Điểm tin thủy sản thế giới ngày 22/9/2026

1. Trung Quốc: nhập khẩu tôm tăng nhanh hơn tiêu thụ, áp lực tồn kho và giá rõ hơn. Nhập khẩu tôm Trung Quốc tăng 25% trong quý I và 20% trong quý II; tháng 5 tăng 15%, tháng 6 tăng 13%, tháng 7 chỉ còn tăng 2%. Trong khi đó, doanh thu dịch vụ ăn uống nửa đầu năm chỉ tăng khoảng 2,8%, lượng bán tại các hệ thống bán lẻ lớn tăng khoảng 1,8%. Ecuador tăng xuất khẩu tôm sang Trung Quốc khoảng 21%, Ấn Độ 23%, trong khi nguồn từ Việt Nam tăng tới 157%. Giá tôm Ecuador vào Trung Quốc đã bắt đầu chịu áp lực giảm.

Đối với Việt Nam: mức tăng 157% là tín hiệu tốt về khả năng tiếp cận thị trường nhưng không đồng nghĩa sức tiêu thụ tăng tương ứng. Quý IV cần đặc biệt chú ý tồn kho, tốc độ bán hàng và cạnh tranh giá với Ecuador.

2. Ecuador tiếp tục mở rộng rất mạnh nguồn cung tôm: tháng 7 xuất khẩu vượt 1 tỷ USD. Xuất khẩu tôm Ecuador tháng 7 đạt khoảng 1,068 tỷ USD, tăng 64,4% so với cùng kỳ; lũy kế 7 tháng đạt khoảng 5,77 tỷ USD, tăng 17,6%. Tại thị trường châu Âu, giá tôm Ecuador tương đối ổn định nhưng nguồn tôm nguyên con đạt chất lượng phù hợp cho chế biến chín bắt đầu thắt lại.

Đối với tôm Việt Nam: Ecuador vẫn chưa cho thấy dấu hiệu thu hẹp nguồn cung để hỗ trợ giá. Áp lực cạnh tranh tại Trung Quốc, Mỹ và EU sẽ tiếp tục lớn trong quý IV.

3. Thị trường tôm châu Á chưa hình thành xu hướng tăng giá đồng đều. Giá tôm thẻ chân trắng tại ao Thái Lan cỡ 70 con/kg giảm xuống khoảng 140 baht/kg. Cùng lúc, giá tôm Ecuador bán sang Trung Quốc chịu áp lực giảm do lượng hàng lớn và tiêu thụ chậm.

Đối với Việt Nam: chưa có cơ sở để kỳ vọng một chu kỳ tăng giá tôm rộng trong ngắn hạn. Chênh lệch giá giữa Việt Nam – Ấn Độ – Ecuador – Thái Lan cần được theo dõi theo từng cỡ và từng thị trường.

4. Nga tăng mạnh xuất khẩu thủy sản sang Trung Quốc: 8 tháng đạt 926.000 tấn, hơn 3,05 tỷ USD. Lượng xuất khẩu tăng 19%, nhưng giá trị tăng tới 54%. Cá minh thái bỏ đầu đông lạnh đạt 470.000 tấn, +25% về lượng và +75% về giá trị; cá tuyết 65.000 tấn, +25% về lượng và +80% giá trị. Cua sống đạt 28.000 tấn, trị giá khoảng 790 triệu USD; cua đông lạnh tăng 45% về lượng và gấp đôi về giá trị.

Đối với Việt Nam: Nga đang trở thành đối thủ ngày càng đáng chú ý tại Trung Quốc ở cá thịt trắng, surimi và cua. Đặc biệt, giá trị tăng nhanh hơn sản lượng cho thấy Nga đang cải thiện đáng kể giá bán và cơ cấu sản phẩm.

5. Nga tiếp tục xoay mạnh thương mại thủy sản sang châu Á và các nước BRICS. Hơn 60% xuất khẩu thủy sản Nga hiện đã chuyển sang các thị trường được Nga coi là “thân thiện”, so với khoảng 25% trước đây. Nga đồng thời phát triển các hành lang logistics lạnh tới Đại Liên, Thanh Đảo và Busan, coi đây không chỉ là điểm trung chuyển mà còn là trung tâm phân loại, chế biến và nâng giá trị sản phẩm.

Đối với Việt Nam: sự chuyển hướng này có tác động trực tiếp tới môi trường cạnh tranh tại châu Á. Cá minh thái, cá tuyết và cua Nga sẽ xuất hiện nhiều hơn tại những thị trường mà doanh nghiệp Việt Nam đang mở rộng.

6. Giá cá thịt trắng Nga tăng cùng lúc cầu xuất khẩu mạnh. Trong tuần 14–20/9, giá bán buôn cá minh thái, cá bơn và cá trích tại vùng Viễn Đông Nga tăng; nguồn cá hồi cũng thấp khi vụ khai thác kết thúc.

Đây là diễn biến hai mặt đối với Việt Nam: giá cá minh thái tăng có thể tạo thêm khoảng trống cạnh tranh cho cá tra và surimi nhiệt đới, nhưng đồng thời làm tăng chi phí với doanh nghiệp sử dụng nguyên liệu cá biển nhập khẩu.

7. Trung Quốc: tiêu dùng thủy sản cao cấp đang thay đổi mạnh nhờ bán lẻ lạnh và thương mại điện tử. Nhập khẩu cá hồi Trung Quốc tăng 43% trong nửa đầu năm 2026, sau mức tăng 50% năm 2025. Động lực không chỉ từ nhà hàng mà ngày càng đến từ sashimi bán lẻ, sản phẩm cắt sẵn, thương mại điện tử và giao lạnh nhanh.

Đối với Việt Nam: đây là xu hướng đáng chú ý cho tôm hùm, tôm chế biến, cá ngừ và thủy sản cao cấp. Cơ hội tại Trung Quốc ngày càng phụ thuộc vào khả năng tham gia hệ thống bán lẻ lạnh, thương mại điện tử và sản phẩm tiện lợi, thay vì chỉ kênh nhà hàng.

8. Trung Quốc tăng tìm mua bột cá Việt Nam khi nguồn Peru thiếu hụt. Tồn kho bột cá tại các cảng Trung Quốc đã bắt đầu giảm sau nhiều tuần tăng, trong khi nguồn Peru tiếp tục hạn chế. Trung Quốc vì vậy tăng tìm kiếm các nguồn thay thế, trong đó có Việt Nam. Trước đó, riêng tháng 6 Trung Quốc nhập khoảng 25.500 tấn bột cá Việt Nam, tăng 55,7%, đưa Việt Nam lên vị trí nguồn cung lớn nhất trong tháng.

Đối với Việt Nam: đây là cơ hội đáng chú ý cho phụ phẩm và bột cá, đồng thời củng cố giá trị kinh tế của việc tận dụng sâu phụ phẩm cá tra, cá ngừ và các ngành chế biến.

9. Cá ngừ: giá vây vàng tăng khi nguồn cung Thái Bình Dương thắt lại. Sau giai đoạn cá ngừ vằn duy trì ở vùng giá cao, thị trường ghi nhận cá ngừ vây vàng tăng giá do nguồn cung Thái Bình Dương hạn chế.

Đối với cá ngừ Việt Nam: áp lực nguyên liệu đang lan sang nhiều loài. Các doanh nghiệp loin, đông lạnh và chế biến sâu cần theo dõi chênh lệch giá theo từng ngư trường và nguồn nhập khẩu, nhất là sau TUNA 2026.

10. Mỹ: chưa xuất hiện rào cản nhập khẩu mới trực tiếp với thủy sản Việt Nam, nhưng chính sách tiếp tục nghiêng về tăng năng lực ngành trong nước. Trong giai đoạn 19–22/9, Quốc hội và các cơ quan quản lý Mỹ tiếp tục thúc đẩy hỗ trợ tài chính cho nghề cá, duy trì nguồn lực cho Văn phòng Thủy sản thuộc Bộ Nông nghiệp và rà soát quản lý khai thác nhằm tăng sản lượng trong nước. Chưa phát hiện thay đổi mới về MMPA/COA, SIMP hoặc mức thuế trực tiếp áp lên thủy sản Việt Nam.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam: cần theo dõi song song hai lớp chính sách của Mỹ: rào cản đối với hàng nhập khẩu và các biện pháp nâng năng lực cạnh tranh của sản xuất thủy sản nội địa.

11. Mỹ: sản phẩm thủy sản tiện lợi tiếp tục có lợi thế khi người tiêu dùng nhạy cảm hơn với giá. Doanh số thủy sản bảo quản ở nhiệt độ thường vẫn tăng trong tháng 8 dù tâm lý người tiêu dùng Mỹ yếu đi. Các doanh nghiệp đồng thời tiếp tục tung sản phẩm cá hồi, tôm và thủy sản chế biến theo hướng ăn ngay – dễ chế biến – giàu đạm – có sẵn gia vị/sốt.

Đối với Việt Nam: đây là tín hiệu tích cực cho cá ngừ đóng hộp, tôm chế biến và các sản phẩm giá trị gia tăng. Cạnh tranh tại Mỹ đang chuyển dần từ bán nguyên liệu sang cung cấp “giải pháp bữa ăn”.

12. Cá ngừ: lao động, truy xuất số và trách nhiệm chuỗi cung ứng trở thành lớp yêu cầu mới. Các tranh luận mới tại Mỹ về điều kiện lao động trên tàu cá Đài Loan, cùng việc Thai Union đẩy nhanh truy xuất số và kết nối thông tin trên tàu, cho thấy các nhà mua hàng đang mở rộng kiểm soát từ IUU và nguồn gốc sang lao động, tuyển dụng, hợp đồng, tàu khai thác và dữ liệu chuỗi cung ứng.

Đối với doanh nghiệp cá ngừ Việt Nam: yêu cầu thị trường đang chuyển từ “có hồ sơ truy xuất” sang khả năng chứng minh toàn bộ chuỗi nguyên liệu bằng dữ liệu có thể kiểm chứng.

13. FAO cảnh báo gian lận có thể ảnh hưởng tới tới 20% thương mại thủy sản toàn cầu. Các rủi ro chính gồm ghi nhãn sai, thay thế loài, sai thông tin xuất xứ và gian lận trong chuỗi cung ứng.

Đối với Việt Nam: thông tin này cần đặt cùng xu hướng kiểm soát tại Mỹ và EU. Xác thực loài – xuất xứ – nguồn nguyên liệu – truy xuất đang dần trở thành vấn đề thương mại chứ không chỉ là yêu cầu an toàn thực phẩm.

14. Cá tra Việt Nam có thêm tín hiệu tích cực ở hướng chế biến sâu. Sản phẩm Cured Panga Croquette của Vĩnh Hoàn giành giải cao nhất tại Seafood Excellence Asia 2026.

Ý nghĩa thị trường đáng chú ý hơn bản thân giải thưởng: cá tra có khả năng chuyển từ phi lê đông lạnh sang thực phẩm tiện lợi, chế biến sâu và có định vị giá trị cao hơn, phù hợp với hướng mở rộng tại Nhật Bản, Singapore và các thị trường châu Á thu nhập cao.

15. Nhật Bản: cạnh tranh tại điểm bán ngày càng quan trọng. Các nhà cung cấp Na Uy đang đẩy mạnh chương trình quảng bá cá hồi, cá thu và cá trích trực tiếp tại chuỗi bán lẻ Nhật Bản. Trong bối cảnh nguồn cá biển nội địa Nhật biến động, các nguồn nhập khẩu đang cạnh tranh không chỉ bằng giá mà bằng sản phẩm, dùng thử và truyền thông tại điểm bán.

Đối với cá tra Việt Nam: mở rộng tại Nhật sẽ cần đi xa hơn việc chào giá phi lê; sản phẩm, cách sử dụng, chế biến và tiếp cận người tiêu dùng cuối cùng ngày càng quan trọng.

16. Cá hồi: nguồn cung thế giới xuất hiện hai tín hiệu trái chiều. Na Uy ghi nhận tình trạng rận biển giảm xuống mức thấp nhất trong 7 năm, hỗ trợ điều kiện nuôi; trong khi Chile được đánh giá có thể trở thành một động lực tăng trưởng nguồn cung mới nhờ điều kiện sinh học cải thiện. Tuy vậy, giá cá hồi Na Uy giao ngay vẫn tăng nhẹ và nguồn cá cỡ lớn có dấu hiệu thiếu.

Đối với Việt Nam: nếu sản lượng Chile và Na Uy cùng cải thiện trong các quý tới, cạnh tranh nguồn cung vào châu Á có thể tăng, tạo thêm lựa chọn cho doanh nghiệp nhập khẩu.

17. Nga tiếp tục gia hạn lệnh cấm nhập khẩu thực phẩm từ các nước áp đặt trừng phạt thêm hai năm. Biện pháp bao gồm nông sản, nguyên liệu và thực phẩm thuộc danh mục Nga áp dụng trả đũa.

Đối với Việt Nam: việc Nga duy trì hạn chế với một số nguồn cung phương Tây tiếp tục tạo khoảng trống cho nhà cung cấp từ châu Á, nhưng cần đánh giá theo từng mã hàng và điều kiện tiếp cận thị trường cụ thể.