Container hàng thủy sản nhập khẩu không có H/C bị nghẽn tại cảng đã được giải phóng

Giải pháp tháo gỡ này được đưa ra sau cuộc họp ngày 12/10/2018 do Cục Thú y chủ trì với sự tham dự của đại diện Tổng cục Thủy sản, Cục Quản lý Chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản (NAFIQAD), VASEP và một số DN chế biến thủy sản.

Trước đó, ngày 24/9/2018, Cục Thú y đã gửi Công văn số 2233/TY-TTr,PC tới các Chi cục Thú y vùng về việc kiểm dịch NK sản phẩm động vật thủy sản làm nguyên liệu gia công XK từ tàu đánh bắt nước ngoài. Sau khi nhận văn bản này, các Chi cục địa phương đã siết chặt và yêu cầu các lô nguyên liệu thủy sản khai thác được đóng/sang container từ trực tiếp các tàu khai thác và đưa về Việt Nam phải kèm theo Giấy chứng nhận kiểm dịch/ATTP - Health Certificate mới được thông quan.

Yêu cầu khó có thể thực hiện được trong thực tế này đã khiến rất nhiều container của một số DN bị ngưng kiểm dịch phải nằm lưu bãi tại Cảng trong thời gian từ 26/9/2018 – 17/10/2018 (gần 3 tuần). Theo tính toán sơ bộ số tiền thiệt hại của chỉ 3 DN hội viên VASEP phải trả cho phí lưu cont/lưu bãi trong thời gian này là gần 600 triệu đồng (gần 40 containers), chưa kể chất lượng hàng hóa có rủi ro hư hỏng và bị phạt hợp đồng do chậm giao hàng.

Tại cuộc họp với Cục Thú y ngày 12/10, đại diện VASEP cho rằng, trong thực tiễn, việc nhập khẩu nguyên liệu hải sản từ các tàu khai thác (trực tiếp từ tàu hoặc tàu sẽ phân bổ vào các container để vận chuyển tới nơi nhập khẩu – đều không qua bất cứ công đoạn chế biến nào ở nhà xưởng trên đất liền) là một thông lệ quốc tế và Việt Nam là một quốc gia cũng tham gia trong chuỗi giao thương bình thường này từ trước đến nay. Do các lô hàng này chỉ chuyển tải trung gian qua cảng của các quốc gia này nên Cơ quan có thẩm quyền tại các quốc gia có cảng trung gian không thể cấp Giấy HC cho các lô hàng này được. Do đó, toàn bộ các lô hàng này không thể có Giấy H/C kèm theo để nộp cho Cơ quan thú y khi NK vào Việt Nam.

Đại diện của HAVUCO, BIDIFISCO, AMANDA FOODS (VIETNAM) LTD cũng cho biết, hiện số lượng tàu đánh bắt hải sản trực tiếp và cập cảng Việt Nam rất ít. Chỉ những tàu trung chuyển của chính các công ty khai thác mới cập cảng để bán hàng nhưng không cập bến thường xuyên mà chỉ về đất liền vào cuối mùa khai thác. Hơn nữa, các tàu này cũng thường cập cảng tại các đảo quốc ở Thái Bình Dương, và một số quốc gia lân cận như Thái Lan, Đài Loan, Trung Quốc..., nơi có các cảng trung chuyển để xuống hàng và cân xác định trọng lượng hay đưa container lạnh cho các hãng vận chuyển vào bán cho các quốc gia khác nhau.

Tuy nhiên, trong 4 quốc đảo gồm: Micronesia; Quần đảo Marshall; Samoa và Fiji, thì chỉ có duy nhất đảo Fiji đồng ý cấp Giấy H/C cho các tàu khai thác của chính Fiji. Hơn nữa, trong bộ hồ sơ khai báo của DN bao gồm: Transport Details; Giấy chứng nhận của thuyền trưởng “Captain’s statement”; Health Certificate (H/C), Giấy chứng nhận nguồn gốc; hồ sơ tàu khai thác đã có đầy đủ thông tin chứng minh nguồn gốc và “đường đi” của lô hàng.

Còn với các chứng từ nhập khẩu cần trình để Đăng ký kiểm dịch cho loại hàng cá nguyên liệu đóng container tại các cảng trung chuyển ở các đảo quốc vận chuyển về Việt Nam, các DN hải sản đề nghị cho DN cung cấp các chứng từ như thông lệ hiện đang được áp dụng như với thị trường Nhật Bản, Mỹ, Đài Loan, Trung Quốc, Thái Lan bao gồm: (1) Captain’s Statement; (2) Transport Details; (3) Bill of Lading; (4) Packing List; (5) Certificate of Origin (do Nhà xuất khẩu/ Công ty đánh bắt cấp); (6) Health Certificate (do Nhà xuất khẩu/Công ty đánh bắt cấp).

Hiện nay, các chứng từ này cũng đang được các DN XK Việt Nam chịu trách nhiệm ký và đóng dấu để cung cấp cho các khách hàng của các thị trường trên như là một loại chứng từ XK đi kèm với lô hàng. Cơ quan thẩm quyền của những nước NK này cũng đã và đang chấp thuận những chứng từ đó.

Các DN đề nghị Cục Thú y nhanh chóng tạo điều kiện cho các lô hàng NK đang bị ách tắc tại cảng do không xin được một giấy tờ khác nữa là Giấy chứng nhận kiểm dịch theo yêu cầu của các Chi cục. Theo phản ánh của BIDIFISCO, hơn 20 container của DN này đã nằm tại cảng Cát Lái từ cuối tháng 9 với chi phí tuần đầu tiên trung bình 1 triệu đồng/container/ngày; sau 15 ngày đã tăng lên 2 triệu đồng/container/ngày. Công ty đã phải đóng cửa 1 nhà máy và hàng trăm công nhân phải nghỉ làm do không có nguyên liệu.

Ngày 15/10/2018, trên tinh thần kết quả cuộc họp 12/10 kể trên, Cục Thú y đã ban hành công văn số 2421//TY-TTr,PC gửi Chi cục Thú y các vùng - theo đó Cục đề nghị các Chi cục hướng dẫn các DN hoàn thiện hồ sơ khai báo kiểm dịch theo quy định tại các điều khoản liên quan của 2 Thông tư số 26/2016 và Thông tư 02/2018 của Bộ NNPTNT. Tức vẫn là những quy định hiện hành đang áp dụng bình thường từ trước đến nay. Với những lô đã cập cảng hoặc đang trên đường về cảng không kịp bổ sung bản sao chụp có xác nhận của chủ hàng vận tải đơn, khẩn trương thực hiện kiểm dịch cho DN để được thông quan.

Tuy nhiên, để giải quyết tận gốc bất cập nói trên và đặc biệt tránh bất ổn trong thực thi chính sách, VASEP đề nghị Bộ NNPTNT rà soát và sớm ban hành Thông tư sửa đổi Thông tư 26/2016/TT-BNNPTNT. Trong đó, cần xem xét đầy đủ tính thị trường và thông lệ quốc tế đối với dòng hàng nguyên liệu thủy sản nhập khẩu trực tiếp từ tàu đánh bắt được đóng/sang container rồi vận chuyển về Việt Nam, không yêu cầu các lô hàng này phải kèm theo Giấy H/C ngoài các giấy tờ theo thông lệ quốc tế: Captain Statement, Hồ sơ tàu khai thác, B/L mà Việt Nam và các nước vẫn đang thực hiện. Hiệp hội VASEP cũng đã có 2 văn bản gửi Cục Thú y góp ý và kiến nghị cho nội dung này, gồm: CV 138/2018/CV-VASEP của VASEP ngày 24/9/2018 và CV 142/2018/CV-VASEP ngày 2/10/2018.

Công văn số 2421/TY-TTr,PC