Điểm nhấn ngành cá nổi 2015: Nga cấm nhập khẩu thủy sản Iceland

Đồng rúp yếu trong suốt năm 2015. Đến tháng 8/2015, Nga thêm Iceland vào danh sách các nước bị cấm XK thực phẩm. Sự kiện này làm rung chuyển ngành cá nổi Iceland, bởi họ đã đầu tư hàng triệu USD trong nhiều năm để phục vụ thị trường này.

Lệnh cấm có tác động nhanh đến XK cá nổi của Iceland. Giá cá thu giảm đáng kể bởi nguồn cung thì nhiều mà thị trường thì co hẹp lại. Vì Nga không NK của các nước phương Tây nên quay sang nguồn cung từ Iceland , năm 2014, XK philê cá trích Iceland XK sang Nga tăng vọt lên đến 23.000 tấn, gấp 3 lần so với mức 7.000 tấn của năm 2013. Hiện, vấn đề mà Na Uy buộc phải giải quyết là làm thế nào để có được thị trường tiêu thụ cho 50.000 tấn cá trích.

Na Uy thành công trong việc củng cố  XK cá thu sang thị trường châu Á, đặc biệt là tại  Nhật Bản và Trung Quốc. Ukraina, Lithuania và Ai Cập là các thị trường lớn nhất của Na Uy đối với sản phẩm cá trích.

Ngược lại, Na Uy khá thành công trong việc củng cố  XK cá thu sang thị trường châu Á, đặc biệt là tại  Nhật Bản và Trung Quốc. Ukraina, Lithuania và Ai Cập là các thị trường lớn nhất của Na Uy đối với sản phẩm cá trích.

Trước khi có lệnh cấm NK, ngành thủy sản Na Uy đã có kinh nghiệm lâu năm với các rào cản thương mại ở Nga, và đã được chuẩn bị sẵn tình thần cho các tình huống tương tự. Mặc dù Nga là một thị trường phát triển lâu dài và quan trọng đối với thủy sản Na Uy, nhưng ngành thủy sản thích nghi với tình hình. Lệnh cấm có kéo dài cũng không ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngành.

Năm 2015, giá các loài cá nổi của Na Uy tăng, nhưng khối lượng XK thấp kéo theo giá trị XK thấp. Đến tháng 10, XK cá trích, cá thu và cá biển khác từ Na Uy đạt 6,4 tỷ NOK, giảm 7% so với cùng kỳ năm 2014. XK cá trích, cá thu và cá ốt vảy giảm 26% kéo theo giá trị XK giảm.

Ở Nga, NK cá nổi ước đạt 166.500 tấn, chỉ bằng một nửa so với thời kỳ trước khi có lệnh cấm NK từ các nước phương Tây. NK cá trích Đại Tây Dương ước đạt 55.000 tấn, giảm 51,5% so với 2 năm trước. NK cá thu ước đạt 65.000 tấn, giảm 36,2% so với năm 2013. Cá thu là loài có giá trị NK giảm ít nhất trong các loài cá nổi. 

Thiếu hụt nguồn cung tại Nga dẫn đến việc lượng cá khai thác tại Nga sẽ được sử dụng nhiều hơn cho thị trường trong nước, thay vì XK. Đến đầu tháng 11, khối lượng cá thu Đại Tây Dương được Nga khai thác đã đạt 130.000 tấn, tương đương với 98% hạn ngạch, tăng 12,4% so với năm 2014. Hạn ngạch khai thác trong nước gần như đã được sử dụng hết. Trong khi đó, Nga NK 65.000 tấn cá thu, và XK ước đạt 25.600 tấn, giảm 54% so với cùng kỳ năm 2014. Nguồn cung trong nước đạt khoảng 169.000 tấn, giảm 16% so với năm 2014.

Giá giảm, đẩy nhu cầu tăng, do đó sản lượng khai thác cá trích Thái Bình Dương tăng, từ đo, bù trừ cho lượng giảm của cá trích Đại Tây Dương.

Tháng 9/2015, Nga dự kiến tăng sản lượng khai thác cá trích Thái Bình Dương lên 422.000 tấn, tương đương với mức tăng 16,2% so với năm 2014. Trong đó, 6 tháng cuối năm sẽ tăng sản lượng lên mức 256.000 tấn. Tuy nhiên, đến đầu tháng 11, các đội tàu của Nga mới khai thác được 160.973 tấn cá trích Đại Tây Dương. 

Hạn ngạch khai thác các loài cá nhỏ Đại Tây Dương được định mức 36.500 tấn. Tính đến tháng 11, khai thác trên thực tế mới đạt 32.000 tấn, tương đương với 88% hạn ngạch.

Cuối năm nguồn cung cá trích ở Nga đạt gần 460.000 tấn, tăng 6,25% so với năm trước.