Nguy cơ mất thị trường châu Âu
Tại hội thảo công bố Báo cáo “Đánh giá tác động kinh tế từ phân tích thương mại của việc không tuân thủ quy định chống khai thác IUU: Trường hợp Việt Nam” do Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP) phối hợp với Ngân hàng Thế giới tổ chức sáng 10/8, đại diện VASEP đánh giá: là nước xuất khẩu thủy sản đứng thứ 3 trên thế giới, những năm gần đây, Việt Nam đã chú trọng đến việc phát triển bền vững ngành thủy sản.
Tuy nhiên, với đặc thù nghề cá nhỏ lẻ, Việt Nam đang phải đối diện với một thách thức lớn liên quan đến cảnh báo thẻ vàng của EC từ tháng 10/2017, do nỗ lực chưa đủ để chống lại khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
Bên cạnh đó, thủy sản Việt Nam còn đứng trước nguy cơ mất thị trường EU trong trường hợp ngành hải sản khai thác bị EC phạt thẻ đỏ, nếu không có các giải pháp và hành động quyết liệt để tuân thủ các quy định chống khai thác IUU.
Ông Nguyễn Tiến Thông, Đại học Kinh doanh Copenhagen, Đan Mạch, Chuyên gia Tư vấn của VASEP khuyến cáo: Các sản phẩm thủy sản khai thác chịu tác động trực tiếp từ các Quy định IUU và cảnh báo thẻ vàng IUU, trong khi sản phẩm thủy sản nuôi trồng bị ảnh hưởng gián tiếp. Trong trường hợp bị EC phạt thẻ đỏ, tác động trước mắt và trực tiếp nhất đối với thủy sản Việt Nam sẽ là lệnh cấm thương mại của EC nếu Việt Nam không đáp ứng các quy định về chống khai thác thủy sản IUU.
Ước tính, ngành khai thác thủy sản của Việt Nam bao gồm cá ngừ, cá kiếm, nhuyễn thể và các loài khác sẽ mất khoảng 387 triệu USD mỗi năm từ thị trường EU.
Chưa hết, các tác động gián tiếp đối với thủy sản nuôi trồng bao gồm uy tín ngày càng sụt giảm, áp lực nhiều hơn từ kiểm tra hải quan và không tận dụng được thuế quan ưu đãi của EVFTA. Nuôi trồng thủy sản sẽ mất khoảng 93 triệu USD do các tác động gián tiếp.
"Như vậy, nếu bị thẻ đỏ IUU, ngành thủy sản Việt Nam sẽ mất ngay thị trường EU với giá trị xuất khẩu gần 480 triệu USD", ông Thông nhấn mạnh.
Còn kiệt quệ hơn nếu bị thẻ đỏ kéo dài
Cũng theo ông Nguyễn Tiến Thông, nếu thẻ đỏ kéo dài từ 2 đến 3 năm, toàn bộ ngành thủy sản sẽ bị ảnh hưởng nặng nề.
Một loạt những ảnh hưởng đó là ngành khai thác và chế biến ước giảm khoảng 30%; mất động lực để nâng cấp chuỗi giá trị vì thị trường EU có tính dẫn dắt và định hướng; ảnh hưởng mạnh đến uy tín sản phẩm thủy sản Việt Nam nói chung. Ngoài ra, các thị trường khác như Mỹ hoặc Nhật Bản có thể làm theo Quy định IUU của EU; xuất khẩu sang thị trường khác sẽ bị ép giá và phải cạnh tranh với sản phẩm nước khác.
Thêm vào đó, nếu thẻ đỏ kéo dài thì 4,7 triệu lao động trong ngành bị ảnh hưởng và tác động mạnh đến các ngành khác do thay đổi cơ cấu lao động.
"Tôi cũng muốn nói rằng, Việt Nam sẽ khó duy trì sự tăng trưởng để đạt mục tiêu 16 - 18 tỷ USD xuất khẩu vào năm 2030 nếu thẻ đỏ kéo dài", ông Thông chia sẻ.
Tuy nhiên, ông Thông cho rằng nếu Việt Nam sớm gỡ được thẻ vàng IUU, tận dụng được các ưu đãi thuế quan và thay đổi thể chế từ EVFTA thì cơ hội phục hồi và hướng tới mục tiêu tăng xuất khẩu thủy sản sang thị trường EU tới 1,2-1,4 tỷ USD trong những năm tới là hoàn toàn khả thi.
Điều này cho thấy cần có những giải pháp hợp lý, hiệu quả để sớm khắc phục thẻ vàng, đưa ngành thủy sản hướng tới mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hàng năm từ 7-9% và đạt 16-18 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu vào năm 2030, cũng như hỗ trợ nghề cá bền vững.
|
Thẻ vàng IUU của EC đã khiến cho xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang thị trường này sụt giảm liên tục từ năm 2017 đến nay. So sánh kết quả xuất khẩu 2017-2019, sau 2 năm chịu tác động từ thẻ vàng IUU, kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang thị trường EU giảm 12%, tương đương 183,5 triệu USD. Theo đó, tổng kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng thủy sản giảm trên 10% sau 2 năm, tương đương giảm 43 triệu USD. Xuất khẩu các sản phẩm nuôi trồng sang EU cũng giảm 13% từ năm 2017 đến năm 2019. Xu hướng giảm này tiếp tục kéo dài hơn nữa vào năm 2020, đặc biệt do bị tác động kép bởi dịch COVID-19, thẻ vàng IUU và Brexit, xuất khẩu thủy sản sang thị trường này giảm 5,7% so với năm 2019, chỉ đạt 959 triệu USD. Kể từ năm 2019, EU đã tụt từ vị trí thứ 2 xuống vị trí thứ 4 trong các thị trường nhậu khẩu thủy sản Việt Nam, sau Mỹ, Nhật Bản và Trung Quốc. Tuy nhiên, EU vẫn là thị trường lớn có tính định hướng và chi phối đối với các thị trường khác và là đối tác quan trọng với ngành thủy sản Việt Nam. |
(vasep.com.vn) Thị trường thay đổi, nhu cầu người mua dịch chuyển và các rào cản thương mại ngày càng phức tạp đang đặt ra một câu hỏi lớn cho ngành thủy sản Việt Nam: Đâu sẽ là dư địa tăng trưởng mới trong giai đoạn 2027–2029?
Năm 2026 là năm đầu tiên Cảng Thương mại tự do Hải Nam triển khai cơ chế quản lý hải quan khép kín trên toàn đảo. Các chính sách như “thuế suất 0%”, miễn thuế đối với hàng hóa đáp ứng yêu cầu gia công làm tăng ít nhất 30% giá trị, kết hợp với quy tắc cộng gộp xuất xứ khu vực của RCEP, sẽ củng cố lợi thế của Hải Nam trong lưu chuyển các yếu tố sản xuất xuyên biên giới, thuận lợi hóa thương mại, chế biến giá trị gia tăng và hợp tác công nghiệp khu vực.
(vasep.com.vn) Mùa khai thác cá tuyết phương Bắc (Gadus morhua) tại vùng biển ven bờ Newfoundland và Labrador, Canada, đang đi đến giai đoạn cuối. Đến tuần này, khoảng 95% hạn ngạch đã được khai thác. Đây là mùa khai thác thương mại trọn vẹn đầu tiên sau khi Bộ Thủy sản và Đại dương Canada (DFO) nâng tổng sản lượng khai thác cho phép (TAC) lên 59.000 tấn vào tháng 6/2026.
(vasep.com.vn) Giá nguyên liệu surimi tăng đang tạo sức ép lên các sản phẩm chả cá và thực phẩm chế biến từ cá tại Nhật Bản, trong bối cảnh nguồn cung cá minh thái Alaska thắt chặt và nhu cầu thanh cua (kanikama) trên thị trường quốc tế gia tăng.
(vasep.com.vn) NRGene Canada, doanh nghiệp sản xuất ruồi lính đen (BSF) tại Saskatchewan, Canada, và Công ty chế biến, đóng gói thủy sản Ile-a-la-Crosse Fish Company đã hợp tác phát triển công thức thức ăn cho gia cầm mang tên “MaxBSF”, sử dụng phụ phẩm từ quá trình chế biến cá làm nguyên liệu nuôi ấu trùng BSF.
(vasep.com.vn) Na Uy xuất khẩu thủy sản trị giá 17,8 tỷ NOK trong tháng 9/2026, gần như không thay đổi so với cùng kỳ năm trước, giảm nhẹ 27 triệu NOK. Kết quả này diễn ra trong bối cảnh xuất khẩu cá hồi đạt mức sản lượng cao nhất từ trước đến nay trong một tháng, trong khi đồng NOK mạnh lên và xuất khẩu một số loài khai thác tự nhiên giảm.
(vasep.com.vn) Thị trường Mỹ đang chứng kiến xu hướng siết chặt kiểm soát phụ gia thực phẩm không chỉ ở cấp liên bang (FDA) mà còn ở cấp bang. Ba đạo luật tiêu biểu đã được thông qua tại các bang California, Texas và Louisiana đang tạo ra những yêu cầu khác nhau đối với thực phẩm lưu thông trên thị trường. Dù phạm vi áp dụng là cấp bang, nhưng do quy mô thị trường lớn và tính chất chuỗi cung ứng liên bang của Hoa Kỳ, các quy định này có thể tác động đáng kể đến các doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm, trong đó có doanh nghiệp thủy sản Việt Nam.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu cá ngừ Việt Nam sang EU tiếp tục đi xuống trong 8 tháng đầu năm 2026, với kim ngạch đạt 118 triệu USD, giảm 17% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi doanh nghiệp vẫn phải tìm cách phục hồi đơn hàng, tiến trình đàm phán FTA giữa EU và Philippines đang đặt ra thêm một vấn đề cần theo dõi: tương quan ưu đãi thương mại giữa các nhà cung cấp cá ngừ có thể thay đổi trong thời gian tới.
(vasep.com.vn) Sri Lanka đang tăng cường các biện pháp kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản bất hợp pháp thông qua việc thành lập các ủy ban đặc biệt cấp huyện nhằm xử lý hoạt động khai thác trái phép và các hành vi vi phạm khác liên quan đến tàu cá.
(vasep.com.vn) Trang trại I’m Shrimp Farm 5 tại tỉnh Phang Nga, Thái Lan, đã đạt chứng nhận theo Tiêu chuẩn Trang trại mới của Hội đồng Quản lý Nuôi trồng thủy sản (ASC), trở thành một trong những cơ sở đầu tiên tại nước này áp dụng tiêu chuẩn quốc tế mới.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn
