Báo cáo mang tên “Food fraud in the fisheries and aquaculture sector” đã phân tích các hình thức gian lận phổ biến và cách chúng diễn ra xuyên suốt chuỗi cung ứng. Theo đó, ngành thủy sản ngày càng dễ bị gian lận do đặc thù có hơn 12.000 loài được giao dịch và sự tham gia của nhiều cơ quan kiểm soát khác nhau giữa các quốc gia. Những yếu tố này tạo ra kẽ hở cho các hành vi sai phạm.
Các động cơ chính của gian lận mang tính kinh tế, bao gồm thay thế loài (bán cá rẻ thành cá đắt), ghi nhãn sai, giả mạo chứng nhận bền vững, khai báo sai nguồn gốc hoặc phương thức nuôi trồng, và pha trộn nhằm tăng trọng lượng hoặc cải thiện hình thức sản phẩm. Ví dụ, cá vược nuôi nếu được gắn mác “đánh bắt tại địa phương” ở Ý có thể bán với giá cao gấp 2–3 lần so với hàng nhập khẩu từ Hy Lạp hoặc Thổ Nhĩ Kỳ.
Không chỉ gây thiệt hại kinh tế, các hành vi này còn có thể che giấu hoạt động đánh bắt bất hợp pháp hoặc vượt hạn ngạch, từ đó đe dọa tính bền vững của nguồn lợi thủy sản. Báo cáo ước tính xác suất gian lận trong ngành này là 20,6%, cao hơn đáng kể so với thịt (13,4%) và rau quả (10,4%).
Dẫn chứng từ các nghiên cứu trước đây cho thấy tình trạng gian lận diễn ra trên diện rộng. Một khảo sát toàn cầu của tổ chức phi lợi nhuận Oceana từng phát hiện cứ 5 mẫu hải sản thì có 1 mẫu bị ghi nhãn sai. Tại Liên minh châu Âu, khoảng một phần ba các đơn vị cung cấp suất ăn lớn vi phạm quy định ghi nhãn, trong khi ở Trung Quốc, tỷ lệ gian lận có thể lên tới 75,5%.
FAO nhấn mạnh rằng việc giải quyết vấn đề không chỉ dựa vào tăng cường kiểm tra mà cần cách tiếp cận thông minh hơn. Các biện pháp trọng tâm gồm: kiểm soát dựa trên rủi ro, cải thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc, tăng cường phối hợp quốc tế và áp dụng chế tài đủ mạnh để răn đe.
Dù các công nghệ hiện đại như xét nghiệm DNA hay phân tích đồng vị giúp phát hiện gian lận hiệu quả hơn, chi phí cao và yêu cầu kỹ thuật phức tạp có thể tạo ra khoảng cách giữa các quốc gia. Vì vậy, FAO khuyến nghị tăng cường hợp tác khu vực, chia sẻ năng lực phòng thí nghiệm và xây dựng hệ thống quản lý bền vững thay vì các dự án thử nghiệm đơn lẻ.
Một trong những đề xuất quan trọng là hài hòa quy định ghi nhãn toàn cầu, bao gồm việc sử dụng tên khoa học của loài. Tuy nhiên, việc đạt được đồng thuận vẫn là thách thức do khác biệt về ngôn ngữ, văn hóa và lợi ích thương mại giữa các quốc gia.
(vasep.com.vn) Brazil đang ghi nhận bước phát triển mạnh mẽ trong ngành thủy sản khi tổng sản lượng hằng năm vượt 4,8 triệu tấn, đánh dấu giai đoạn trưởng thành về quy mô sản xuất. Trong đó, khai thác tự nhiên đóng góp khoảng 1,78 triệu tấn, còn nuôi trồng thủy sản chiếm ưu thế với hơn 3,1 triệu tấn.
(vasep.com.vn) Hạ viện Mỹ vừa thông qua phiên bản mới của Dự luật Nông nghiệp (Farm Bill) – bộ luật quan trọng định hướng chính sách nông nghiệp và thực phẩm của nước này – sau khi bổ sung hai sửa đổi liên quan đến ngành thủy sản trước khi bỏ phiếu thông qua.
(vasep.com.vn) Triển vọng ngành nguyên liệu biển đến sau năm 2030 đang dần định hình theo hướng ổn định nhưng chuyển đổi mạnh mẽ, trong bối cảnh nhu cầu thủy sản toàn cầu tiếp tục tăng, đặc biệt tại châu Á và châu Phi. Theo dự báo của OECD-FAO, nuôi trồng thủy sản sẽ giữ vai trò chủ đạo, chiếm khoảng 56% tổng nguồn cung hơn 200 triệu tấn vào năm 2034. Tuy nhiên, dù nhu cầu duy trì, giá thủy sản toàn cầu dự kiến giảm theo giá trị thực, phản ánh áp lực cạnh tranh và cải thiện hiệu quả sản xuất.
(vasep.com.vn) Mùa đánh bắt cá thịt trắng tại Iceland đã chính thức khởi động từ cuối tháng 4, kéo theo nguồn cung tăng mạnh và khiến giá nhiều loài cá giảm sâu, đặc biệt là cá haddock.
(vasep.com.vn) Trong tuần đầu tháng 5/2026, giá tôm thẻ chân trắng nuôi từ châu Á tại thị trường nhập khẩu Mỹ tiếp tục xu hướng giảm, trong khi giá tôm Ecuador nhìn chung vẫn duy trì ổn định, phản ánh sự phân hóa ngày càng rõ trên thị trường tôm toàn cầu.
UBND tỉnh Gia Lai đề xuất đầu tư cảng cá thông minh Tam Quan, hướng tới hình thành trung tâm logistics thủy sản và trung tâm đấu giá cá ngừ đại dương đầu tiên ở Đông Nam Á.
(vasep.com.vn) Trung Quốc đã chính thức bãi bỏ thuế nhập khẩu đối với gần như toàn bộ các quốc gia châu Phi, có hiệu lực từ ngày 1/5, theo hãng thông tấn Xinhua. Động thái này mở rộng chính sách ưu đãi thương mại trước đó, nâng tổng số nước được hưởng thuế suất 0% lên 53 quốc gia.
(vasep.com.vn) Chuỗi bán lẻ lớn nhất Mỹ Walmart đang đẩy mạnh chiến lược mở rộng và nâng cấp hệ thống cửa hàng trong bối cảnh cạnh tranh bán lẻ ngày càng gay gắt.
(vasep.com.vn) Trong bối cảnh phục hồi nhẹ của hàng đóng hộp, doanh số bán cá ngừ có nhãn của Hội đồng Quản lý Biển (MSC) đã tăng 50% trong năm qua.
(vasep.com.vn) Astaxanthin là sắc tố tự nhiên quan trọng được sử dụng rộng rãi trong nuôi trồng thủy sản, đặc biệt với các loài như cá hồi, tôm, cua và một số loài cá cảnh. Chất này không chỉ giúp tạo màu sắc hấp dẫn mà còn có tác dụng chống oxy hóa mạnh, tăng cường miễn dịch và cải thiện tăng trưởng cho vật nuôi.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn
