Ngày 25/9, tại Tp.HCM, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) tổ chức hội nghị đánh giá một năm triển khai chương trình doanh nghiệp hải sản cam kết chống khai thác IUU.
Mất khách hàng vì thủ tục
Bà Cao Thị Kim Lan, Giám đốc Công ty CP thủy sản Bình Định, lo lắng: Doanh nghiệp chúng tôi sản xuất và chế biến 100% nguồn nguyên liệu hải sản khai thác xa bờ. 60-70% xuất khẩu đi EU, 20% xuất khẩu đi Mỹ và 10% đi Trung Đông. Thời gian qua hoạt động xuất khẩu sang EU gặp rất nhiều khó khăn . Dù chúng tôi đã nỗ lực tìm kiếm thị trường thay thế nhưng do có một số sản phẩm đặc thù của thị trường này rất khó dịch chuyển sang thị trường khác. Vì thế, doanh nghiệp bị tác động nặng nề.
Theo bà Lan, khó khăn thứ nhất là điều kiện cơ sở hạ tầng và nhân lực các cảng cá còn hạn chế, ảnh hưởng lớn đến việc xác định nguồn gốc nguyên liệu hải sản. Bên cạnh đó thủ tục xác nhận nguồn gốc nguyên liệu chồng chéo mất rất nhiều thời gian. Trước đây để được xác nhận nguồn gốc nguyên liệu mất 3 tháng, nay vẫn còn đến 2 tháng. Mặt khác việc ghi nhật ký của ngư dân còn nhiều vấn đề như thiếu thông tin, ghi thông tin không chính xác, đầy đủ trong khi đó cơ quan chức năng chưa có đủ cơ sở dữ liệu để xác minh một cách nhanh chóng và kịp thời.
“Chính vì vậy khi chúng tôi nhập hàng về chế biến, đến khi hồ sơ thủ tục hoàn tất thì chỉ có 30-40% hàng hóa đáp ứng được yêu cầu thủ tục của EU, còn lại bị loại. Đối tác nhập khẩu không thể chờ mình quá lâu vì ảnh hưởng đến hợp đồng phân phối của họ. Họ bỏ mình và mình mất khách hàng, thiệt hại rất lớn”, bà Lan bức xúc.
Mỗi năm Việt Nam xuất khẩu hải sản sang EU từ 350-400 triệu USD, tương đương 16-17% tổng xuất khẩu hải sản của Việt Nam. EU là thị trường lớn thứ 2 về nhập khẩu cá ngừ, thứ 3 về mực và bạch tuộc nên việc các doanh nghiệp bị ảnh hưởng thế này sẽ tác động lớn đến kim ngạch xuất khẩu sang EU.
Gần 1 năm trước đó, ngày 23.10.2017, EU cảnh cáo thẻ vàng đối với hoạt động khai thác hải sản của Việt Nam. Trong năm 2018, xuất khẩu hải sản vào EU có chiều hướng giảm sâu và liên tục trong khoảng từ 4-20%. Tính từ đầu năm đến hết tháng 8, tổng xuất khẩu hải sản của Việt Nam vào EU chỉ đạt 252 triệu USD, giảm tới 25% so với cùng kỳ năm trước.
“Thẻ vàng đã làm giảm xuất khẩu hải sản khai thác sang EU trong thời gian qua và dự báo sẽ tiếp tục giảm trong các tháng cuối năm. Xuất khẩu các mặt hàng như: mực, bạch tuộc, cua ghẹ, cá biển sang EU sẽ tiếp tục giảm mạnh do vướng mắc trong thủ tục chứng nhận, xác nhận nguồn gốc khai thác theo quy định IUU”, bà Lê Hằng, Phó giám đốc Trung tâm VASEP.PRO thuộc VASEP nhận định.
Hoàn chỉnh khung pháp lý và thực thi
Theo ông Trương Đình Hòe, Tổng thư ký VASEP, vấn đề quan trọng hiện nay của Hiệp hội sẽ tiếp tục mở rộng phạm vi làm việc với các bên liên quan để tham vấn Chính phủ đẩy nhanh việc xây dựng, hoàn thiện và sớm ban hành Nghị định hướng dẫn thi hành luật Thủy sản, cũng như sửa đổi nghị định liên quan. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sớm ban hành các thông tư sửa đổi Thông tư 02 và 50, cải cách và sửa đổi Thông tư 26 theo Nghị quyết 19 của Chính phủ…
Trên thực tế, cần tổ chức lại đội tàu khai thác hải sản trên các vùng biển phù hợp với khả năng khai thác cho phép của nguồn lợi. Đào tạo, nâng cao khả năng thực thi của các cơ quan quản lý địa phương như: Chi cục Thủy sản, các ban quản lý cảng cá. Tăng cường nguồn lực, cơ sở vật chất và hướng dẫn nghiệp vụ cho ban quản lý các cảng cá để thực hiện tốt việc xác nhận hải sản khai thác ngay từ khi tiếp nhận.
Một yếu tố quan trọng khác là cần cung cấp hằng tháng dữ liệu “nguồn lợi” và "sản lượng khai thác” cho cộng đồng doanh nghiệp hải sản; công bố công khai và cập nhật thường xuyên danh sách các tàu Việt Nam và quốc tế vi phạm IUU trên website của Tổng cục Thủy sản…
“Chúng ta phải xác định tinh thần không chỉ nỗ lực xóa thẻ vàng của EU mà còn vì một nghề cá bền vững và có trách nhiệm”, bà Nguyễn Thị Thu Sắc, Phó chủ tịch VASEP nêu quan điểm.
Ngày 24/8/2026, Trung tâm Thông tin, Lưu trữ và Thư viện thuộc Cục Chuyển đổi số (BNNMT) ban hành văn bản Hướng dẫn tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) kiểm tra nhà nước về ATTP nhập khẩu từ ngày 01/9/2026.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các bộ, ngành xử lý thực chất những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp liên quan lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; cái gì đã rõ thì hướng dẫn cụ thể, cái gì còn vướng thì tháo gỡ, cái gì chưa phù hợp thì mạnh dạn sửa đổi, qua đó tạo sự thông thoáng, giảm chi phí cho nhà đầu tư, doanh nghiệp và góp phần thúc đẩy tăng trưởng hai con số.
(vasep.com.vn) Cá minh thái Alaska là loài được khai thác nhiều nhất tại Mỹ và giữ vai trò quan trọng trong ngành thủy sản Alaska. Tuy nhiên, hoạt động khai thác loài cá này đang thu hút sự chú ý ngày càng lớn do vấn đề đánh bắt ngoài ý muốn, đặc biệt là cá hồi.
(vasep.com.vn) Nguồn cung cá tuyết tại châu Âu đang chịu sức ép lớn khi hạn ngạch khai thác giảm, sản lượng đánh bắt hạn chế và nhu cầu thị trường vẫn duy trì ở mức cao. Tình trạng thiếu nguyên liệu đã đẩy giá cá tuyết lên mức kỷ lục tại nhiều thị trường, đồng thời gây áp lực lên các nhà chế biến, nhà bán lẻ và ngành dịch vụ ăn uống.
(vasep.com.vn) Hà Lan tiếp tục củng cố vai trò là một trong những trung tâm nhập khẩu, phân phối và chế biến thủy sản quan trọng của châu Âu, trong đó cá hồi Đại Tây Dương nuôi là một trong những mặt hàng ngày càng có vai trò nổi bật.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu cá ngừ Việt Nam sang EU vẫn tiếp tục sụt giảm trong tháng 7, trong khi Indonesia – quốc gia có sản lượng khai thác cá ngừ lớn gần gấp 3 lần Việt Nam – đang tiến gần hơn tới FTA với EU. Khi khoảng cách ưu đãi thuế quan dần thu hẹp, cạnh tranh tại thị trường này sẽ không chỉ nằm ở giá, mà còn ở nguồn nguyên liệu, xuất xứ và khả năng truy xuất.
(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản toàn cầu ngày 25/8/2026 chứng kiến những bước dịch chuyển đáng chú ý trong chuỗi cung ứng, nổi bật là việc Trung Quốc tăng vọt 55,7% lượng nhập khẩu bột cá từ Việt Nam nhằm bù đắp khoảng trống sau khi Peru kết thúc sớm vụ cá cơm. Tại Đông Nam Á, thị trường tôm tiếp tục chịu sức ép cạnh tranh gay gắt khi Indonesia lần đầu tiên nhập khẩu tôm nguyên liệu từ Ecuador cho chế biến, trong khi Ecuador đẩy mạnh chiến lược mở rộng sang Nhật Bản để giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống. Ngược lại, cá tra Việt Nam tiếp tục đứng trước cơ hội mở rộng thị phần tại Mỹ do giá cá rô phi Trung Quốc duy trì đà tăng, cùng với tín hiệu tích cực từ xu hướng tối ưu hóa giá trị phụ phẩm và đẩy mạnh công nghệ chế biến sâu được định hình rõ nét sau kỳ Vietfish 2026.
(vasep.com.vn) Lạm phát, chi phí nguyên liệu tăng và nguồn cung cá thịt trắng hạn chế đang thúc đẩy High Liner Foods đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa nguồn cung, trong đó tăng tỷ trọng thủy sản nuôi và sử dụng các loài thay thế cho cá tuyết.
(vasep.com.vn) Từ ngày 12-19/8/2026, Lễ hội và hội chợ “Made in Russia” lần thứ 8 diễn ra tại Thiên Tân, Trung Quốc, quy tụ hơn 60 doanh nghiệp đến từ trên 30 vùng của Nga. Sự kiện được xem là cơ hội để doanh nghiệp Nga quảng bá sản phẩm, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường tại Trung Quốc, trong đó thủy sản là một nhóm hàng đáng chú ý.
(vasep.com.vn) Bộ Ngoại giao Mỹ đang tìm kiếm một tổ chức phi chính phủ (NGO) làm đối tác có khả năng xác định bằng chứng về lao động cưỡng bức và hoạt động khai thác bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) trong chuỗi cung ứng thủy sản.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn