Đẩy mạnh số hóa trong giám sát tàu cá, bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”

Hoàn thiện báo cáo chống IUU, bảo đảm số liệu chính xác

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết Bộ đã hoàn thiện báo cáo chống khai thác IUU gửi EC, phản ánh đầy đủ cam kết chính trị và nỗ lực của cả hệ thống chính trị; số liệu chính xác, thống nhất, có kiểm chứng, không hình thức, không chạy theo thành tích, tiếp thu đầy đủ ý kiến của các bộ, ngành, địa phương, chuyên gia và Đại sứ – Trưởng Phái đoàn Việt Nam tại châu Âu.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng và Phó Thủ tướng để hoàn thiện dự thảo Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện, hiệu quả công tác chống khai thác IUU. Việc rà soát tập trung vào tàu cá vi phạm, tàu cập – rời cảng, kiểm soát nguyên liệu thủy sản khai thác, khả năng truy xuất hoạt động tàu cá theo chuỗi, bảo đảm đủ căn cứ để ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Đề xuất lắp tối đa 2 thiết bị VMS trên mỗi tàu cá

Đối với quy định lắp thiết bị giám sát hành trình tàu cá (VMS), Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất cho phép lắp tối đa 2 thiết bị VMS trên một tàu nhằm tránh mất tín hiệu khi hoạt động trên biển, giảm thiệt hại cho ngư dân và tăng khả năng phát hiện vi phạm.

Cùng với đó, Bộ đề xuất sửa đổi quy định để quản lý chặt chẽ việc lắp đặt, tháo gỡ, thay thế thiết bị VMS, làm rõ trách nhiệm của chủ tàu, cơ quan quản lý địa phương và đơn vị cung cấp thiết bị; xây dựng phần mềm quản lý để khi thiết bị chính mất tín hiệu, thiết bị thứ hai tự động hoạt động.

Về quản lý tàu dịch vụ hậu cần, tàu thu mua, mua bán hải sản trên biển, Bộ đã yêu cầu các địa phương rà soát, báo cáo chi tiết tình trạng hoạt động; thực hiện nghiêm quy định báo cáo ra – vào cảng, ghi và nộp nhật ký thu mua, không thu mua sản phẩm từ tàu vi phạm IUU.

Tình hình vi phạm và xử lý hồ sơ

Trong tuần, không ghi nhận tàu cá Việt Nam bị nước ngoài bắt giữ. Số tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài chưa xử lý còn 24 tàu; Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Bộ Ngoại giao phối hợp địa phương cung cấp thông tin để xử lý dứt điểm.

Về xử phạt vi phạm hành chính, một số địa phương có tỷ lệ xử phạt cao như Quảng Ninh (53,95%), Ninh Bình (62,17%), Lâm Đồng (83,65%). Nhiều địa phương có tỷ lệ khép hồ sơ cao, xử phạt thấp như Vĩnh Long (99,74%), Đồng Tháp (96,16%), Cà Mau (96,33%), Khánh Hòa (95,64%), Hưng Yên (95,50%), Quảng Trị (94,21%), Đắk Lắk (92,06%).

Hoàn thiện, vận hành hệ thống dữ liệu nghề cá

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp các bộ, ngành, địa phương hoàn thiện và vận hành các hệ thống dữ liệu nghề cá, gồm: VnFishbase, Nhật ký khai thác thủy sản (elogbook), Hệ thống truy xuất nguồn gốc (eCDT), Hệ thống giám sát hành trình tàu cá (VMS) và Hệ thống xử lý vi phạm hành chính.

Bộ đã cấp tài khoản cho các địa phương và lực lượng chức năng để kiểm tra, đối chiếu, kịp thời phát hiện sai lệch, cập nhật và chuẩn hóa dữ liệu.

Đến 31/12/2025, có 11/22 địa phương ban hành chính sách chuyển đổi nghề trong khai thác thủy sản, gồm: Ninh Bình, Hưng Yên, Nghệ An, Quảng Trị, Huế, Gia Lai, TPHCM, Cần Thơ, Cà Mau, An Giang và Tây Ninh.

Sẵn sàng chuyển sang nhật ký khai thác thủy sản điện tử

Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, VNPT và Viettel cho biết hệ thống phần mềm phục vụ Nhật ký khai thác thủy sản điện tử và Cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia đã sẵn sàng vận hành. Dữ liệu nghề cá đang được sử dụng làm dữ liệu gốc cho các hoạt động xuất – nhập bến, xuất – nhập cảng và truy xuất nguồn gốc.

Phó Thủ tướng yêu cầu ban hành thông tư hướng dẫn chuyển đổi trong tháng 1/2026; trước mắt cho phép sử dụng song song nhật ký giấy và điện tử, sau 45 ngày bắt buộc sử dụng nhật ký điện tử, nếu không sẽ bị coi là hành vi không khai báo khai thác thủy sản.

Doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản sang EU phải tự rà soát, chịu trách nhiệm

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà yêu cầu các cơ quan tiếp tục cập nhật số liệu thường xuyên, làm rõ việc quản lý tàu cá bị thu hồi, hủy đăng ký; hoàn thiện hướng dẫn vận hành hệ thống số hóa.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu, nhập khẩu thủy sản liên quan đến thị trường châu Âu thực hiện tự kê khai, tự rà soát, tự khắc phục; trường hợp trung thực sẽ được xem xét chính sách phù hợp, ngược lại sẽ bị xử lý nghiêm khi thanh tra, kiểm tra.

Đối với truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác, Phó Thủ tướng nhấn mạnh cần tiếp tục điều tra, thống kê, đối chiếu chặt chẽ giữa dữ liệu bộ đội biên phòng, cảng cá và hệ thống điện tử; thay đổi phương pháp thống kê theo hướng khớp toàn quốc, tiến tới hậu kiểm thay cho tiền kiểm.

Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành và địa phương tập trung làm việc có kết quả, giảm họp, tăng hiệu quả thực chất; đồng thời triển khai ngay các nhiệm vụ đã kết luận để báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong tuần tới.

Thông báo Số: 16/TB-VPCP ngày 9/1/2026