Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự thay đổi này là sự thiếu hụt nguồn cung cá thịt trắng tại EU. Xuất khẩu cá tuyết của Na Uy trong tháng 2/2026 chịu nhiều sức ép khi khối lượng giảm mạnh ở các nhóm sản phẩm chủ lực như cá tuyết tươi và cá tuyết đông lạnh. Việc cắt giảm hạn ngạch khai thác, cùng với lượng cá cập cảng thấp, đã khiến nguồn nguyên liệu cho chế biến và xuất khẩu bị thu hẹp đáng kể. Các chuyên gia nhận định mùa cá tuyết năm nay có thể chứng kiến mức cạnh tranh nguyên liệu khốc liệt nhất trong nhiều năm.
Không chỉ cá tuyết, nguồn cung cá minh thái cũng đang chịu áp lực khi hạn ngạch khai thác tại Alaska và Nga đều giảm. Bên cạnh đó, EU cũng đang tìm cách giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung thủy sản từ Nga. Những yếu tố này khiến nguồn cung cá thịt trắng truyền thống tại châu Âu trở nên hạn chế hơn, kéo theo giá tăng và tạo khoảng trống cho các sản phẩm thay thế.
Trong bối cảnh đó, cá rô phi được xem là một lựa chọn phù hợp trong phân khúc giá tầm trung. Với hương vị trung tính, phi lê dễ chế biến và chi phí thấp hơn đáng kể so với các loài cá thịt trắng như cá tuyết hay cá haddock, cá rô phi ngày càng được nhiều nhà bán lẻ và doanh nghiệp dịch vụ ăn uống tại châu Âu quan tâm. Khi giá các loài cá thịt trắng truyền thống tăng cao, cá rô phi có thể đóng vai trò như một sản phẩm thay thế hợp lý về chi phí.
Thương mại cá rô phi toàn cầu tái cấu trúc – cơ hội và thách thức
Song song với yếu tố cung – cầu tại EU, thương mại cá rô phi toàn cầu cũng đang có những thay đổi đáng chú ý. Trong nhiều năm, Mỹ là thị trường tiêu thụ cá rô phi lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, trong năm 2025, các nhà xuất khẩu lớn như Trung Quốc và Brazil đều chịu tác động đáng kể từ chính sách thuế của Mỹ. Trong bối cảnh địa chính trị phức tạp và chính sách thương mại biến động, việc phụ thuộc quá lớn vào một thị trường đang trở thành rủi ro đối với các doanh nghiệp. Do đó, nhiều nhà xuất khẩu đã bắt đầu tìm cách đa dạng hóa thị trường, trong đó EU nổi lên như một lựa chọn tiềm năng.
Trung Quốc vẫn là nhà sản xuất cá rô phi lớn nhất thế giới với lợi thế về quy mô sản xuất, công nghệ chế biến và hệ thống logistics. Tuy nhiên, sản lượng cá rô phi của nước này hiện chưa trở lại mức đỉnh do lợi nhuận suy giảm, các yêu cầu môi trường ngày càng nghiêm ngặt và chu kỳ nuôi thận trọng hơn. Bên cạnh đó, những biến động trong quan hệ thương mại Mỹ – Trung trong thập kỷ qua cũng ảnh hưởng đến cơ cấu xuất khẩu của ngành.
Trước những thay đổi đó, một số doanh nghiệp Trung Quốc đang chuyển hướng sang nâng cấp sản phẩm và nhắm tới các phân khúc giá trị cao hơn. Một ví dụ là việc phát triển các dòng cá rô phi kích thước lớn, với phi lê dày và chất lượng cao hơn nhằm cải thiện hình ảnh của sản phẩm trên thị trường quốc tế.
Trong khi đó, Brazil cũng đang nổi lên như một nhà cung cấp cá rô phi đáng chú ý trên thị trường quốc tế. Năm 2025, bất chấp việc chịu mức thuế cao từ Mỹ, nước này vẫn duy trì Mỹ là thị trường chủ lực, chiếm tới 87% giá trị xuất khẩu cá rô phi, tương đương khoảng 52 triệu USD. Trong đó, philê tươi chiếm 41 triệu USD và philê đông lạnh đạt khoảng 3 triệu USD.
Tuy nhiên, trước những thách thức từ thị trường Mỹ, các doanh nghiệp Brazil đã bắt đầu điều chỉnh chiến lược xuất khẩu, tăng cường mở rộng sang thị trường EU. Một lợi thế quan trọng của cá rô phi Brazil là sản phẩm philê được chuẩn hóa cao, có khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn thực phẩm và yêu cầu bền vững của châu Âu.
Cá rô phi Việt Nam cần chiến lược dài hạn
Hiện nay, cá rô phi Việt Nam vẫn tập trung xuất khẩu chủ yếu sang hai thị trường lớn là Mỹ và Brazil, trong đó kim ngạch xuất khẩu sang Brazil trong 2 tháng đầu năm 2026 đạt 13 triệu USD, còn Mỹ đạt 4 triệu USD. Sự phụ thuộc tương đối lớn vào một số ít thị trường khiến ngành cá rô phi tiềm ẩn nhiều rủi ro trước biến động về chính sách và nhu cầu. Do đó, để phát triển bền vững, ngành cá rô phi Việt Nam cần xây dựng các chiến lược dài hạn nhằm đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, mở rộng hiện diện tại các khu vực tiềm năng khác. Tthị trường EU tuy là thị trường lớn, tiềm năng nhưng sự cạnh tranh đang ngày càng khốc liệt. Sản phẩm cá rô phi Việt Nam sẽ cần chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm, tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn và quy định, đồng thời xây dựng giá trị gia tăng và thương hiệu riêng để nâng cao năng lực cạnh tranh.
Trong bối cảnh nguồn cung cá thịt trắng truyền thống suy giảm và thương mại thủy sản toàn cầu đang tái cấu trúc, EU có thể trở thành mặt trận cạnh tranh mới của ngành cá rô phi. Với những lợi thế khác nhau, Trung Quốc và Brazil đang chiếm ưu thế trong việc mở rộng hiện diện tại thị trường này. Các doanh nghiệp xuất khẩu cá rô phi Việt Nam sẽ cần đầu tư xây dựng chiến lược bài bản, dài hạn nếu muốn thâm nhập tại thị trường này.
VASEP nhận được phản ánh của một doanh nghiệp về những vướng mắc trong quá trình sử dụng dịch vụ tư vấn, hỗ trợ thủ tục xuất khẩu vào thị trường Nga. Vụ việc cho thấy doanh nghiệp cần kiểm chứng kỹ năng lực đối tác, làm rõ nội dung dịch vụ và điều kiện thanh toán trước khi ký hợp đồng.
(vasep.com.vn) Tuần 16–20/11/2026, thị trường Mỹ tiếp tục là tâm điểm của ngành thủy sản thế giới. Giá tôm bán buôn giảm và sức ép đã lan sang tôm sú. Mỹ đang xem xét yêu cầu điều tra tôm Ấn Độ liên quan cáo buộc lao động cưỡng bức, còn doanh nghiệp cá tra Việt Nam đối mặt rủi ro tăng thuế chống bán phá giá. Cạnh tranh giữa tôm Việt Nam và Ecuador ngày càng phụ thuộc vào chi phí sản xuất. Ở châu Âu, giá tôm nước lạnh tại Anh tăng, trong khi giá cá ngừ vằn tại Bangkok giảm xuống dưới 2.000 USD/tấn.
(vasep.com.vn) Ủy ban châu Âu (EC) tái khẳng định cam kết hỗ trợ các quốc gia Tây Phi tăng cường quản lý nguồn lợi cá nổi nhỏ, trong bối cảnh tình trạng khai thác quá mức đang đe dọa nguồn lợi thủy sản, an ninh lương thực và sinh kế của cộng đồng ngư dân ven biển.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu kéo dài 96 ngày cho thấy protein từ vi khuẩn methanotrophic có thể thay thế 50% lượng bột cá trong khẩu phần ăn của cá tráp vàng mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn. Tuy nhiên, tỷ lệ thay thế cao hơn có thể làm giảm trọng lượng cá và ảnh hưởng đến khả năng chống chịu bệnh.
(vasep.com.vn) Trong 10 năm qua, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Nga sang Trung Quốc đã tăng hơn 2,5 lần, trong khi khối lượng giao dịch thực tế tăng khoảng 40%. Thông tin được ông Alexey Buglak, Chủ tịch Hiệp hội các nhà khai thác cá minh thái Nga (PCA), công bố tại diễn đàn “Fish for the Future”, do Hội đồng Quản lý biển (MSC) tổ chức trong khuôn khổ Triển lãm Thủy sản Quốc tế Trung Quốc 2026 (CFSE 2026).
(vasep.com.vn) Hải quân Hoàng gia New Zealand vừa phối hợp với Đơn vị Cảnh sát biển thuộc Lực lượng Cảnh sát Quần đảo Cook triển khai các hoạt động tuần tra, kiểm tra và giám sát nhằm ngăn chặn khai thác thủy sản bất hợp pháp tại khu vực Tây Thái Bình Dương.
(vasep.com.vn) Hiệp hội Các nhà chế biến mỡ và phụ phẩm động vật châu Âu (EFPRA) kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) điều chỉnh quy định, cho phép sử dụng rộng rãi hơn protein chế biến từ phụ phẩm động vật trong thức ăn chăn nuôi. Đề xuất được kỳ vọng mở thêm nguồn nguyên liệu thay thế bột cá, trong bối cảnh nguồn cung nguyên liệu biển chịu nhiều áp lực.
(vasep.com.vn) Phát biểu tại Hội nghị Thực phẩm và Protein 2026 do Seaberry Foods tổ chức ở Kochi, ông Ram Mohan, Giám đốc Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Thủy sản Ấn Độ (MPEDA), cho biết Ấn Độ hiện đứng thứ 7 thế giới, chiếm 4% thương mại thủy sản toàn cầu trị giá 218 tỷ USD.
(vasep.com.vn) Thị trường bacalhau (cá tuyết muối khô) của Bồ Đào Nha bước vào mùa tiêu thụ cao điểm cuối năm trong tình trạng thiếu hàng. Theo Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC), tháng 10/2026, Na Uy xuất sang Bồ Đào Nha lượng thủy sản trị giá 730 triệu NOK, giảm 15% so với cùng kỳ. Khối lượng clipfish giảm 29%, còn 2.296 tấn, và cá tuyết muối giảm 38%, còn 950 tấn.
(vasep.com.vn) Các nhà nghiên cứu thuộc Cơ quan Công nghiệp cơ bản và Phát triển vùng Tây Australia (DPIRD) đang phối hợp với ChemCentre sử dụng thiết bị huỳnh quang tia X (XRF) để phân tích thành phần nguyên tố trong vỏ ghẹ xanh.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn