Hoạt động đánh bắt cá IUU đã làm suy giảm trữ lượng cá trên toàn cầu trong thập kỷ qua. Loại tội phạm này được xếp hạng là ngành công nghiệp bất hợp pháp lớn thứ 6 sau hàng giả và buôn bán ma túy và tạo ra doanh thu khổng lồ hàng năm khoảng 36 tỷ USD, chiếm 1/5 sản lượng đánh bắt hải sản trên toàn thế giới.
Theo tờ Economist, đội tàu Trung Quốc kiểm soát 80% tàu nước ngoài ở vùng biển Nam Mỹ, làm trầm trọng thêm tình trạng lạm thác nguồn lợi hải sản. Đội tàu này cũng gây ra tổn thất nặng nề hàng năm và ảnh hưởng đến nền kinh tế thủy sản của địa phương cũng như an ninh lương thực của hành tinh.
Khoảng 1/3 đội tàu đánh cá Trung Quốc, bao gồm hơn 3.000 tàu, đánh bắt mực trong 6 tháng ở khư vực Đại Tây Dương gần Nam Mỹ và 6 tháng nữa ở Thái Bình Dương, gần Ecuador, Peru và Chile. Vào tháng 12, hạm đội này ở ngoài khơi bờ vùng biển Ecuador. Để đáp lại, các nước trong khu vực đang thực hiện các biện pháp chống lại tội phạm này.
Nỗ lực phối hợp
Ecuador dẫn đầu các hoạt động chống lại đội tàu Trung Quốc vào năm 2020, khi 340 tàu bị bắt khi đánh bắt các loài dễ bị tổn thương ở phía nam Quần đảo Galápagos. Tổng thống lúc đó là Lenin Moreno cam kết bảo vệ các đảo và bước đầu tiên là yêu cầu Trung Quốc chấm dứt các hành vi xâm nhập bất hợp pháp này. Peru cũng đã sớm làm theo.
Trong 3 năm qua, hạm đội Trung Quốc vẫn hoạt động trong phạm vi khoảng 100 km trong vùng biển thuộc chủ quyền của Ecuador và Peru. Cả 2 nước đều dẫn đầu một liên minh khu vực với Chile, Colombia, Panama và Costa Rica để giải quyết vấn đề đánh bắt IUU bằng cách triển khai các nền tảng giám sát và kiểm soát công nghệ cao.
Các loài bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi việc đánh bắt trái phép là cá nục heo (dorado) và cá ngừ ở Ecuador, cùng với mực khổng lồ. Nhiều loài trong số này được xuất khẩu sang các nước khác.
Ngoài ra, quan hệ đối tác quản lý nghề cá bền vững, một thỏa thuận liên ngành chung giữa Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) và Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID), đã hỗ trợ Colombia, Ecuador và Peru trong cuộc chiến chống lại hoạt động đánh bắt IUU. USAID cho biết, sự hợp tác này nhằm tăng cường năng lực của chính phủ trong việc thực hiện Thỏa thuận về các biện pháp của các quốc gia có cảng (PSMA) và thúc đẩy quản lý bền vững các loài sinh vật biển và hệ sinh thái quan trọng.
Mỹ hỗ trợ hoạt động ở Nam Mỹ bằng thiết bị và cảm biến công nghệ cao. Năm 2020, Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Mỹ bắt đầu tuần tra cùng với Hải quân Ecuador. Kể từ năm 2022, Bộ Ngoại giao Mỹ đã huy động được gần 30 triệu USD cho các chương trình chống đánh bắt IUU.
Peru
Cho đến giữa những năm 2020, các cảng Peru là chìa khóa phục vụ hạm đội Trung Quốc ở Nam Thái Bình Dương. Vào tháng 8/2020, Peru đưa ra quy định yêu cầu bổ sung các thiết bị vệ tinh trên các tàu nước ngoài đến cảng của mình để theo dõi chính xác hơn các tuyến đường của tàu trước khi nhập cảnh.
Tuy nhiên, Giám đốc Nghề cá của tổ chức phi chính phủ bảo tồn Oceana Peru, cho biết cho đến năm 2023, hơn 70 tàu Trung Quốc đã vào cảng Peru mà không có thiết bị vệ tinh bổ sung theo yêu cầu của chính quyền, do lách luật.
Theo dữ liệu từ Bộ Sản xuất Peru cung cấp, hầu hết các tàu vào cảng để thay đổi thuyền viên, một số để gia hạn giấy chứng nhận. Có dấu hiệu cho thấy một số tàu này đang ở xưởng đóng tàu Callao.
Trung Quốc tìm cách đưa ra quyết định có lợi cho mình. Nước này đã tạo áp lực, bao gồm cả từ đại sứ Trung Quốc tại Lima, nhằm nới lỏng quy định về thiết bị vệ tinh, trong khi chính phủ Peru và Trung Quốc thảo luận về việc cập nhật Hiệp định Thương mại Tự do (FTA). Rõ ràng là cuộc đàm phán đang diễn ra trong lĩnh vực đó.
Lực lượng bảo vệ bờ biển Mỹ đã triển khai đến Peru trong Chiến dịch Lá chắn phương Nam 2023, như một phần trong nỗ lực của các quốc gia thuộc Công ước Tổ chức quản lý nghề cá khu vực Nam Thái Bình Dương nhằm giám sát hoạt động đánh bắt hải sản ở vùng biển khơi và chống lại hoạt động đánh bắt IUU.
GALAPEX 2023, một cuộc tập trận chung, đa quốc gia định kỳ do Ecuador tổ chức và tiến hành gần Quần đảo Galápagos, đã diễn ra. Hải quân Ecuador cho biết lực lượng hải quân từ Ecuador, Peru, Mỹ và 11 quốc gia đối tác đã tìm cách cải thiện khả năng tương tác để vô hiệu hóa các hoạt động đánh bắt hải sản bất hợp pháp.
Diễn đàn Kinh tế biển do Trường Đại học Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa khởi xướng mở đầu một cơ chế hợp tác thường xuyên nhằm kết nối cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp, hiệp hội, viện - trường, chuyên gia và các đối tác trong nước, quốc tế.
Với UKVFTA và CPTPP cùng có hiệu lực, thủy sản Việt Nam đang có thêm lựa chọn để tiếp cận thị trường Anh. Tuy nhiên, ưu đãi thuế quan chỉ là điều kiện ban đầu. Khả năng tăng thị phần sẽ phụ thuộc ngày càng lớn vào giá thành, sản phẩm chế biến, truy xuất nguồn gốc và năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn của hệ thống bán lẻ Anh.
(vasep.com.vn) Trong 7 tháng đầu năm 2026, Nga tiếp tục giữ vị trí áp đảo trong nguồn cung cá minh thái, phi lê cá minh thái và surimi vào Trung Quốc, với tổng khối lượng 450.559 tấn, trị giá 808,56 triệu USD. Theo số liệu của Tổng cục Hải quan Trung Quốc, tổng nhập khẩu các sản phẩm này của Trung Quốc đạt 484.945 tấn, trị giá 883,82 triệu USD. Như vậy, Nga chiếm khoảng 92,9% về lượng và 91,5% về giá trị.
(vasep.com.vn) Trung Quốc đang thúc đẩy hợp tác sâu rộng hơn với các nước BRICS trong lĩnh vực thủy sản, trong đó đề xuất thành lập một trung tâm công nghiệp thủy sản BRICS tại thành phố Đại Liên, tỉnh Liêu Ninh.
(vasep.com.vn) Nhập khẩu phi lê cá rô phi từ Việt Nam vào Brazil tăng mạnh trong 8 tháng đầu năm 2026, đạt 4.892 tấn, gấp 3,5 lần so với 1.407 tấn cùng kỳ năm trước. Số liệu do Trung tâm Thông tin và Thị trường Nuôi trồng thủy sản thuộc Embrapa Pesca e Aquicultura công bố. Diễn biến này đang thu hút sự quan tâm của ngành nuôi cá rô phi Brazil.
(vasep.com.vn) Somalia đang đề nghị Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) mở rộng hỗ trợ kỹ thuật nhằm tăng cường quản lý nghề cá và chống khai thác bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU).
(vasep.com.vn) Australia đang tăng cường kiểm tra, xử phạt và truy quét hoạt động khai thác, buôn bán thủy sản bất hợp pháp. Tại Queensland, một người đàn ông 43 tuổi bị phạt 10.000 AUD và tịch thu, tiêu hủy tàu sau khi bị phát hiện khai thác cua bùn trái phép để bán trên thị trường chợ đen.
(vasep.com.vn) Trong 8 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thủy sản của tỉnh Phúc Kiến sang châu Phi đạt 3,58 tỷ NDT (khoảng 500 triệu USD), mức cao kỷ lục trong cùng kỳ và chiếm 49,4% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Trung Quốc sang khu vực này. Phúc Kiến duy trì vị trí dẫn đầu cả nước về xuất khẩu thủy sản sang châu Phi từ năm 2012.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu tôm Indonesia trong tháng 7/2026 đạt 19.935 tấn, tăng 8% so với cùng kỳ năm trước và là mức cao nhất kể từ đầu năm. Động lực chính đến từ thị trường Mỹ, nơi lượng tôm nhập từ Indonesia tăng 22%, đạt 13.122 tấn.
(vasep.com.vn) Dự luật Nông nghiệp 2026 (Farm Bill 2.0) của Mỹ đề xuất nhiều chính sách mới dành cho khai thác thủy sản, chế biến, nuôi trồng thủy sản và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành thủy sản trong nước. Các nội dung này được đề cập trong bản tóm tắt từng điều khoản của Ủy ban Nông nghiệp Thượng viện Mỹ.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn
