Kể từ khi bảy quốc gia Đông Phi nhất trí khởi động Dự án Jahazi vào tháng 9/2025, các nhà chức trách đã tăng cường các biện pháp bảo vệ chống lại hoạt động đánh bắt IUU.
Được đặt tên theo từ tiếng Swahili có nghĩa là dhow, một loại tàu buồm bằng gỗ truyền thống, dự án này nhằm mục đích bảo vệ đại dương và khai thác tiềm năng của nền kinh tế biển trong khu vực, ước tính sẽ đạt 405 tỷ đô la vào năm 2030. Ngân hàng Thế giới định nghĩa nền kinh tế biển là “việc sử dụng bền vững các nguồn tài nguyên biển để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cải thiện sinh kế và việc làm, cũng như sức khỏe của hệ sinh thái biển”.
Được khởi xướng bởi Ascending Africa, một tổ chức toàn châu Phi cam kết thúc đẩy phát triển bền vững, dự án đã đưa vấn đề vượt ra ngoài quản lý kỹ thuật nghề cá hướng tới một cuộc đối thoại rộng hơn về chủ quyền, phát triển và trách nhiệm chung, theo tờ báo The Star của Kenya.
Các quốc gia tham gia bao gồm Comoros, Kenya, Madagascar, Mauritius, Mozambique, Seychelles, Tanzania và quần đảo Zanzibar của Tanzania. Đánh bắt cá bất hợp pháp gây thiệt hại cho khu vực ước tính 415 triệu đô la mỗi năm, làm gia tăng tình trạng mất an ninh lương thực và gây áp lực ngày càng lớn lên 3 triệu người trong khu vực phụ thuộc vào biển để mưu sinh.
Dự án cũng nhằm mục đích hỗ trợ các hợp tác xã đánh bắt cá bền vững, tạo cơ hội cho sinh kế thay thế và thu hút các nhà hoạch định chính sách ở cấp quốc gia và khu vực để tích hợp tăng trưởng kinh tế với tính bền vững môi trường. Giáo dục thanh niên về tiềm năng của nền kinh tế biển trong khu vực là một mục tiêu khác.
Tình trạng đánh bắt quá mức tràn lan của các tàu đánh cá công nghiệp nước ngoài, nhiều tàu đến từ Trung Quốc, làm trầm trọng thêm thách thức. Trung Quốc sở hữu đội tàu đánh cá xa bờ lớn nhất thế giới và là quốc gia vi phạm đánh bắt cá bất hợp pháp tồi tệ nhất thế giới, theo Chỉ số Rủi ro Đánh bắt Cá IUU. Trong số 10 công ty hàng đầu tham gia đánh bắt cá bất hợp pháp trên toàn cầu, có 8 công ty đến từ Trung Quốc. Do các hoạt động của tàu đánh cá Bắc Kinh, Tây Phi hiện là điểm nóng về đánh bắt cá bất hợp pháp trên thế giới.
Tại Tanzania, quốc gia thiệt hại 142,8 triệu đô la mỗi năm do đánh bắt cá bất hợp pháp, một cuộc điều tra của Tổ chức Công lý Môi trường đã tiết lộ các hành vi vi phạm nhân quyền trên các tàu đánh cá Trung
Quốc và các hoạt động đánh bắt cá bất hợp pháp có hệ thống. Chúng bao gồm việc xẻ vây cá mập, một hành vi tàn bạo trong đó vây của cá mập còn sống bị cắt bỏ và xác bị ném trở lại đại dương.
Các tàu đánh cá Trung Quốc sử dụng một loạt các chiến thuật bất hợp pháp khác, bao gồm đánh bắt cá bằng chất nổ; sử dụng lưới có kích thước bất hợp pháp; đánh bắt cá bằng đèn; thực hiện “saiko”, việc chuyển tải hàng hóa bất hợp pháp trên biển; và đánh bắt cá bằng lưới kéo đáy, bao gồm việc kéo một tấm lưới khổng lồ dọc theo đáy đại dương, vớt bừa bãi đủ loại sinh vật biển. Phương pháp này giết chết cá con, dẫn đến sự suy giảm nguồn cá và phá hủy các hệ sinh thái quan trọng đối với sự sống còn của sinh vật biển.
Tại Tanzania, sự suy giảm nguồn cá gần bờ đã buộc 75% ngư dân đánh bắt thủ công của nước này phải ra xa bờ hơn, làm tăng chi phí và rủi ro. Trong một cuộc thảo luận bàn tròn do Dự án Jahazi tổ chức tại Dar-es-Salaam vào tháng 9 năm 2025, Baraka Sekadende thuộc Bộ Chăn nuôi và Thủy sản Tanzania cho biết, đánh bắt cá bất hợp pháp không chỉ là vấn đề của ngành thủy sản mà còn là vấn đề phát triển con người.
Matthew Silas thuộc Cơ quan Quản lý Ngư nghiệp Biển sâu của Tanzania lưu ý về năng lực giám sát ngày càng tăng của khu vực, bao gồm các hệ thống giám sát tàu thuyền và theo dõi vệ tinh.
Những người tham gia thảo luận khác nhấn mạnh các thách thức, bao gồm hệ thống đăng ký tàu thuyền không hoàn toàn tương thích, hình phạt khác nhau đối với hành vi đánh bắt cá bất hợp pháp giữa các quốc gia và việc chia sẻ thông tin tình báo theo thời gian thực không nhất quán.
Theo Mallya, giai đoạn đầu tiên của dự án sẽ tập trung vào các khu vực ven biển gần Kenya, Mozambique và Tanzania. Các nhiệm vụ sẽ bao gồm thiết lập các khu bảo tồn biển do cộng đồng quản lý và hỗ trợ các cuộc tuần tra giám sát chung.
(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 16/10 ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý về giá tôm, nguồn cung nguyên liệu và chính sách quản lý nghề cá. Giá tôm tại Mỹ tiếp tục chịu sức ép trong khi nguồn cung nhập khẩu được dự báo tăng; ngược lại, giá tôm nguyên liệu tại Ấn Độ tăng do sản lượng thu hoạch thấp. Bên cạnh đó, Peru hủy mùa khai thác cá cơm thứ hai, Iceland và Greenland giảm mạnh khuyến nghị khai thác capelin. Nga tiếp tục duy trì nguồn cá minh thái lớn, trong khi doanh nghiệp thủy sản Việt Nam tăng đầu tư vào kho lạnh và vốn lưu động.
Năm 2026, ngành thủy sản Việt Nam tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức trước những biến động phức tạp của kinh tế và thương mại toàn cầu, xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại, các rào cản kỹ thuật và yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững. Bên cạnh áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường quốc tế, khó khăn về nguồn nguyên liệu, chi phí sản xuất, logistics và nguồn vốn cũng tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu.
(vasep.com.vn) Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đã gia hạn đến ngày 9/1/2027 việc miễn thuế theo Mục 301 đối với 178 sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc. Các khoản miễn trừ này lẽ ra hết hạn vào ngày 9/11. Danh sách bao gồm 10 dòng thuế thủy sản. Nếu không được gia hạn, các sản phẩm này sẽ phải chịu lại thuế Mục 301, thường ở mức 25%.
(vasep.com.vn) Hoạt động thu hoạch cá tra giống tại xã Hỏa Lựu, TP. Cần Thơ đang diễn ra sôi động, khi nhiều hộ nuôi liên tục thu hoạch, cân bán và vận chuyển cá đến các vùng nuôi thương phẩm. Với giá bán khoảng 40.000 đồng/kg, mô hình này đang mang lại nguồn thu đáng kể cho nông dân địa phương.
(vasep.com.vn) Một dự án thử nghiệm kéo dài ba năm tại Thụy Điển cho thấy các nguồn protein thay thế như protein từ nấm (mycoprotein), bột côn trùng và bột trai có thể thay thế một phần đậu nành và bột cá trong thức ăn chăn nuôi mà vẫn đảm bảo hiệu quả sản xuất.
(vasep.com.vn) Các nhà khoa học tại Đại học Queensland (Australia) đang phát triển công nghệ biến chất thải hữu cơ thành protein đơn bào (SCP) để thay thế bột cá trong thức ăn thủy sản. Giải pháp này có tiềm năng giảm phụ thuộc vào nguồn cá khai thác tự nhiên, đồng thời tận dụng chất thải và hạn chế tác động môi trường.
(vasep.com.vn) Sản lượng khai thác cá minh thái của Nga đã vượt 2 triệu tấn tính đến đầu tháng 11/2026, chiếm gần một nửa tổng sản lượng đánh bắt thủy sản cả nước. Kết quả này cao hơn 3,1% so với mức kỷ lục ghi nhận cùng kỳ năm 2025, phản ánh hoạt động khai thác tích cực tại các ngư trường Viễn Đông.
(vasep.com.vn) Sản lượng phi lê cá minh thái không xương (PBO) của Mỹ đang ghi nhận mức sụt giảm 24% so với cùng kỳ, đẩy dự báo giá chào bán trong quý 1/2027 có thể tăng thêm 500 USD/tấn. Tính đến đầu tháng 10/2026, sản lượng PBO của Mỹ chỉ đạt hơn 95.700 tấn – mức thấp nhất kể từ năm 2022. Sự khan hiếm cục bộ buộc các nhà cung cấp Mỹ phải dồn áp lực nhu cầu và giá cả sang các hợp đồng của năm tới.
(vasep.com.vn) Cục Thống kê Na Uy (SSB) cho biết chỉ số giá tiêu dùng tháng 10/2026 tăng 3,6% so với cùng kỳ, cao hơn mức 3,4% của tháng trước. Giá điện, kể cả phí lưới, tăng 12,8%, chủ yếu kéo lạm phát đi lên, trong khi giá nhiên liệu tăng tới 25,8% trong 12 tháng.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu tôm Việt Nam trong 10 tháng đầu năm 2026 đạt 4,21 tỷ USD, tăng 8,8% so với cùng kỳ. Dù vẫn duy trì tăng trưởng nhờ thị trường Trung Quốc và một số thị trường trong khối CPTPP, kết quả tháng 10 cho thấy những dấu hiệu kém thuận lợi. Xuất khẩu sang Mỹ tiếp tục giảm sâu, trong khi áp lực thuế quan, cạnh tranh quốc tế và chi phí sản xuất đang đặt doanh nghiệp trước nhiều thách thức trong giai đoạn cuối năm.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn