Báo cáo mang tên “Food fraud in the fisheries and aquaculture sector” đã phân tích các hình thức gian lận phổ biến và cách chúng diễn ra xuyên suốt chuỗi cung ứng. Theo đó, ngành thủy sản ngày càng dễ bị gian lận do đặc thù có hơn 12.000 loài được giao dịch và sự tham gia của nhiều cơ quan kiểm soát khác nhau giữa các quốc gia. Những yếu tố này tạo ra kẽ hở cho các hành vi sai phạm.
Các động cơ chính của gian lận mang tính kinh tế, bao gồm thay thế loài (bán cá rẻ thành cá đắt), ghi nhãn sai, giả mạo chứng nhận bền vững, khai báo sai nguồn gốc hoặc phương thức nuôi trồng, và pha trộn nhằm tăng trọng lượng hoặc cải thiện hình thức sản phẩm. Ví dụ, cá vược nuôi nếu được gắn mác “đánh bắt tại địa phương” ở Ý có thể bán với giá cao gấp 2–3 lần so với hàng nhập khẩu từ Hy Lạp hoặc Thổ Nhĩ Kỳ.
Không chỉ gây thiệt hại kinh tế, các hành vi này còn có thể che giấu hoạt động đánh bắt bất hợp pháp hoặc vượt hạn ngạch, từ đó đe dọa tính bền vững của nguồn lợi thủy sản. Báo cáo ước tính xác suất gian lận trong ngành này là 20,6%, cao hơn đáng kể so với thịt (13,4%) và rau quả (10,4%).
Dẫn chứng từ các nghiên cứu trước đây cho thấy tình trạng gian lận diễn ra trên diện rộng. Một khảo sát toàn cầu của tổ chức phi lợi nhuận Oceana từng phát hiện cứ 5 mẫu hải sản thì có 1 mẫu bị ghi nhãn sai. Tại Liên minh châu Âu, khoảng một phần ba các đơn vị cung cấp suất ăn lớn vi phạm quy định ghi nhãn, trong khi ở Trung Quốc, tỷ lệ gian lận có thể lên tới 75,5%.
FAO nhấn mạnh rằng việc giải quyết vấn đề không chỉ dựa vào tăng cường kiểm tra mà cần cách tiếp cận thông minh hơn. Các biện pháp trọng tâm gồm: kiểm soát dựa trên rủi ro, cải thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc, tăng cường phối hợp quốc tế và áp dụng chế tài đủ mạnh để răn đe.
Dù các công nghệ hiện đại như xét nghiệm DNA hay phân tích đồng vị giúp phát hiện gian lận hiệu quả hơn, chi phí cao và yêu cầu kỹ thuật phức tạp có thể tạo ra khoảng cách giữa các quốc gia. Vì vậy, FAO khuyến nghị tăng cường hợp tác khu vực, chia sẻ năng lực phòng thí nghiệm và xây dựng hệ thống quản lý bền vững thay vì các dự án thử nghiệm đơn lẻ.
Một trong những đề xuất quan trọng là hài hòa quy định ghi nhãn toàn cầu, bao gồm việc sử dụng tên khoa học của loài. Tuy nhiên, việc đạt được đồng thuận vẫn là thách thức do khác biệt về ngôn ngữ, văn hóa và lợi ích thương mại giữa các quốc gia.
(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 15/9/2026 tiếp tục ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý về giá nguyên liệu, nguồn cung và xu hướng tiêu dùng. Giá cá ngừ vằn tại Bangkok tăng lên 2.100 USD/tấn, mức cao nhất trong hơn 3 năm, trong khi giá nhiều loài cá tại Nga tiếp tục đi lên. Bên cạnh đó, nguồn cung bột cá, dầu cá toàn cầu vẫn chịu sức ép, thúc đẩy xu hướng tận dụng phụ phẩm thủy sản. Tại châu Á, cá tra Việt Nam được chú ý tại Nhật Bản, còn nhu cầu rong biển Hàn Quốc và thủy sản nhập khẩu tại Việt Nam tiếp tục có những tín hiệu mới.
(vasep.com.vn) Từ ngày 3/9/2026, Brazil không còn được phép xuất khẩu một số nhóm sản phẩm động vật dùng làm thực phẩm sang Liên minh châu Âu (EU), gồm thịt bò, gia cầm, thịt ngựa, sản phẩm nuôi trồng thủy sản, trứng, mật ong và lòng tự nhiên. Quyết định được đưa ra sau khi Brazil chưa đáp ứng các yêu cầu mới của EU về kiểm soát việc sử dụng thuốc thú y kháng sinh và chất kháng khuẩn trong chăn nuôi, sản xuất thực phẩm.
(vasep.com.vn) Ủy ban Đặc biệt của Tổng thống Hàn Quốc về Nông nghiệp, Thủy sản và Nông thôn vừa công bố kết quả của Nhóm Công tác Phát triển Chiến lược, tập trung vào việc nâng cao năng lực đội tàu khai thác xa bờ, đào tạo và giữ chân thuyền viên có chuyên môn, củng cố tài chính cho doanh nghiệp khai thác và mở rộng hoạt động tại các ngư trường quốc tế.
(vasep.com.vn) Việc Hoa Kỳ liên tục thay đổi căn cứ pháp lý, mức thuế và phạm vi áp dụng đang tạo ra một nghịch lý: thuế nhập khẩu có thể hỗ trợ một bộ phận ngư dân trong nước, nhưng đồng thời làm tăng chi phí, thu hẹp tiêu thụ và gây rủi ro cho các nhà nhập khẩu, chế biến, phân phối và xuất khẩu thủy sản Mỹ. Tác động lớn nhất không chỉ nằm ở mức thuế, mà ở tình trạng doanh nghiệp không thể biết chính sách nào sẽ còn hiệu lực trong vài tháng tới.
(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 14/9 ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý về nguồn cung, giá cả và thương mại. Argentina dừng khai thác tôm đỏ, trong khi sản lượng cá ngừ Ecuador tiếp tục giảm. Tại châu Á, Nhật Bản đối mặt nguồn cá mòi suy giảm, còn Indonesia và Philippines đẩy mạnh hoạt động thương mại thủy sản. Bên cạnh đó, rủi ro El Niño tiếp tục gây sức ép lên nguồn nguyên liệu bột cá, dầu cá và chi phí nuôi trồng.
(vasep.com.vn) Các tàu nhỏ không đăng ký, không có dấu hiệu nhận diện quốc gia đang trở thành một thách thức lớn đối với an ninh hàng hải Đông Phi, khi được sử dụng cho khai thác IUU, buôn lậu ma túy, vũ khí, động vật hoang dã và thậm chí hỗ trợ cướp biển.
(vasep.com.vn) Các mức thuế mới của Hoa Kỳ không chỉ làm tăng giá thủy sản nhập khẩu, mà còn đang phân chia lại thị phần giữa các nước cung cấp, thúc đẩy doanh nghiệp chuyển hướng sang EU, Trung Quốc, Nhật Bản và các thị trường khu vực. Tôm Ecuador mở rộng tại Mỹ, Ấn Độ tăng bán sang châu Á và châu Âu; cá hồi Chile, Na Uy đứng trước áp lực cạnh tranh từ Canada, Iceland và Quần đảo Faroe; trong khi Việt Nam chịu bất lợi tương đối do mức thuế cao hơn một số đối thủ trực tiếp.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu cá tra Việt Nam sang thị trường Anh đang duy trì đà tăng trưởng tích cực. Trong 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu cá tra sang Anh đạt 43 triệu USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 7, xuất khẩu đạt 7 triệu USD, tăng 30%, cho thấy nhu cầu tại thị trường này vẫn khá ổn định trong bối cảnh nguồn cung cá thịt trắng toàn cầu có nhiều biến động.
(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 11/9/2026 tiếp tục ghi nhận nhiều biến động về giá nguyên liệu, nguồn cung và cạnh tranh thương mại. Giá tôm tại Mỹ giảm sâu khi Ecuador và Ấn Độ gia tăng sức ép nguồn cung, trong khi ngành tôm toàn cầu tiếp tục xu hướng tích hợp chuỗi. Giá cá ngừ vằn và cá minh thái duy trì ở mức cao do nguồn cung hạn chế, còn Trung Quốc đẩy mạnh mục tiêu phát triển sản lượng và công nghệ nuôi thủy sản. Bên cạnh đó, các thị trường lớn như Đức, Nhật Bản tiếp tục có những tín hiệu mới về nhu cầu tiêu thụ và nhập khẩu thủy sản.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn
