, cạnh tranh tại thị trường này sẽ không chỉ nằm ở giá, mà còn ở nguồn nguyên liệu, xuất xứ và khả năng truy xuất.
(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản toàn cầu ngày 25/8/2026 chứng kiến những bước dịch chuyển đáng chú ý trong chuỗi cung ứng, nổi bật là việc Trung Quốc tăng vọt 55,7% lượng nhập khẩu bột cá từ Việt Nam nhằm bù đắp khoảng trống sau khi Peru kết thúc sớm vụ cá cơm. Tại Đông Nam Á, thị trường tôm tiếp tục chịu sức ép cạnh tranh gay gắt khi Indonesia lần đầu tiên nhập khẩu tôm nguyên liệu từ Ecuador cho chế biến, trong khi Ecuador đẩy mạnh chiến lược mở rộng sang Nhật Bản để giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống. Ngược lại, cá tra Việt Nam tiếp tục đứng trước cơ hội mở rộng thị phần tại Mỹ do giá cá rô phi Trung Quốc duy trì đà tăng, cùng với tín hiệu tích cực từ xu hướng tối ưu hóa giá trị phụ phẩm và đẩy mạnh công nghệ chế biến sâu được định hình rõ nét sau kỳ Vietfish 2026.
(vasep.com.vn) Lạm phát, chi phí nguyên liệu tăng và nguồn cung cá thịt trắng hạn chế đang thúc đẩy High Liner Foods đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa nguồn cung, trong đó tăng tỷ trọng thủy sản nuôi và sử dụng các loài thay thế cho cá tuyết.
(vasep.com.vn) Từ ngày 12-19/8/2026, Lễ hội và hội chợ “Made in Russia” lần thứ 8 diễn ra tại Thiên Tân, Trung Quốc, quy tụ hơn 60 doanh nghiệp đến từ trên 30 vùng của Nga. Sự kiện được xem là cơ hội để doanh nghiệp Nga quảng bá sản phẩm, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường tại Trung Quốc, trong đó thủy sản là một nhóm hàng đáng chú ý.
(vasep.com.vn) Bộ Ngoại giao Mỹ đang tìm kiếm một tổ chức phi chính phủ (NGO) làm đối tác có khả năng xác định bằng chứng về lao động cưỡng bức và hoạt động khai thác bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) trong chuỗi cung ứng thủy sản.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn