Báo cáo mang tên “Food fraud in the fisheries and aquaculture sector” đã phân tích các hình thức gian lận phổ biến và cách chúng diễn ra xuyên suốt chuỗi cung ứng. Theo đó, ngành thủy sản ngày càng dễ bị gian lận do đặc thù có hơn 12.000 loài được giao dịch và sự tham gia của nhiều cơ quan kiểm soát khác nhau giữa các quốc gia. Những yếu tố này tạo ra kẽ hở cho các hành vi sai phạm.
Các động cơ chính của gian lận mang tính kinh tế, bao gồm thay thế loài (bán cá rẻ thành cá đắt), ghi nhãn sai, giả mạo chứng nhận bền vững, khai báo sai nguồn gốc hoặc phương thức nuôi trồng, và pha trộn nhằm tăng trọng lượng hoặc cải thiện hình thức sản phẩm. Ví dụ, cá vược nuôi nếu được gắn mác “đánh bắt tại địa phương” ở Ý có thể bán với giá cao gấp 2–3 lần so với hàng nhập khẩu từ Hy Lạp hoặc Thổ Nhĩ Kỳ.
Không chỉ gây thiệt hại kinh tế, các hành vi này còn có thể che giấu hoạt động đánh bắt bất hợp pháp hoặc vượt hạn ngạch, từ đó đe dọa tính bền vững của nguồn lợi thủy sản. Báo cáo ước tính xác suất gian lận trong ngành này là 20,6%, cao hơn đáng kể so với thịt (13,4%) và rau quả (10,4%).
Dẫn chứng từ các nghiên cứu trước đây cho thấy tình trạng gian lận diễn ra trên diện rộng. Một khảo sát toàn cầu của tổ chức phi lợi nhuận Oceana từng phát hiện cứ 5 mẫu hải sản thì có 1 mẫu bị ghi nhãn sai. Tại Liên minh châu Âu, khoảng một phần ba các đơn vị cung cấp suất ăn lớn vi phạm quy định ghi nhãn, trong khi ở Trung Quốc, tỷ lệ gian lận có thể lên tới 75,5%.
FAO nhấn mạnh rằng việc giải quyết vấn đề không chỉ dựa vào tăng cường kiểm tra mà cần cách tiếp cận thông minh hơn. Các biện pháp trọng tâm gồm: kiểm soát dựa trên rủi ro, cải thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc, tăng cường phối hợp quốc tế và áp dụng chế tài đủ mạnh để răn đe.
Dù các công nghệ hiện đại như xét nghiệm DNA hay phân tích đồng vị giúp phát hiện gian lận hiệu quả hơn, chi phí cao và yêu cầu kỹ thuật phức tạp có thể tạo ra khoảng cách giữa các quốc gia. Vì vậy, FAO khuyến nghị tăng cường hợp tác khu vực, chia sẻ năng lực phòng thí nghiệm và xây dựng hệ thống quản lý bền vững thay vì các dự án thử nghiệm đơn lẻ.
Một trong những đề xuất quan trọng là hài hòa quy định ghi nhãn toàn cầu, bao gồm việc sử dụng tên khoa học của loài. Tuy nhiên, việc đạt được đồng thuận vẫn là thách thức do khác biệt về ngôn ngữ, văn hóa và lợi ích thương mại giữa các quốc gia.
(vasep.com.vn) Xã Phú Hòa, tỉnh An Giang đang thúc đẩy mô hình nuôi cá tra theo chuỗi liên kết giữa người nuôi và doanh nghiệp chế biến nhằm chủ động nguồn nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và nâng cao hiệu quả sản xuất. Các vùng nuôi được định hướng phát triển tập trung, gắn với mã số cơ sở nuôi và các chứng nhận chất lượng quốc tế.
(vasep.com.vn) Nguồn cung phi lê cá minh thái Alaska bỏ xương (PBO) của Mỹ đang suy giảm đáng kể, làm gia tăng áp lực lên thị trường nguyên liệu và sản phẩm chế biến. Theo số liệu của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA), tính đến ngày 10/10/2026, sản lượng PBO đạt 95.737 tấn, giảm 24% so với cùng kỳ và là mức thấp nhất trong cùng kỳ kể từ năm 2022. Tình trạng thiếu hụt có thể đẩy giá chào bán cho mùa khai thác A năm 2027 tăng thêm tới 500 USD/tấn.
Ngày 11/11/2026 tại Cần Thơ, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) sẽ tổ chức Vietnam Seafood Summit 2026 với chủ đề “Triển vọng thị trường thủy sản 2027–2029 – Cơ hội và dư địa cho tăng trưởng xuất khẩu hai con số”. Hội nghị sẽ thảo luận các kịch bản thị trường và những lựa chọn chiến lược để ngành thủy sản Việt Nam mở rộng dư địa tăng trưởng, nâng cao giá trị xuất khẩu và củng cố năng lực cạnh tranh.
(vasep.com.vn) Chiến lược thủy sản “America First Seafood Strategy” của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhận được sự ủng hộ từ nhiều tổ chức trong ngành thủy sản Mỹ. Tuy nhiên, các bên vẫn đề nghị làm rõ quy định về nhãn xuất xứ, kiểm soát hàng nhập khẩu và hoạt động chế biến thủy sản ở nước ngoài.
(vasep.com.vn) 9 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam sang EU đạt hơn 4 triệu USD, tăng 2% so với cùng kỳ năm trước. Khối thị trường EU chiếm 4% tổng kim ngạch, đứng sau các thị trường lớn như Brazil, Mỹ, Ả Rập Xê Út và khối CPTPP.
(vasep.com.vn) Trong khuôn khổ Triển lãm Thủy sản và Nghề cá Quốc tế Busan (BISFE 2026), diễn ra từ ngày 4–6/11/2026 tại Trung tâm Triển lãm và Hội nghị BEXCO, Busan (Hàn Quốc), VASEP tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy hợp tác thủy sản giữa hai nước.
(vasep.com.vn) Theo cập nhật của Shrimp Insights, giá tôm chân trắng nguyên liệu tại 5 quốc gia sản xuất lớn gồm Ecuador, Ấn Độ, Indonesia, Thái Lan và Việt Nam trong tuần 44 (26/10 – 1/11/2026) ghi nhận diễn biến trái chiều so với tuần 42, tùy theo quốc gia và cỡ tôm.
(vasep.com.vn) Trong 9 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc nhập khẩu hơn 541.000 tấn cá minh thái đông lạnh từ Nga, trị giá khoảng 1 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay, theo Trung tâm Xuất khẩu Nông sản Liên bang Nga.
(vasep.com.vn) Sugiyo, nhà sản xuất thủy sản chế biến của Nhật Bản, đang mở rộng hoạt động tại Malaysia nhằm khai thác thị trường thực phẩm halal. Doanh nghiệp đã đạt chứng nhận halal trong năm 2026 và đang hợp tác với các nhà bán lẻ địa phương để phát triển danh mục sản phẩm, hướng tới mở rộng thị trường tại ASEAN.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn
