Để chấm dứt đánh bắt IUU, các quốc gia phải hợp tác với nhau

Tin tức IUU 08:24 02/03/2023 Nguyễn Hà
(vasep.com.vn) Hợp tác khu vực sẽ cô lập các tác nhân xấu và quản lý nghề cá tốt hơn.

Mặc dù đánh bắt bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) có thể xảy ra tại vùng biển của 1 quốc gia, nhưng nó cũng ảnh hưởng tới các quốc gia khác. Vì thủ phạm khai thác IUU cũng thường tiến hành các hoạt động tinh vi, tích cực khai thác các lỗ hổng trong giám sát hoặc luật pháp ở một số khu vực tài phán.

Sự hợp tác và trao đổi thông tin giữa các quốc gia mà tàu treo cờ, quốc gia có cảng, các quốc gia ven biển và các nước NK, cùng với các cơ quan khu vực và các nhóm đa phương, về cơ bản là để ngăn chặn đánh bắt IUU và các tác nhân xấu khác. Sự hợp tác này đặc biệt quan trọng để chống lại hoạt động đánh bắt IUU đang diễn ra ở các vùng biển quốc tế, nơi việc thực thi các chính sách kiểm soát, kiểm tra, và giám sát có thêm nhiều thách thức.

Một số chính phủ có nhiều năng lực và nguồn lực hơn những chính phủ khác để giám sát các vùng biển và đội tàu của họ ở vùng biển ngoài khơi và việc thực thi pháp luật. Sự không tương xứng này, đặc biệt là kiến thức về các hoạt động trên mặt biển có thể khiến một số nước ngần ngại hợp tác với các quốc gia có năng lực cao hơn hoặc kém hơn. Hợp tác khu vực có thể tạo ra một tổng thể lớn hơn giúp ngăn chặn hoạt động đánh bắt bất hợp pháp, hỗ trợ nghề cá lành mạnh và mang lại lợi ích cho mọi quốc gia liên quan.

Phương pháp điều phối khu vực

Hợp tác khu vực hiệu quả có thể có nhiều hình thức, bao gồm cả việc thông qua các tổ chức hiện có. Ví dụ, Tổ chức Nghề cá và Nuôi trồng Thủy sản của eo đất Trung Mỹ (OSPESCA), một cơ quan điều phối phụ thuộc vào việc trao đổi thông tin thường xuyên, toàn diện giữa các thành viên của tổ chức – 7 quốc gia Trung Mỹ và Cộng hòa Dominican – đã giúp chống lại hoạt động đánh bắt IUU ở khu vực này.

Ở những khu vực hiện không có nhóm liên quan, hợp tác khu vực có thể yêu cầu các khuôn khổ mới hoặc liên minh mới. Đó là trường hợp thành lập Fish-i Africa, một lực lượng đặc nhiệm gồm 8 quốc gia ven biển Đông Phi được thành lập đặc biệt để chống lại hoạt động khai thác IUU thông qua trao đổi thông tin và phối hợp chặt chẽ trong khu vực. Fish-i Châu Phi đã đạt được nhiều thành công cả trong việc ngăn chặn các hoạt động đánh bắt IUU và ngăn chặn những người khai thác IUU vào hoặc sử dụng các cảng trong khu vực. Những khuôn khổ có giá trị này có thể giúp tận dụng các nguồn lực trong khu vực chống lại hoạt động đánh bắt IUU và phóng đại tác động của các nguồn lực sẵn có.

Hợp tác chặt chẽ cũng là một phần không thể thiếu trong nhiều điều ước quốc tế và các thỏa thuận nghề cá tự nguyện. Các hiệp ước như Hiệp định Biện pháp của các quốc gia có cảng (PSMA) của Tổ chức Nông lương Liên Hợp Quốc (FAO), giúp ngăn chặn việc đánh bắt hải sản bất hợp pháp xâm nhập vào chuỗi cung ứng và Thỏa thuận Cape Town (CTA), cung cấp các tiêu chuẩn tối thiểu về an toàn cho tàu thuyền, phụ thuộc vào các quốc gia hợp tác và chia sẻ thông tin. Điều này cũng đúng với Hướng dẫn tự nguyện chuyển tải trên biển. Mỗi thỏa thuận đó cũng dựa vào các cơ quan có thẩm quyền ở các quốc gia khác nhau để áp dụng các tiêu chuẩn và thực thi luật pháp.

Sự phối hợp rất cần thiết để ngăn chặn đánh bắt IUU tiếp cận thị trường

PSMA là thỏa thuận quốc tế ràng buộc duy nhất nhắm mục tiêu cụ thể vào hoạt động đánh bắt IUU. Tất cả các bên tham gia thỏa thuận đã cam kết trao đổi thông tin và đánh giá rủi ro của từng tàu trước khi cập cảng. Để duy trì hiệp ước, các quốc gia có cảng phải có khả năng truy cập dữ liệu hoạt động và tàu đánh cá mà các quốc gia hoặc tổ chức khác có thể có. Các quốc gia có cảng cũng phải liên lạc và trao đổi thông tin, đặc biệt là với các quốc gia tàu treo cờ, để xác minh các tuyên bố và giúp ngăn chặn những người đánh cá bất hợp pháp cập bến sản phẩm đánh bắt của họ.

Tuy nhiên, việc thiếu thông tin liên lạc giữa quốc gia có cảng và quốc gia mà tàu treo cờ thường cản trở việc triển khai PSMA. Ví dụ, giao tiếp kém giữa các quốc gia có cảng trong một khu vực có thể mở ra cơ hội cho những người khai thác bất hợp pháp, những người “nhảy cảng” cho đến khi họ tìm thấy một quốc gia – dù cố ý hay không – cho phép cập cảng các sản phẩm đánh bắt bất chính của họ. PSMA được thiết kế để nâng tất cả các cảng lên các tiêu chuẩn cao tương tự về giám sát, đánh giá rủi ro và liên lạc quốc tế. Để đảm bảo thành công, hiệp ước cũng bao gồm các điều khoản tài trợ và cung cấp hỗ trợ vật chất khác cho các quốc gia đang phát triển để thực hiện điều này.

Giao tiếp tốt hơn cũng có thể tăng cường an toàn cho ngư dân và củng cố chuỗi cung ứng

CTA, được Tổ chức Hàng hải Quốc tế thông qua 10 năm trước, dự kiến sẽ có hiệu lực trong năm nay. Khi cộng đồng quốc tế vật lộn với thiệt hại do đánh bắt hải sản gây ra, các cách tiếp cận khu vực có thể giúp tạo ra các điều kiện làm việc an toàn hơn trên biển. Đặc biệt, các nhóm và tổ chức khu vực có thể thúc đẩy giao tiếp cởi mở, minh bạch, thu thập dữ liệu và phổ biến các quy định về an toàn, đảm bảo rằng các đối tác của họ có cùng quan điểm về vấn đề an toàn của tàu thuyền hoạt động trong vùng biển khu vực và cách đối xử với người lao động trên tàu. Điều phối khu vực cũng có thể giúp các quốc gia tuân thủ các thỏa thuận nhằm giải quyết các yếu tố, chẳng hạn như đánh bắt IUU, lạm thác và biến đổi khí hậu khiến khai thác hải sản trở thành một trong những nghề nguy hiểm nhất thế giới.

Điều phối khu vực cũng có thể hỗ trợ các Quốc gia giải quyết các mối quan ngại về một hoạt động hoặc lĩnh vực cụ thể. Ví dụ, trung chuyển, hoạt động chuyển hải sản từ tàu đã đánh bắt sang tàu chở hàng đông lạnh, là một phần thường xuyên quan trọng của ngành đánh bắt cá, cho phép các tàu đánh bắt lâu hơn với ít chuyến cập cảng hơn. Nhưng những kẽ hở trong các quy tắc trung chuyển khiến những kẻ xấu dễ dàng sử dụng quy trình này để chuyển tải cá đánh bắt trái phép và tham gia vào các hoạt động bất hợp pháp khác. Tại một cuộc họp vào mùa hè năm ngoái của Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc, các chính phủ đã phê duyệt một bộ hướng dẫn tự nguyện giúp theo dõi và chia sẻ dữ liệu kịp thời và toàn diện hơn, đồng thời hỗ trợ các nỗ lực hợp tác nhằm làm cho quá trình trung chuyển trở nên minh bạch hơn.

Mỗi chính phủ có trách nhiệm và kế hoạch riêng để chấm dứt khai thác IUU. Cơ sở của nhiều cam kết này là một loạt các khuôn khổ toàn cầu và khu vực, nhưng việc thực hiện các cam kết một cách cô lập sẽ hạn chế tác động của chúng. Tăng cường hợp tác và điều phối khu vực là một bước khó khăn nhưng cần thiết để giúp dập tắt hoạt động đánh bắt IUU, cải thiện sức khỏe đại dương và mang lại lợi ích—bao gồm cả uy tín quốc tế—cho tất cả các quốc gia liên quan.

danh bat iuu khai thac bat hop phap

TIN MỚI CẬP NHẬT

Điểm tin thủy sản thế giới ngày 16/10/2026

 |  18:47 16/11/2026

(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 16/10 ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý về giá tôm, nguồn cung nguyên liệu và chính sách quản lý nghề cá. Giá tôm tại Mỹ tiếp tục chịu sức ép trong khi nguồn cung nhập khẩu được dự báo tăng; ngược lại, giá tôm nguyên liệu tại Ấn Độ tăng do sản lượng thu hoạch thấp. Bên cạnh đó, Peru hủy mùa khai thác cá cơm thứ hai, Iceland và Greenland giảm mạnh khuyến nghị khai thác capelin. Nga tiếp tục duy trì nguồn cá minh thái lớn, trong khi doanh nghiệp thủy sản Việt Nam tăng đầu tư vào kho lạnh và vốn lưu động.

Hội nghị Toàn thể Hiệp hội và Tổng kết Xuất khẩu Thủy sản năm 2026

 |  16:19 16/11/2026

Năm 2026, ngành thủy sản Việt Nam tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức trước những biến động phức tạp của kinh tế và thương mại toàn cầu, xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại, các rào cản kỹ thuật và yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững. Bên cạnh áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường quốc tế, khó khăn về nguồn nguyên liệu, chi phí sản xuất, logistics và nguồn vốn cũng tiếp tục ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu.

Mỹ – Trung Quốc gia hạn miễn thuế cho một số mặt hàng thủy sản

 |  08:48 16/11/2026

(vasep.com.vn) Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đã gia hạn đến ngày 9/1/2027 việc miễn thuế theo Mục 301 đối với 178 sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc. Các khoản miễn trừ này lẽ ra hết hạn vào ngày 9/11. Danh sách bao gồm 10 dòng thuế thủy sản. Nếu không được gia hạn, các sản phẩm này sẽ phải chịu lại thuế Mục 301, thường ở mức 25%.

Cần Thơ: Nuôi cá tra giống lãi khoảng 200 triệu đồng mỗi vụ

 |  08:47 16/11/2026

(vasep.com.vn) Hoạt động thu hoạch cá tra giống tại xã Hỏa Lựu, TP. Cần Thơ đang diễn ra sôi động, khi nhiều hộ nuôi liên tục thu hoạch, cân bán và vận chuyển cá đến các vùng nuôi thương phẩm. Với giá bán khoảng 40.000 đồng/kg, mô hình này đang mang lại nguồn thu đáng kể cho nông dân địa phương.

Thụy Điển thử nghiệm protein thay thế bột cá và đậu nành

 |  08:45 16/11/2026

(vasep.com.vn) Một dự án thử nghiệm kéo dài ba năm tại Thụy Điển cho thấy các nguồn protein thay thế như protein từ nấm (mycoprotein), bột côn trùng và bột trai có thể thay thế một phần đậu nành và bột cá trong thức ăn chăn nuôi mà vẫn đảm bảo hiệu quả sản xuất.

Australia phát triển protein thay thế bột cá từ chất thải hữu cơ

 |  08:45 16/11/2026

(vasep.com.vn) Các nhà khoa học tại Đại học Queensland (Australia) đang phát triển công nghệ biến chất thải hữu cơ thành protein đơn bào (SCP) để thay thế bột cá trong thức ăn thủy sản. Giải pháp này có tiềm năng giảm phụ thuộc vào nguồn cá khai thác tự nhiên, đồng thời tận dụng chất thải và hạn chế tác động môi trường.

Nga khai thác hơn 2 triệu tấn cá minh thái tính đến đầu tháng 11/2026

 |  08:44 16/11/2026

(vasep.com.vn) Sản lượng khai thác cá minh thái của Nga đã vượt 2 triệu tấn tính đến đầu tháng 11/2026, chiếm gần một nửa tổng sản lượng đánh bắt thủy sản cả nước. Kết quả này cao hơn 3,1% so với mức kỷ lục ghi nhận cùng kỳ năm 2025, phản ánh hoạt động khai thác tích cực tại các ngư trường Viễn Đông.

Giá phi lê cá minh thái Mỹ dự báo tăng vọt 500 USD/tấn đầu năm 2027

 |  08:44 16/11/2026

(vasep.com.vn) Sản lượng phi lê cá minh thái không xương (PBO) của Mỹ đang ghi nhận mức sụt giảm 24% so với cùng kỳ, đẩy dự báo giá chào bán trong quý 1/2027 có thể tăng thêm 500 USD/tấn. Tính đến đầu tháng 10/2026, sản lượng PBO của Mỹ chỉ đạt hơn 95.700 tấn – mức thấp nhất kể từ năm 2022. Sự khan hiếm cục bộ buộc các nhà cung cấp Mỹ phải dồn áp lực nhu cầu và giá cả sang các hợp đồng của năm tới.

Cá tuyết dẫn đầu đà tăng giá thực phẩm ở Na Uy

 |  08:40 16/11/2026

(vasep.com.vn) Cục Thống kê Na Uy (SSB) cho biết chỉ số giá tiêu dùng tháng 10/2026 tăng 3,6% so với cùng kỳ, cao hơn mức 3,4% của tháng trước. Giá điện, kể cả phí lưới, tăng 12,8%, chủ yếu kéo lạm phát đi lên, trong khi giá nhiên liệu tăng tới 25,8% trong 12 tháng.

Xuất khẩu tôm 10 tháng 2026: Vượt 4,2 tỷ USD nhưng đà tăng tiếp tục chậm lại

 |  08:29 16/11/2026

(vasep.com.vn) Xuất khẩu tôm Việt Nam trong 10 tháng đầu năm 2026 đạt 4,21 tỷ USD, tăng 8,8% so với cùng kỳ. Dù vẫn duy trì tăng trưởng nhờ thị trường Trung Quốc và một số thị trường trong khối CPTPP, kết quả tháng 10 cho thấy những dấu hiệu kém thuận lợi. Xuất khẩu sang Mỹ tiếp tục giảm sâu, trong khi áp lực thuế quan, cạnh tranh quốc tế và chi phí sản xuất đang đặt doanh nghiệp trước nhiều thách thức trong giai đoạn cuối năm.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC