Hoạt động đánh bắt cá IUU đã làm suy giảm trữ lượng cá trên toàn cầu trong thập kỷ qua. Loại tội phạm này được xếp hạng là ngành công nghiệp bất hợp pháp lớn thứ 6 sau hàng giả và buôn bán ma túy và tạo ra doanh thu khổng lồ hàng năm khoảng 36 tỷ USD, chiếm 1/5 sản lượng đánh bắt hải sản trên toàn thế giới.
Theo tờ Economist, đội tàu Trung Quốc kiểm soát 80% tàu nước ngoài ở vùng biển Nam Mỹ, làm trầm trọng thêm tình trạng lạm thác nguồn lợi hải sản. Đội tàu này cũng gây ra tổn thất nặng nề hàng năm và ảnh hưởng đến nền kinh tế thủy sản của địa phương cũng như an ninh lương thực của hành tinh.
Khoảng 1/3 đội tàu đánh cá Trung Quốc, bao gồm hơn 3.000 tàu, đánh bắt mực trong 6 tháng ở khư vực Đại Tây Dương gần Nam Mỹ và 6 tháng nữa ở Thái Bình Dương, gần Ecuador, Peru và Chile. Vào tháng 12, hạm đội này ở ngoài khơi bờ vùng biển Ecuador. Để đáp lại, các nước trong khu vực đang thực hiện các biện pháp chống lại tội phạm này.
Nỗ lực phối hợp
Ecuador dẫn đầu các hoạt động chống lại đội tàu Trung Quốc vào năm 2020, khi 340 tàu bị bắt khi đánh bắt các loài dễ bị tổn thương ở phía nam Quần đảo Galápagos. Tổng thống lúc đó là Lenin Moreno cam kết bảo vệ các đảo và bước đầu tiên là yêu cầu Trung Quốc chấm dứt các hành vi xâm nhập bất hợp pháp này. Peru cũng đã sớm làm theo.
Trong 3 năm qua, hạm đội Trung Quốc vẫn hoạt động trong phạm vi khoảng 100 km trong vùng biển thuộc chủ quyền của Ecuador và Peru. Cả 2 nước đều dẫn đầu một liên minh khu vực với Chile, Colombia, Panama và Costa Rica để giải quyết vấn đề đánh bắt IUU bằng cách triển khai các nền tảng giám sát và kiểm soát công nghệ cao.
Các loài bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi việc đánh bắt trái phép là cá nục heo (dorado) và cá ngừ ở Ecuador, cùng với mực khổng lồ. Nhiều loài trong số này được xuất khẩu sang các nước khác.
Ngoài ra, quan hệ đối tác quản lý nghề cá bền vững, một thỏa thuận liên ngành chung giữa Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) và Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID), đã hỗ trợ Colombia, Ecuador và Peru trong cuộc chiến chống lại hoạt động đánh bắt IUU. USAID cho biết, sự hợp tác này nhằm tăng cường năng lực của chính phủ trong việc thực hiện Thỏa thuận về các biện pháp của các quốc gia có cảng (PSMA) và thúc đẩy quản lý bền vững các loài sinh vật biển và hệ sinh thái quan trọng.
Mỹ hỗ trợ hoạt động ở Nam Mỹ bằng thiết bị và cảm biến công nghệ cao. Năm 2020, Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Mỹ bắt đầu tuần tra cùng với Hải quân Ecuador. Kể từ năm 2022, Bộ Ngoại giao Mỹ đã huy động được gần 30 triệu USD cho các chương trình chống đánh bắt IUU.
Peru
Cho đến giữa những năm 2020, các cảng Peru là chìa khóa phục vụ hạm đội Trung Quốc ở Nam Thái Bình Dương. Vào tháng 8/2020, Peru đưa ra quy định yêu cầu bổ sung các thiết bị vệ tinh trên các tàu nước ngoài đến cảng của mình để theo dõi chính xác hơn các tuyến đường của tàu trước khi nhập cảnh.
Tuy nhiên, Giám đốc Nghề cá của tổ chức phi chính phủ bảo tồn Oceana Peru, cho biết cho đến năm 2023, hơn 70 tàu Trung Quốc đã vào cảng Peru mà không có thiết bị vệ tinh bổ sung theo yêu cầu của chính quyền, do lách luật.
Theo dữ liệu từ Bộ Sản xuất Peru cung cấp, hầu hết các tàu vào cảng để thay đổi thuyền viên, một số để gia hạn giấy chứng nhận. Có dấu hiệu cho thấy một số tàu này đang ở xưởng đóng tàu Callao.
Trung Quốc tìm cách đưa ra quyết định có lợi cho mình. Nước này đã tạo áp lực, bao gồm cả từ đại sứ Trung Quốc tại Lima, nhằm nới lỏng quy định về thiết bị vệ tinh, trong khi chính phủ Peru và Trung Quốc thảo luận về việc cập nhật Hiệp định Thương mại Tự do (FTA). Rõ ràng là cuộc đàm phán đang diễn ra trong lĩnh vực đó.
Lực lượng bảo vệ bờ biển Mỹ đã triển khai đến Peru trong Chiến dịch Lá chắn phương Nam 2023, như một phần trong nỗ lực của các quốc gia thuộc Công ước Tổ chức quản lý nghề cá khu vực Nam Thái Bình Dương nhằm giám sát hoạt động đánh bắt hải sản ở vùng biển khơi và chống lại hoạt động đánh bắt IUU.
GALAPEX 2023, một cuộc tập trận chung, đa quốc gia định kỳ do Ecuador tổ chức và tiến hành gần Quần đảo Galápagos, đã diễn ra. Hải quân Ecuador cho biết lực lượng hải quân từ Ecuador, Peru, Mỹ và 11 quốc gia đối tác đã tìm cách cải thiện khả năng tương tác để vô hiệu hóa các hoạt động đánh bắt hải sản bất hợp pháp.
(vasep.com.vn) Ngày 28/7/2026, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) đã gửi Công văn số 119/CV-VASEP tới Cục Thủy sản và Kiểm ngư, báo cáo và đề xuất có hướng dẫn tháo gỡ vướng mắc trong cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đối với các cảng cá công lập.
(vasep.com.vn) Nguồn cung cá tuyết Đại Tây Dương tại châu Âu tiếp tục thu hẹp do hạn ngạch khai thác ở biển Barents giảm xuống mức thấp kỷ lục, đẩy ngành sản xuất cá tuyết muối truyền thống của Italy vào giai đoạn nhiều thách thức. Giá nguyên liệu tăng cao cùng nhu cầu tiêu dùng suy giảm đang buộc các doanh nghiệp phải tìm kiếm nguồn cá thay thế.
(vasep.com.vn) Viện Nghiên cứu và Phát triển Thủy sản Quốc gia Philippines (NFRDI) vừa phối hợp với Đại học Quốc gia Pukyong (PKNU) và Hiệp hội Quản lý Vùng ven biển Hàn Quốc (KCMA) triển khai dự án hợp tác nghiên cứu và phát triển công nghệ sinh học thủy sản. Dự án hướng đến hiện đại hóa Trung tâm Công nghệ sinh học Thủy sản (FBC) tại tỉnh Nueva Ecija thông qua nâng cấp phòng thí nghiệm, chuyển giao công nghệ và đào tạo chuyên sâu cho các nhà nghiên cứu Philippines tại Hàn Quốc.
(vasep.com.vn) Thị trường bán buôn tôm hùm Mỹ trong tuần 29/2026 (13–19/7) ghi nhận diễn biến trái chiều giữa tôm hùm sống và các sản phẩm chế biến đông lạnh. Trong khi giá tôm hùm sống giảm trên diện rộng do nguồn cung tăng mạnh, thì giá đuôi và thịt tôm hùm đông lạnh tiếp tục neo ở mức cao vì thiếu nguyên liệu.
(vasep.com.vn) Bộ Sản xuất Peru đã quyết định tạm dừng hoạt động khai thác mực đỏ khổng lồ (Dosidicus gigas) đối với các tàu đánh cá thủ công có sức chứa từ 10–32,6 m³ kể từ ngày 18/7/2026, sau khi nhóm tàu này đã sử dụng hơn 95% hạn ngạch được cấp.
(vasep.com.vn) Mùa khai thác tôm đỏ Argentina (Pleoticus muelleri) tại vùng biển quốc gia đang ghi nhận tốc độ đánh bắt tăng bất thường của đội tàu đông lạnh, làm dấy lên lo ngại nguồn cung dư thừa sẽ kéo giá xuất khẩu lao dốc.
(vasep.com.vn) Hàng chục người nuôi cá Armenia đã tập trung trước trụ sở Chính phủ để phản đối tình trạng xuất khẩu đình trệ, đồng thời đề nghị được gặp lãnh đạo cấp cao nhằm tìm giải pháp hỗ trợ ngành thủy sản. Theo Hiệp hội Người nuôi cá Armenia, việc thị trường Nga ngừng nhập khẩu thủy sản đã đẩy nhiều doanh nghiệp vào tình trạng khó khăn, trong khi cánh cửa vào Liên minh châu Âu (EU) vẫn chưa thực sự rộng mở.
(vasep.com.vn) Biến động mạnh của giá bột cá và dầu cá đang buộc ngành thức ăn thủy sản toàn cầu chuyển từ tìm kiếm nguyên liệu thay thế đơn lẻ sang phát triển các công thức thức ăn lai (hybrid diets) nhằm tối ưu giá trị dinh dưỡng và đảm bảo nguồn cung ổn định. Theo báo cáo kỹ thuật của Innovafeed công bố ngày 20/7, hiện tượng El Niño, khai thác quá mức và chi phí sản xuất gia tăng đã khiến nguồn nguyên liệu biển truyền thống ngày càng khan hiếm.
(vasep.com.vn) Sản lượng thủy sản của Ai Cập đã vượt 2 triệu tấn/năm, tăng mạnh so với mức khoảng 1,5 triệu tấn cách đây một thập kỷ. Thông tin do Trung tâm Thông tin và Hỗ trợ Quyết định thuộc Chính phủ Ai Cập công bố, cho thấy ngành nuôi trồng thủy sản đang trở thành động lực chính thúc đẩy tăng trưởng của ngành thủy sản nước này.
Công ty Cổ phần Thương mại Sim Ba đã chính thức gia nhập Hội viên VASEP. Xin chúc mừng Quý Doanh nghiệp và mong rằng Sim Ba sẽ tích cực tham gia các hoạt động của Hiệp hội, cùng cộng đồng doanh nghiệp thủy sản phát triển bền vững. Hoạt động phát triển hội viên của VASEP được duy trì thường xuyên, qua đó từng bước củng cố vai trò trung tâm kết nối của Hiệp hội đối với doanh nghiệp thủy sản.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn
