Tiềm năng còn rất lớn
Bên cạnh những mặt hàng thủy sản xuất khẩu chủ lực như tôm và cá tra, cá rô phi hiện đang nổi lên là sản phẩm có tiềm năng lớn của ngành thủy sản Việt Nam nhờ lợi thế về diện tích nuôi, sản lượng và hệ thống nhà máy chế biến phục vụ sản xuất sản phẩm giá trị gia tăng.
Theo Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), giai đoạn 2015 - 2024, diện tích nuôi cá rô phi đã tăng 43,8% và hiện đạt gần 43.000ha, sản lượng trên 316.000 tấn. Đặc biệt, kim ngạch xuất khẩu cũng ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể từ gần 6,3 triệu USD năm 2023 lên khoảng 30 triệu USD trong năm 2024. Riêng đến hết quý I/2025, mặt hàng này cũng ghi nhận giá trị xuất khẩu gần 14 triệu USD, tăng 131% so với cùng kỳ năm trước.
Mô hình nuôi ghép cá rô phi trong ao phổ biến hiện nay. Ảnh: DH.
Hoa Kỳ hiện là thị trường quan trọng nhất của cá rô phi Việt Nam, chiếm đến 46% tỷ trọng xuất khẩu. Các sản phẩm chủ yếu gồm cá đông lạnh nguyên con, phi lê đông lạnh và các loại thịt cá khác.
Mặc dù ghi nhận những tín hiệu tốt về sản xuất và xuất khẩu, thế nhưng tại Hội thảo “Giải pháp tổ chức sản xuất và xuất khẩu cá rô phi năm 2025” tổ chức mới đây tại TP Cần Thơ, ông Trần Đình Luân - Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư đặt vấn đề: “Tại sao cá rô phi Việt Nam không phát triển được?”.
Theo ông Luân, trước đây ngành thủy sản từng có định hướng đưa cá rô phi vào đối tượng chủ lực và sản phẩm quốc gia để có những chính sách hỗ trợ và kế hoạch phát triển cụ thể. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, sản phẩm cần đáp ứng nhiều điều kiện, nhất là về giá trị kinh tế. Thế nhưng thời điểm đó mặt hàng này vẫn chưa đạt được yêu cầu.
Cục Thủy sản và Kiểm ngư phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ và VASEP họp bàn tìm giải pháp tổ chức sản xuất và xuất khẩu cá rô phi năm 2025. Ảnh: Kim Anh.
Hiện nay, trước những thách thức về thuế đối ứng của Hoa Kỳ, dự báo giá cá rô phi sẽ giảm trong ngắn hạn do một số quốc gia chịu ảnh hưởng từ chính sách thuế mới này sẽ chuyển hướng sang các thị trường khác, gây áp lực lên các nguồn cung khác, trong đó có Việt Nam.
Ngoài ra, mặt hàng cá rô phi cũng đang đối mặt với hàng loạt thách thức như các yêu cầu khắt khe về môi trường, giá thành sản xuất cao, chuỗi cung ứng yếu, thiếu các nhà máy chế biến đạt chuẩn và chi phí logistics tăng.
Thúc đẩy xây dựng thương hiệu V-Tilapia
Ông Phạm Thành Trung – Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Thức ăn chăn nuôi Nông lâm Vina từng có kinh nghiệm trong nuôi cá rô phi cho rằng, khó khăn lớn nhất hiện nay nằm ở khâu đầu ra.
“Phải hình thành được mối liên kết chặt chẽ giữa ao nuôi và nhà máy chế biến nhằm phục vụ xuất khẩu. Đây là yếu tố cực kỳ quan trọng giúp nông dân yên tâm sản xuất, tạo chuỗi cung ứng hiệu quả và đảm bảo cá đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Hiện nay, các doanh nghiệp yêu cầu cá phải đạt kích cỡ 500up, tức từ 500gram/con trở lên”, ông Trung nhấn mạnh.
Sản lượng cá rô phi ở châu Á.
Về vấn đề này, ông Trần Đình Luân cho rằng, nếu không tạo được chuỗi liên kết, sẽ không xây dựng được thương hiệu cá rô phi Việt Nam.
Thực tế, vài năm trở lại đây, Việt Nam đã có những cơ sở sản xuất giống cá rô phi chất lượng cao. Các viện nghiên cứu cũng thực hiện các chương trình chọn giống, tạo nguồn gen để phục vụ sản xuất, tạo nền tảng cho ngành phát triển.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2024, sản lượng cá rô phi toàn cầu lên đến 7 triệu tấn, giá trị thương mại qua biên giới đạt khoảng 10,6 tỷ USD và có thể lên đến 14,5 - 15 tỷ USD vào năm 2033.
Rõ ràng, cơ hội để mở rộng thị trường cá rô phi còn khá nhiều, nhưng theo ông Nguyễn Hoài Nam – Tổng Thư ký VASEP, phải có sự định hướng tốt từ cơ quan quản lý nhà nước liên quan đến quy hoạch ở các địa phương. Trong đó cần có một số diện tích mặt nước phù hợp với cá rô phi.
Đồng thời, các doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng cần chủ động xây dựng chuỗi liên kết, định hướng phát triển thương hiệu quốc gia cho sản phẩm “Cá rô phi Việt Nam - V-Tilapia”. Từ đó, đặt ra các tiêu chuẩn, triển khai các chương trình tương xứng để cá rô phi chiếm lĩnh thị trường. Cùng với đó, tận dụng thêm tiềm năng nuôi cá rô phi tại các vùng hồ chứa lớn hiện chưa được khai thác hiệu quả.
“Thời điểm này, không có cách nào khác là phải có thương hiệu, có tiêu chuẩn để công bố, chứ chúng ta không thể như trước, làm cái gì mình thích rồi gom đi bán, như thế vẫn luẩn quẩn câu chuyện tự cạnh tranh nội tại và tự làm xấu hình ảnh con cá rô phi Việt Nam”, ông Trần Đính Luân định hướng.
(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 16/10 ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý về giá tôm, nguồn cung nguyên liệu và chính sách quản lý nghề cá. Giá tôm tại Mỹ tiếp tục chịu sức ép trong khi nguồn cung nhập khẩu được dự báo tăng; ngược lại, giá tôm nguyên liệu tại Ấn Độ tăng do sản lượng thu hoạch thấp. Bên cạnh đó, Peru hủy mùa khai thác cá cơm thứ hai, Iceland và Greenland giảm mạnh khuyến nghị khai thác capelin. Nga tiếp tục duy trì nguồn cá minh thái lớn, trong khi doanh nghiệp thủy sản Việt Nam tăng đầu tư vào kho lạnh và vốn lưu động.
Năm 2026, ngành thủy sản Việt Nam tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức trước những biến động phức tạp của kinh tế và thương mại toàn cầu, xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại, các rào cản kỹ thuật và yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững. Bên cạnh áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường quốc tế, khó khăn về nguồn nguyên liệu, chi phí sản xuất, logistics và nguồn vốn cũng tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu.
(vasep.com.vn) Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đã gia hạn đến ngày 9/1/2027 việc miễn thuế theo Mục 301 đối với 178 sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc. Các khoản miễn trừ này lẽ ra hết hạn vào ngày 9/11. Danh sách bao gồm 10 dòng thuế thủy sản. Nếu không được gia hạn, các sản phẩm này sẽ phải chịu lại thuế Mục 301, thường ở mức 25%.
(vasep.com.vn) Hoạt động thu hoạch cá tra giống tại xã Hỏa Lựu, TP. Cần Thơ đang diễn ra sôi động, khi nhiều hộ nuôi liên tục thu hoạch, cân bán và vận chuyển cá đến các vùng nuôi thương phẩm. Với giá bán khoảng 40.000 đồng/kg, mô hình này đang mang lại nguồn thu đáng kể cho nông dân địa phương.
(vasep.com.vn) Một dự án thử nghiệm kéo dài ba năm tại Thụy Điển cho thấy các nguồn protein thay thế như protein từ nấm (mycoprotein), bột côn trùng và bột trai có thể thay thế một phần đậu nành và bột cá trong thức ăn chăn nuôi mà vẫn đảm bảo hiệu quả sản xuất.
(vasep.com.vn) Các nhà khoa học tại Đại học Queensland (Australia) đang phát triển công nghệ biến chất thải hữu cơ thành protein đơn bào (SCP) để thay thế bột cá trong thức ăn thủy sản. Giải pháp này có tiềm năng giảm phụ thuộc vào nguồn cá khai thác tự nhiên, đồng thời tận dụng chất thải và hạn chế tác động môi trường.
(vasep.com.vn) Sản lượng khai thác cá minh thái của Nga đã vượt 2 triệu tấn tính đến đầu tháng 11/2026, chiếm gần một nửa tổng sản lượng đánh bắt thủy sản cả nước. Kết quả này cao hơn 3,1% so với mức kỷ lục ghi nhận cùng kỳ năm 2025, phản ánh hoạt động khai thác tích cực tại các ngư trường Viễn Đông.
(vasep.com.vn) Sản lượng phi lê cá minh thái không xương (PBO) của Mỹ đang ghi nhận mức sụt giảm 24% so với cùng kỳ, đẩy dự báo giá chào bán trong quý 1/2027 có thể tăng thêm 500 USD/tấn. Tính đến đầu tháng 10/2026, sản lượng PBO của Mỹ chỉ đạt hơn 95.700 tấn – mức thấp nhất kể từ năm 2022. Sự khan hiếm cục bộ buộc các nhà cung cấp Mỹ phải dồn áp lực nhu cầu và giá cả sang các hợp đồng của năm tới.
(vasep.com.vn) Cục Thống kê Na Uy (SSB) cho biết chỉ số giá tiêu dùng tháng 10/2026 tăng 3,6% so với cùng kỳ, cao hơn mức 3,4% của tháng trước. Giá điện, kể cả phí lưới, tăng 12,8%, chủ yếu kéo lạm phát đi lên, trong khi giá nhiên liệu tăng tới 25,8% trong 12 tháng.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu tôm Việt Nam trong 10 tháng đầu năm 2026 đạt 4,21 tỷ USD, tăng 8,8% so với cùng kỳ. Dù vẫn duy trì tăng trưởng nhờ thị trường Trung Quốc và một số thị trường trong khối CPTPP, kết quả tháng 10 cho thấy những dấu hiệu kém thuận lợi. Xuất khẩu sang Mỹ tiếp tục giảm sâu, trong khi áp lực thuế quan, cạnh tranh quốc tế và chi phí sản xuất đang đặt doanh nghiệp trước nhiều thách thức trong giai đoạn cuối năm.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn