Đây không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là đòn bẩy chiến lược giúp ngành nâng cao năng suất, chất lượng, truy xuất nguồn gốc và hướng tới phát triển bền vững.
Thực trạng ngành thủy sản và nhu cầu chuyển đổi số
Ngành thủy sản Việt Nam đóng góp gần 4% GDP quốc gia và tạo việc làm cho hàng triệu lao động. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2024 đạt trên 9 tỷ USD, đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, ngành cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức: biến đổi khí hậu, chi phí sản xuất gia tăng, yêu cầu khắt khe từ thị trường quốc tế về truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm.
Chuyển đổi số là giải pháp cốt lõi để ngành thủy sản vượt qua các rào cản này. Việc ứng dụng công nghệ số trong nuôi trồng, khai thác, chế biến và tiêu thụ sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí, nâng cao hiệu quả quản lý và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của thị trường toàn cầu.
Ứng dụng công nghệ số trong chuỗi giá trị thủy sản
Nuôi trồng và khai thác: Các công nghệ IoT, AI, và dữ liệu lớn đang được ứng dụng vào việc giám sát môi trường nước, tự động hóa cho ăn, phát hiện dịch bệnh và dự báo sản lượng. Điều này giúp người nuôi giảm thiểu rủi ro, kiểm soát chi phí và nâng cao năng suất.
Chế biến và bảo quản: Hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử, cảm biến nhiệt độ trong kho lạnh và các giải pháp quản trị chuỗi cung ứng (SCM) giúp đảm bảo chất lượng sản phẩm, từ đó tăng uy tín và giá trị thương hiệu.
Tiêu thụ và thị trường: Thương mại điện tử, sàn giao dịch thủy sản trực tuyến và công cụ phân tích dữ liệu hành vi tiêu dùng đang thay đổi cách thức tiếp cận khách hàng, giúp doanh nghiệp thủy sản mở rộng thị trường và phát triển theo hướng cá nhân hóa sản phẩm.
Thách thức và giải pháp
Dù tiềm năng lớn, quá trình chuyển đổi số trong ngành thủy sản còn nhiều rào cản: chi phí đầu tư ban đầu cao, trình độ công nghệ của doanh nghiệp chưa đồng đều, hạ tầng dữ liệu còn thiếu, và đặc biệt là thiếu nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn về công nghệ và thủy sản.
Để tháo gỡ các nút thắt này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu. Cụ thể:
- Chính phủ cần hoàn thiện cơ chế chính sách, hỗ trợ tài chính và thúc đẩy hợp tác công - tư trong đầu tư công nghệ.
- Doanh nghiệp cần nâng cao nhận thức, chủ động đầu tư công nghệ và đào tạo lại nguồn nhân lực.
- Ngành giáo dục và nghiên cứu cần đẩy mạnh đào tạo chuyên sâu và chuyển giao công nghệ phù hợp với đặc thù ngành thủy sản.
Hướng tới một ngành thủy sản bền vững, thông minh
Chuyển đổi số không chỉ là cuộc cách mạng công nghệ, mà còn là sự thay đổi toàn diện về tư duy, mô hình quản trị và phương thức sản xuất trong ngành thủy sản. Trong dài hạn, một ngành thủy sản thông minh, bền vững và có khả năng cạnh tranh toàn cầu sẽ là kết quả tất yếu nếu các bên cùng đồng hành và đầu tư đúng hướng.
Với quyết tâm từ Chính phủ, nỗ lực từ cộng đồng doanh nghiệp và sự hỗ trợ của khoa học – công nghệ, ngành thủy sản Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu về chuyển đổi số trong nông nghiệp – ngư nghiệp khu vực ASEAN và thế giới.
Theo Tép bạc
(vasep.com.vn) Malta sẽ triển khai máy bay giám sát nghề cá của Cơ quan Kiểm soát Nghề cá châu Âu (EFCA) hoạt động từ Malta trong năm nay nhằm tăng cường phát hiện và xử lý hoạt động khai thác thủy sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU).
(vasep.com.vn) Philippines đang đẩy mạnh tìm kiếm và đa dạng hóa nguồn nguyên liệu sản xuất thức ăn thủy sản nhằm giảm phụ thuộc vào nhập khẩu, trong bối cảnh thời tiết cực đoan và nguồn cung nguyên liệu toàn cầu ngày càng khó dự báo.
(vasep.com.vn) Nguồn lợi cá tuyết Đại Tây Dương tại khu vực Đông Bắc Bắc Cực đang xuất hiện tín hiệu cải thiện sau nhiều năm suy giảm. Nhóm các nhà khoa học Nga và Na Uy vừa đề xuất Tổng sản lượng khai thác cho phép (TAC) năm 2027 ở mức 312.700 tấn, tăng khoảng 9,7% so với mức 285.000 tấn của năm 2026. Đây là lần đầu tiên trong những năm gần đây khuyến nghị khoa học đối với hạn ngạch của nguồn lợi này được điều chỉnh tăng.
(vasep.com.vn) Nuôi biển công nghệ cao đang mở ra không gian tăng trưởng mới cho ngành thủy sản Việt Nam, khi ngày càng nhiều doanh nghiệp đầu tư vào lồng nuôi hiện đại, tự động hóa, AI và các mô hình khai thác đa giá trị trên cùng một vùng biển.
(vasep.com.vn) Hội đồng Quản lý Nuôi trồng Thủy sản (ASC) vừa khởi động một dự án nghiên cứu ứng dụng mới nhằm củng cố cơ sở khoa học và phát triển các công cụ thực tiễn để cải thiện phúc lợi của tôm nuôi trong quá trình làm ngất và giết mổ.
(vasep.com.vn) Tuần 41 ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý trên thị trường thủy sản toàn cầu, từ giá tôm và nguồn cung nguyên liệu thức ăn đến sức mua tại Mỹ và nhu cầu cá ngừ, cá hồi tại Nhật Bản. Trong khi giá tôm châu Á đi ngang hoặc tăng nhẹ, nguồn cung bột cá và dầu cá tiếp tục đối mặt nguy cơ thiếu hụt. Thị trường Mỹ cũng chịu sức ép từ giá thủy sản cao, thúc đẩy xu hướng phát triển các sản phẩm tiện lợi, giá phù hợp hơn.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu thủy sản của Nga được dự báo tiếp tục duy trì kết quả tích cực trong năm 2026, với kim ngạch có thể đạt khoảng 6,4–6,5 tỷ USD, tăng so với mức 6,1 tỷ USD của năm 2025. Theo ông German Zverev, Chủ tịch Hiệp Hội Các Doanh Nghiệp, Doanh nhân và Xuất khẩu Thủy sản Toàn Nga (VARPE), diễn biến xuất khẩu trong nửa đầu năm đang cho thấy triển vọng khả quan cho cả năm.
(vasep.com.vn) Trong 6 tháng đầu năm 2026, Indonesia xuất khẩu khoảng 566.250 tấn thủy sản, với tổng kim ngạch đạt khoảng 3 tỷ USD. Hoạt động xuất khẩu tiếp tục được mở rộng, đưa thủy sản Indonesia hiện diện tại 152 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.
(vasep.com.vn) Nguồn cung cá rô phi nguyên liệu tại một số vùng sản xuất chủ lực của Trung Quốc đang có dấu hiệu thắt chặt, đặc biệt tại Quảng Đông và Hải Nam, khi lượng thả nuôi giảm trong đầu năm 2026 khiến nguồn cá đạt cỡ thu hoạch bị hạn chế. Theo Ocean Treasure, tình trạng này đang tác động đến hoạt động thu mua của các nhà máy chế biến trong tháng 9.
(vasep.com.vn) Ngành nuôi cá rô phi Brazil đang đối mặt với sức ép gia tăng từ nguồn cá nhập khẩu, trong bối cảnh lượng philê cá rô phi Việt Nam vào thị trường này tăng mạnh. Theo Hiệp hội Nuôi trồng Thủy sản Brazil, sản lượng cá rô phi trong nước, vốn tăng khoảng 10%/năm, có thể chững lại trong năm 2026 khi sản phẩm nhập khẩu ngày càng chiếm thêm thị phần.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn