Hãy nhìn lại chặng đường 10 năm cá tra Việt Nam tại thị trường EU. XK cá tra sang thị trường này chia làm 2 giai đoạn: một là giai đoạn phát triển tăng trưởng và hai là giai đoạn giảm dần đều. Từ giá trị XK 139,3 triệu USD (năm 2005), tăng lên 579,8 triệu USD (năm 2008), trong vòng 4 năm, giá trị XK cá tra sang EU tăng 4 lần. Số lượng DN tham gia cũng tăng gấp 2 trong vòng 4 năm này: từ 67 doanh nghiệp lên 128 doanh nghiệp đến 148 DN XK cá tra sang thị trường EU vào năm 2009. Và cũng kể từ năm 2009, giá trị XK cá tra sang thị trường này cũng bắt đầu giảm dần và đạt 285,1 triệu USD vào năm 2015 (tức giảm 1,8 lần so với năm 7 năm trước đó).
Theo ông Jean Charles Diener, Giám đốc - Người sáng lập OFCO Sourcing Việt Nam, sự tăng trưởng quá vội của cá tra Việt Nam tại EU cũng chính là mối rủi ro và hệ quả. Đến năm 2009, 98% sản phẩm cá tra Việt Nam XK sang thị trường EU vẫn ở dạng cá tra phile đông lạnh, năm 2015, tỷ trọng này có thay đổi chút ít nhưng cá tra phile đông lạnh vẫn chiếm 95% tổng XK. Sự gia tăng XK tại thị trường này khiến cho DN Việt Nam chọn cách tiếp cận và thị trường bằng sản phẩm giá rẻ. Tuy nhiên, chính việc này đã làm “gậy ông đập lưng ông”.
Cá tra Việt Nam được công nhận có những thế mạnh về giá cả phải chăng, hương vị thơm, đã được rút xương và dễ chế biến, cạnh tranh mạnh mẽ với các sản phẩm cá thịt trắng bản địa. Nhưng chính vì tiêu chí giá rẻ đã khiến cá tra Việt Nam bị một số nhóm cạnh tranh lợi ích với cá tra tại Đức, Pháp, Tây Ban Nha truyền thông tiêu cực. Họ đánh vào tâm lý coi ngành cá tra Việt Nam là ngành sản xuất thiếu kiểm soát và có vấn đề về chất lượng, an toàn thực phẩm và những lo ngại về môi trường, sức khỏe và an sinh xã hội.
Chiến dịch bôi xấu này tập trung tại một số quốc gia từ năm 2008 - 2011 đã khiến chỉ trong vài tuần, nhu cầu tiêu thụ cá tra tại Bắc Âu giảm sút nghiêm trọng, lượng tiêu thụ giảm từ 3-4 lần.
Tại “Diễn đàn chính sách thương mại - An toàn vệ sinh thực phẩm: Cơ hội và thách thức đối với DN XK Việt Nam” do Cục Xúc tiến Thương mại (Bộ Công Thương) tổ chức cuối tháng 11/2016 ở Hà Nội, ông Jean Charles Diener cũng cho rằng, DN XK cá tra Việt Nam đã từng tiếp cận EU một cách “sai hướng”. Ông dẫn chứng tại Tây Ban Nha – một trong 5 thị trường NK cá tra lớn nhất tại khu vực này. Từ mức giá NK trung bình 3,4 USD/kg vào những năm 2003 - 2005, giá cá tra chỉ còn 2 - 2,2 USD vào năm 2013. Giá quá thấp khiến cho các nhà XK và bán lẻ EU không có lợi nhuận, đi đôi với việc chất lượng không được cải thiện khiến cá tra mất dần dần thị phần. Cá tra Việt Nam phát triển quá vội vã nhưng theo Hệ thống cảnh báo nhanh của EU thì không có vấn đề gì về vấn đề an toàn thực phẩm. Vậy thì, cạnh tranh bằng giá giảm và chưa chú trọng vào việc tăng sản phẩm chất lượng cao chính là vấn đề.
Cho đến tận hôm nay, sự tăng trưởng của cá tra Việt Nam chính là bởi việc mở cửa của các thị trường mới chứ không phải là việc đấy mạnh bán hàng. Phát triển “nóng” nhưng cá tra không thoát khỏi “chu kỳ xấu” về sự sụt giảm XK. Để chu kỳ này chấm dứt, các nhà XK Việt Nam cần thay đổi tư tưởng về việc giảm hay giữ giá để giữ thị trường, đồng thời phải cùng nhau xây dựng chiến lược để cải thiện hình ảnh cá tra tại Châu Âu – Jean Charles Diener, Giám đốc - Người sáng lập OFCO Sourcing Việt Nam nhấn mạnh.
|
Nhập khẩu cá thịt trắng của EU, T1-8/2016 (Nghìn USD) |
|||||||||
|
Sản phẩm |
T1 |
T2 |
T3 |
T4 |
T5 |
T6 |
T7 |
T8 |
T1-8/2016 |
|
Cá Cod phile đông lạnh (HS 030471) |
115.676 |
122.557 |
148.951 |
107.291 |
125.996 |
128.491 |
112.669 |
124.181 |
985.812 |
|
Alaska pollock (HS 030475) |
77.416 |
75.936 |
72.127 |
67.559 |
70.732 |
69.076 |
58.255 |
64.545 |
555.646 |
|
Cá Cod đông lạnh (HS 030363) |
44.644 |
56.770 |
55.022 |
69.758 |
67.053 |
64.540 |
50.438 |
59.029 |
467.254 |
|
Cá Hake phile đông lạnh (HS 030474) |
34.957 |
31.001 |
40.048 |
38.574 |
42.884 |
52.047 |
46.063 |
53.093 |
338.667 |
|
Cá Cod tươi, ướp lạnh (HS 030251) |
42.068 |
78.249 |
74.286 |
60.076 |
35.735 |
32.534 |
28.087 |
26.283 |
377.318 |
|
Cá tra và cá da trơn phile, đông lạnh (HS 030462) |
23.522 |
23.705 |
23.263 |
26.496 |
24.106 |
24.972 |
23.433 |
26.236 |
195.733 |
|
Cá Hake tươi, ướp lạnh (HS 030254) |
21.229 |
21.987 |
20.798 |
20.440 |
21.503 |
21.024 |
19.664 |
20.359 |
167.004 |
|
Cá Hake đông lạnh (HS 030366) |
16.236 |
15.041 |
17.790 |
18.894 |
20.614 |
15.692 |
16.413 |
16.901 |
137.581 |
|
Cá Haddock phile, đông lạnh (HS 030472) |
11.944 |
17.276 |
20.828 |
15.658 |
15.286 |
12.000 |
12.144 |
12.192 |
117.328 |
|
Cá Haddock tươi, ướp lạnh (HS 030252) |
7.430 |
7.678 |
9.997 |
7.414 |
9.600 |
7.398 |
9.303 |
8.129 |
66.949 |
|
Cá rô phi phile đông lạnh (HS 030461) |
5.454 |
6.060 |
4.549 |
3.576 |
4.725 |
4.772 |
5.093 |
5.174 |
39.403 |
|
Nguồn: ITC |
|||||||||
(vasep.com.vn) Sự dịch chuyển cơ cấu loài nuôi trong ngành thủy sản Trung Quốc sẽ tác động đến thị trường bột cá toàn cầu trong thập kỷ tới mạnh mẽ hơn cả tốc độ tăng tổng sản lượng.
(vasep.com.vn) Theo nghiên cứu mới của Hội đồng Quản lý Biển (MSC), 41% người tiêu dùng thủy sản Australia lo ngại các loại cá và hải sản yêu thích của họ có thể không còn sẵn có trong tương lai, phản ánh mối quan tâm ngày càng lớn đối với tình trạng tài nguyên biển và tính bền vững của ngành khai thác thủy sản.
(vasep.com.vn) Australia và Indonesia vừa hoàn thành một chiến dịch tuần tra phối hợp trên biển, qua đó tăng cường hợp tác khu vực nhằm ngăn chặn tàu nước ngoài khai thác thủy sản trái phép và xử lý các nguy cơ an ninh tại khu vực biên giới biển chung.
(vasep.com.vn) Từ ngày 28–30/10/2026, KLC Seafood sẽ tham gia Triển lãm Thủy sản Trung Quốc (China Fisheries & Seafood Expo – CFSE 2026) tại Thanh Đảo, Trung Quốc, giới thiệu sản phẩm tôm hùm xanh sống của Việt Nam và tìm kiếm cơ hội mở rộng hợp tác với các nhà nhập khẩu, phân phối quốc tế.
(vasep.com.vn) Ngày 19/10/2026, trong khuôn khổ hoạt động xúc tiến thương mại tại Brazil nhân dịp Seafood Show Latin America 2026, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) phối hợp với Thương vụ Việt Nam tại Brazil tổ chức đoàn đến thăm và làm việc với Tập đoàn JBS. Buổi làm việc có sự tham dự của ông Bùi Văn Nghị – Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Brazil, cùng đại diện VASEP và các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam, với các nội dung liên quan đến hợp tác thương mại, đầu tư và phát triển chuỗi cung ứng thực phẩm giữa hai nước, trong đó có mặt hàng cá rô phi.
(vasep.com.vn) Bản tin thủy sản thế giới ngày 22/10/2026 cập nhật những diễn biến đáng chú ý tại các thị trường lớn, từ an toàn thực phẩm, nguồn cung khai thác đến thương mại thủy sản giữa Nga và Trung Quốc. Xu hướng xuất khẩu cá thịt trắng, cua, bột cá cùng những thay đổi về sản lượng tại Mỹ, EU và Indonesia tiếp tục thu hút sự quan tâm của ngành thủy sản toàn cầu.
(vasep.com.vn) Sau giai đoạn giảm tốc trong những tháng đầu năm, xuất khẩu cá ngừ Việt Nam đang cho thấy sự cải thiện rõ rệt từ tháng 6/2026. Tuy nhiên, đằng sau mức tăng trưởng hai con số của tháng 9 là một thực tế đáng chú ý: kim ngạch xuất khẩu phục hồi, nhưng áp lực từ thị trường, chính sách thương mại và sự cạnh tranh giữa các nguồn cung vẫn chưa giảm.
(vasep.com.vn) Nga đang thúc đẩy kế hoạch mở rộng xuất khẩu cá và các sản phẩm thủy sản sang Ấn Độ, đồng thời xem xét triển khai các dự án hợp tác chế biến tại thị trường Nam Á này. Hai nước đang đàm phán về việc tăng quy mô xuất khẩu thủy sản Nga và xây dựng mô hình hợp tác nhằm nâng cao giá trị sản phẩm.
(vasep.com.vn) Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) phối hợp với Đại học Ibadan (UI) triển khai nghiên cứu sử dụng ấu trùng ruồi lính đen (BSFL) thay thế một phần bột cá trong thức ăn cho cá da trơn tại Nigeria. Sáng kiến nhằm tìm kiếm nguồn nguyên liệu thức ăn thay thế, đồng thời nâng cao hiệu quả và tính bền vững của hoạt động nuôi trồng thủy sản.
(vasep.com.vn) Ngày 20/10/2026, Triển lãm Thủy sản Mỹ Latinh (Seafood Show Latin America 2026) chính thức khai mạc tại São Paulo, Brazil. Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) chủ trì tổ chức Gian hàng quốc gia Việt Nam với sự tham gia của 9 doanh nghiệp, giới thiệu các sản phẩm thủy sản và tăng cường kết nối với các đối tác tại thị trường Brazil và khu vực Mỹ Latinh.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn