Nguy cơ mất thị trường châu Âu
Tại hội thảo công bố Báo cáo “Đánh giá tác động kinh tế từ phân tích thương mại của việc không tuân thủ quy định chống khai thác IUU: Trường hợp Việt Nam” do Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP) phối hợp với Ngân hàng Thế giới tổ chức sáng 10/8, đại diện VASEP đánh giá: là nước xuất khẩu thủy sản đứng thứ 3 trên thế giới, những năm gần đây, Việt Nam đã chú trọng đến việc phát triển bền vững ngành thủy sản.
Tuy nhiên, với đặc thù nghề cá nhỏ lẻ, Việt Nam đang phải đối diện với một thách thức lớn liên quan đến cảnh báo thẻ vàng của EC từ tháng 10/2017, do nỗ lực chưa đủ để chống lại khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
Bên cạnh đó, thủy sản Việt Nam còn đứng trước nguy cơ mất thị trường EU trong trường hợp ngành hải sản khai thác bị EC phạt thẻ đỏ, nếu không có các giải pháp và hành động quyết liệt để tuân thủ các quy định chống khai thác IUU.
Ông Nguyễn Tiến Thông, Đại học Kinh doanh Copenhagen, Đan Mạch, Chuyên gia Tư vấn của VASEP khuyến cáo: Các sản phẩm thủy sản khai thác chịu tác động trực tiếp từ các Quy định IUU và cảnh báo thẻ vàng IUU, trong khi sản phẩm thủy sản nuôi trồng bị ảnh hưởng gián tiếp. Trong trường hợp bị EC phạt thẻ đỏ, tác động trước mắt và trực tiếp nhất đối với thủy sản Việt Nam sẽ là lệnh cấm thương mại của EC nếu Việt Nam không đáp ứng các quy định về chống khai thác thủy sản IUU.
Ước tính, ngành khai thác thủy sản của Việt Nam bao gồm cá ngừ, cá kiếm, nhuyễn thể và các loài khác sẽ mất khoảng 387 triệu USD mỗi năm từ thị trường EU.
Chưa hết, các tác động gián tiếp đối với thủy sản nuôi trồng bao gồm uy tín ngày càng sụt giảm, áp lực nhiều hơn từ kiểm tra hải quan và không tận dụng được thuế quan ưu đãi của EVFTA. Nuôi trồng thủy sản sẽ mất khoảng 93 triệu USD do các tác động gián tiếp.
"Như vậy, nếu bị thẻ đỏ IUU, ngành thủy sản Việt Nam sẽ mất ngay thị trường EU với giá trị xuất khẩu gần 480 triệu USD", ông Thông nhấn mạnh.
Còn kiệt quệ hơn nếu bị thẻ đỏ kéo dài
Cũng theo ông Nguyễn Tiến Thông, nếu thẻ đỏ kéo dài từ 2 đến 3 năm, toàn bộ ngành thủy sản sẽ bị ảnh hưởng nặng nề.
Một loạt những ảnh hưởng đó là ngành khai thác và chế biến ước giảm khoảng 30%; mất động lực để nâng cấp chuỗi giá trị vì thị trường EU có tính dẫn dắt và định hướng; ảnh hưởng mạnh đến uy tín sản phẩm thủy sản Việt Nam nói chung. Ngoài ra, các thị trường khác như Mỹ hoặc Nhật Bản có thể làm theo Quy định IUU của EU; xuất khẩu sang thị trường khác sẽ bị ép giá và phải cạnh tranh với sản phẩm nước khác.
Thêm vào đó, nếu thẻ đỏ kéo dài thì 4,7 triệu lao động trong ngành bị ảnh hưởng và tác động mạnh đến các ngành khác do thay đổi cơ cấu lao động.
"Tôi cũng muốn nói rằng, Việt Nam sẽ khó duy trì sự tăng trưởng để đạt mục tiêu 16 - 18 tỷ USD xuất khẩu vào năm 2030 nếu thẻ đỏ kéo dài", ông Thông chia sẻ.
Tuy nhiên, ông Thông cho rằng nếu Việt Nam sớm gỡ được thẻ vàng IUU, tận dụng được các ưu đãi thuế quan và thay đổi thể chế từ EVFTA thì cơ hội phục hồi và hướng tới mục tiêu tăng xuất khẩu thủy sản sang thị trường EU tới 1,2-1,4 tỷ USD trong những năm tới là hoàn toàn khả thi.
Điều này cho thấy cần có những giải pháp hợp lý, hiệu quả để sớm khắc phục thẻ vàng, đưa ngành thủy sản hướng tới mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hàng năm từ 7-9% và đạt 16-18 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu vào năm 2030, cũng như hỗ trợ nghề cá bền vững.
|
Thẻ vàng IUU của EC đã khiến cho xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang thị trường này sụt giảm liên tục từ năm 2017 đến nay. So sánh kết quả xuất khẩu 2017-2019, sau 2 năm chịu tác động từ thẻ vàng IUU, kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang thị trường EU giảm 12%, tương đương 183,5 triệu USD. Theo đó, tổng kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng thủy sản giảm trên 10% sau 2 năm, tương đương giảm 43 triệu USD. Xuất khẩu các sản phẩm nuôi trồng sang EU cũng giảm 13% từ năm 2017 đến năm 2019. Xu hướng giảm này tiếp tục kéo dài hơn nữa vào năm 2020, đặc biệt do bị tác động kép bởi dịch COVID-19, thẻ vàng IUU và Brexit, xuất khẩu thủy sản sang thị trường này giảm 5,7% so với năm 2019, chỉ đạt 959 triệu USD. Kể từ năm 2019, EU đã tụt từ vị trí thứ 2 xuống vị trí thứ 4 trong các thị trường nhậu khẩu thủy sản Việt Nam, sau Mỹ, Nhật Bản và Trung Quốc. Tuy nhiên, EU vẫn là thị trường lớn có tính định hướng và chi phối đối với các thị trường khác và là đối tác quan trọng với ngành thủy sản Việt Nam. |
(vasep.com.vn) Xuất khẩu thủy sản Việt Nam tháng 8/2026 đạt 1,14 tỷ USD, tăng 6,4% so với cùng kỳ năm trước; lũy kế tám tháng đạt hơn 8,0 tỷ USD, tăng 11,9%. Kim ngạch vẫn duy trì trên 1 tỷ USD/tháng, nhưng tốc độ tăng của tháng 8 chỉ bằng gần một nửa mức tăng lũy kế. Điều này cho thấy kết quả tám tháng được nâng đỡ đáng kể bởi các tháng tăng cao trước đó, trong khi thị trường đang bước vào giai đoạn khó dự báo hơn.
(vasep.com.vn) Nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi Nhật Bản Chubu Shiryo Co., Ltd. sẽ thành lập công ty con tại Hải Khẩu, tỉnh Hải Nam, nhằm sản xuất và kinh doanh thức ăn hỗn hợp cho nuôi trồng thủy sản tại Trung Quốc.
(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 18/9 ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý về thương mại, nguồn cung và chính sách quản lý. Mỹ tiếp tục gia tăng các công cụ kiểm soát thương mại và xuất xứ, trong khi Nga đẩy mạnh chuyển hướng xuất khẩu sang châu Á và BRICS. Các yêu cầu về truy xuất, phát thải và quản lý nghề cá tại Mỹ, EU cũng tiếp tục được siết chặt. Bên cạnh đó, Canada ghi nhận xuất khẩu thủy sản sang Việt Nam tăng mạnh trong 8 tháng đầu năm 2026.
(vasep.com.vn) Tập đoàn thủy sản đóng hộp Bumble Bee Foods sẽ đóng cửa nhà máy chế biến cá đóng hộp tại Santa Fe Springs, bang California (Mỹ), theo thông báo điều chỉnh và đào tạo lại lực lượng lao động (WARN) mà doanh nghiệp gửi chính quyền bang California.
(vasep.com.vn) Nhà sản xuất chả cá lớn của Hàn Quốc, Samjin Amook, vừa giới thiệu 7 bộ quà tặng chả cá phục vụ Tết Trung thu 2026, cho thấy xu hướng đa dạng hóa sản phẩm surimi tại thị trường này.
(vasep.com.vn) Cá tra đang được các doanh nghiệp thủy sản Nhật Bản quan tâm hơn trong bối cảnh giá nhiều loại cá thịt trắng truyền thống ở mức cao và nguồn cung biến động. Đáng chú ý, tập đoàn thủy sản Kyokuyo gần đây liên tục đưa cá tra vào nhóm sản phẩm được ưu tiên giới thiệu, nhấn mạnh lợi thế giá hợp lý và nguồn cung ổn định.
(vasep.com.vn) Một liên minh gồm các doanh nghiệp thủy sản, tổ chức phi chính phủ (NGO), nhóm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đầu bếp và nhiều bên liên quan đang khẩn thiết kêu gọi Ủy ban châu Âu (EC) mở rộng quy định bắt buộc về thông tin nhãn mác đối với mọi sản phẩm thủy sản. Liên minh cho rằng người tiêu dùng có thể mất quyền tiếp cận những thông tin quan trọng khi cá được đưa vào các sản phẩm chế biến. Đề xuất này được chiến dịch ‘Follow the Fish’ đưa ra trong cuộc gặp mới đây với Ủy viên châu Âu phụ trách Thủy sản và Đại dương Costas Kadis. Theo đó, chiến dịch kiến nghị EU cần gấp rút sửa đổi Quy định về Tổ chức Thị trường chung (CMO) đối với các sản phẩm thủy sản và nuôi trồng thủy sản.
(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới ngày 17/9 ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý về nhu cầu, nguồn cung và chính sách thương mại. Mỹ tăng nhập khẩu tôm, trong khi kiểm soát xuất xứ cá ngừ được đẩy mạnh. Trung Quốc tiếp tục tăng nhập khẩu cá hồi, còn giá bột cá, cá minh thái và nhiều nhóm thủy sản vẫn chịu áp lực nguồn cung. Tại EU, yêu cầu truy xuất đối với thủy sản chế biến được đề xuất mở rộng; trong khi Nhật Bản tiếp tục đối mặt với giá nguyên liệu cao.
(vasep.com.vn) Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ Rajnath Singh ngày 9/9 nhấn mạnh Ấn Độ và Sri Lanka cần phối hợp chặt chẽ để giải quyết các tranh chấp về nghề cá theo hướng cùng có lợi, đồng thời tôn trọng luật pháp và ranh giới tài phán trên biển.
(vasep.com.vn) Vương quốc Anh và Greenland đã nối lại đàm phán về thỏa thuận thương mại, được kỳ vọng giúp giảm giá một số sản phẩm thủy sản tại thị trường Anh, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp chế biến và chuỗi cung ứng.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn
