Đánh bắt bất hợp pháp gây nguy hiểm cho hệ sinh thái và an ninh lương thực

Trong nỗ lực để rút thẻ vàng, các quốc gia có thể cải thiện việc quản lý nghề cá của mình bằng cách giải quyết các vấn đề về khai thác thủy sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU), những hoạt động gây nguy hiểm cho nguồn lợi thủy sản tại vùng biển quốc gia của các nước này.

Các hoạt động khai thác IUU thường xảy ra ở các nước quản lý nghề cá yếu và việc thực thi các quy định pháp luật lỏng lẻo. Các hoạt động khai thác thủy sản có hại và không bền vững có thể làm cạn kiệt nguồn tài nguyên biển, dẫn đến sự sụp đổ của nghề cá địa phương. Nếu một quốc gia không cải thiện thành tích của mình, quốc gia đó có thể nhận được thẻ đỏ và do đó bị cấm XK các sản phẩm thủy sản sang các thị trường EU.

Thái Lan, một quốc gia nổi tiếng với ngành thủy sản, đã bị nhận thẻ vàng vào năm 2015. Tuy nhiên, nước này đã được gỡ bỏ thẻ vàng tháng 1/2019 khi quốc gia Đông Nam Á này đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong việc giải quyết những thiếu sót trong hoạt động nghề cá của mình. Để đạt được điều này, những cố gắng của chính phủ Thái Lan bao gồm việc điều chỉnh kích thước mắt lưới đánh cá nhằm giảm sản lượng khai thác không chủ đích.

Tuy nhiên, bất chấp những tiến bộ như vậy, trữ lượng hải sản ở vùng biển Thái Lan vẫn tiếp tục bị cạn kiệt. Hiệp hội Thủy sản Quốc gia của nước này đã cảnh báo rằng cá bạc má (được gọi là “cá của quốc gia” vì rất phổ biến tại địa phương) có thể bị tuyệt chủng khỏi vịnh Thái Lan trong vài năm tới trừ khi có hành động ngay lập tức.

Hàng năm Bộ Thủy sản đã đóng cửa vịnh Thái Lan trong suốt mùa sinh sản của nhiều loài hải sản, bao gồm cả cá bạc má. Nhiều loài cá nổi khác nhau đã bắt đầu di cư từ phía nam sang phía bắc của vịnh Thái Lan để tìm nơi đẻ trứng. Trong suốt giai đoạn này, các tàu không được phép hoạt động tại khu vực quy định.

Tuy nhiên, nhiều người dân địa phương vẫn tiếp tục bỏ qua lệnh cấm khai thác trái phép cá cái trưởng thành trong thời kỳ sinh sản của chúng, điều này làm giảm đáng kể số lượng cá con. Kết quả, trữ lượng của nhiều loài cá địa phương có thể bị cạn kiệt trong vài năm ngắn ngủi.

Khi việc lạm thác và đánh bắt bất hợp pháp tiếp tục gây hại cho hệ sinh thái biển, nguồn lợi cá tại vùng biển của Thái Lan bị suy giảm nhanh chóng. Chẳng mấy chốc cá sẽ không đủ cho tiêu dùng trong nước chứ đừng nói đến xuất khẩu.

Các chuyên gia địa phương nhấn mạnh việc cấm sử dụng một số loại lưới nhất định, và việc thực thi lệnh cấm đó một cách nghiêm ngặt, có thể tạo ra một sự khác biệt lớn với quần thể hải sản.

Philippines cũng đang đối mặt với các vấn đề tương tự với các hoạt động đánh bắt bất hợp pháp đang tàn phá các loài sinh vật biển, mặc dù nước này cũng đã tìm cách để gỡ bỏ thẻ vàng. Philippines đã ban hành các biện pháp nghiêm ngặt để chống khai thác IUU, nhưng hoạt động đánh bắt bất hợp pháp vẫn tiếp tục.

Nhiều ngư dân địa phương đang tàn phá hệ sinh thái biển bằng việc khai thác bằng mìn hay thuốc nổ. Trong quá trình khai thác hủy diệt hệ sinh thái này, ngư dân ném thuốc nổ tự chế xuống biển, gây ra vụ nổ dữ dội.  Choáng vì vụ nổ, cá nổi lên mặt nước cho phép ngư dân thu gom chúng mà không tốn nhiều sức lực.

Vô số các loài sinh vật biển bị chết trong quá trình này. Các vụ khai thác bằng thuốc nổ không chỉ làm chết những loài cá mà ngư dân muốn đánh bắt mà còn cả các loài thủy sinh khác nhau, từ các sinh vật phù du đến các loài cá lớn như cá mập. Các vụ nổ cung tàn phá các rạn san hô, nơi tạo ra môi trường sống cho nhiều loài cá và các loài sinh vật biển khác.

Việc đánh bắt thủy sản bằng thuốc nổ không chỉ diễn ra ở Philippines. Trên khắp Đông Nam Á, nơi có hệ sinh thái biển đa dạng sinh học nhất hành tinh, việc đánh bắt thủy sản bằng thuốc nổ vẫn còn khá phổ biến mặc dù có nhiều lệnh cấm tại nhiều quốc gia đối với phương pháp khai thác này. Đánh bắt thủy sản bằng thuốc nổ được cho là phát minh ở châu Phi, nơi hoạt động khai thác bất hợp pháp vẫn còn phố biến tại nhiều nước như Tanzania, và đã lan rộng hơn.

Theo Tổ chức Nông lương Liên hợp Quốc (FAO), đánh bắt thủy sản bằng thuốc nổ có thể sinh lời, cả từ việc đánh bắt hải sản và buôn bán thuốc nổ bất hợp pháp. Các vụ nổ phá hủy rạn san hô, phá hủy môi trường sống dẫn đến làm giảm sản lượng khai thác, ảnh hưởng tới an ninh lương thực. Hoạt động này cũng gây xói mòn bãi biển vì các rạn san hô không còn để bảo vệ bờ biển.

Hoạt động này chắc chắn xứng đáng nhận thẻ đỏ, nhưng vẫn còn phải xem nếu các nước như Philippines có thể ngăn chặn hành vi có khả năng phá hoại cao này một lần và mãi mãi.