Đây không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là đòn bẩy chiến lược giúp ngành nâng cao năng suất, chất lượng, truy xuất nguồn gốc và hướng tới phát triển bền vững.
Thực trạng ngành thủy sản và nhu cầu chuyển đổi số
Ngành thủy sản Việt Nam đóng góp gần 4% GDP quốc gia và tạo việc làm cho hàng triệu lao động. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2024 đạt trên 9 tỷ USD, đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, ngành cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức: biến đổi khí hậu, chi phí sản xuất gia tăng, yêu cầu khắt khe từ thị trường quốc tế về truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm.
Chuyển đổi số là giải pháp cốt lõi để ngành thủy sản vượt qua các rào cản này. Việc ứng dụng công nghệ số trong nuôi trồng, khai thác, chế biến và tiêu thụ sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí, nâng cao hiệu quả quản lý và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của thị trường toàn cầu.
Ứng dụng công nghệ số trong chuỗi giá trị thủy sản
Nuôi trồng và khai thác: Các công nghệ IoT, AI, và dữ liệu lớn đang được ứng dụng vào việc giám sát môi trường nước, tự động hóa cho ăn, phát hiện dịch bệnh và dự báo sản lượng. Điều này giúp người nuôi giảm thiểu rủi ro, kiểm soát chi phí và nâng cao năng suất.
Chế biến và bảo quản: Hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử, cảm biến nhiệt độ trong kho lạnh và các giải pháp quản trị chuỗi cung ứng (SCM) giúp đảm bảo chất lượng sản phẩm, từ đó tăng uy tín và giá trị thương hiệu.
Tiêu thụ và thị trường: Thương mại điện tử, sàn giao dịch thủy sản trực tuyến và công cụ phân tích dữ liệu hành vi tiêu dùng đang thay đổi cách thức tiếp cận khách hàng, giúp doanh nghiệp thủy sản mở rộng thị trường và phát triển theo hướng cá nhân hóa sản phẩm.
Thách thức và giải pháp
Dù tiềm năng lớn, quá trình chuyển đổi số trong ngành thủy sản còn nhiều rào cản: chi phí đầu tư ban đầu cao, trình độ công nghệ của doanh nghiệp chưa đồng đều, hạ tầng dữ liệu còn thiếu, và đặc biệt là thiếu nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn về công nghệ và thủy sản.
Để tháo gỡ các nút thắt này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu. Cụ thể:
- Chính phủ cần hoàn thiện cơ chế chính sách, hỗ trợ tài chính và thúc đẩy hợp tác công - tư trong đầu tư công nghệ.
- Doanh nghiệp cần nâng cao nhận thức, chủ động đầu tư công nghệ và đào tạo lại nguồn nhân lực.
- Ngành giáo dục và nghiên cứu cần đẩy mạnh đào tạo chuyên sâu và chuyển giao công nghệ phù hợp với đặc thù ngành thủy sản.
Hướng tới một ngành thủy sản bền vững, thông minh
Chuyển đổi số không chỉ là cuộc cách mạng công nghệ, mà còn là sự thay đổi toàn diện về tư duy, mô hình quản trị và phương thức sản xuất trong ngành thủy sản. Trong dài hạn, một ngành thủy sản thông minh, bền vững và có khả năng cạnh tranh toàn cầu sẽ là kết quả tất yếu nếu các bên cùng đồng hành và đầu tư đúng hướng.
Với quyết tâm từ Chính phủ, nỗ lực từ cộng đồng doanh nghiệp và sự hỗ trợ của khoa học – công nghệ, ngành thủy sản Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu về chuyển đổi số trong nông nghiệp – ngư nghiệp khu vực ASEAN và thế giới.
Theo Tép bạc
(vasep.com.vn) Nghiên cứu mới của các nhà khoa học Bồ Đào Nha cho thấy protein thủy phân từ phụ phẩm ngành thực phẩm có thể thay thế một phần bột cá trong khẩu phần nuôi cá vược châu Âu (European seabass) mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng, hiệu quả sử dụng thức ăn hay chất lượng phi lê, đồng thời nâng cao tính bền vững của ngành.
(vasep.com.vn) Super Bowl của Liên đoàn Bóng bầu dục Quốc gia Mỹ (NFL) diễn ra ngày 8/2, cùng với Valentine’s Day vào ngày 14/2, đang tạo ra cơ hội lớn cho các nhà bán lẻ và chuỗi nhà hàng tại Mỹ đẩy mạnh các chương trình khuyến mãi, đặc biệt là với mặt hàng thủy sản.
(vasep.com.vn) Việc Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ công bố hoàn tất đàm phán Hiệp định thương mại tự do (FTA) cuối tháng 1/2026 đang mở ra một giai đoạn cạnh tranh mới trên thị trường thủy sản châu Âu. Trong đó, ngành cá ngừ Việt Nam – vốn coi EU là thị trường quan trọng cho các dòng sản phẩm loin và cá ngừ chế biến – có thể đối mặt rủi ro “xói mòn ưu đãi”, khi một đối thủ lớn về nguồn nguyên liệu và năng lực chế biến như Ấn Độ được mở cánh cửa thuế quan rộng hơn.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Fish Physiology and Biochemistry cho thấy bột giun nhiều tơ (polychaete meal) từ loài Hediste diversicolor có thể thay thế tới 50% bột cá trong thức ăn cho cá vược châu Âu (Dicentrarchus labrax) mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng, hiệu quả sử dụng thức ăn hay chất lượng phi lê.
(vasep.com.vn) Năm 2025, xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam ghi nhận bước tăng trưởng ấn tượng, với tổng kim ngạch đạt hơn 99 triệu USD, cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của mặt hàng này trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản. Trong đó, phi lê cá và các loại thịt cá đạt 61 triệu USD, chiếm 61% tổng kim ngạch, khẳng định vị thế là nhóm sản phẩm chủ lực.
(vasep.com.vn) Năm 2025, xuất khẩu cá và hải sản của Nga sang Nhật Bản ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể, phản ánh sự phục hồi nhu cầu và khả năng thích ứng của doanh nghiệp Nga trước những biến động của thị trường quốc tế. Theo phân tích của Liên minh Thủy sản Nga dựa trên số liệu hải quan Nhật Bản, kim ngạch xuất khẩu đạt 952 triệu USD, tăng 11% so với năm 2024. Về khối lượng, xuất khẩu đạt 118 nghìn tấn, tăng 9% so với cùng kỳ năm trước.
(vasep.com.vn) Ngành tôm Indonesia khép lại năm 2025 với sự phục hồi mạnh mẽ trong tháng 12, qua đó bù đắp phần nào những gián đoạn nghiêm trọng tại thị trường Mỹ trong quý IV. Dù tổng khối lượng xuất khẩu cả năm gần như đi ngang, kim ngạch vẫn ghi nhận mức tăng trưởng hai chữ số, phản ánh rõ chiến lược chuyển dịch sang các sản phẩm giá trị gia tăng.
(vasep.com.vn) Theo Rabobank, nền kinh tế Mỹ trong giai đoạn đầu năm 2026 đang trải qua quá trình phục hồi theo mô hình “hình chữ K”, kéo theo sự phân hóa rõ rệt trong hành vi tiêu dùng. Phát biểu tại Hội nghị Thị trường Thủy sản Toàn cầu 2026 (GSMC) diễn ra từ ngày 18–22/1 tại Florida, ông Christian Lawrence, Trưởng bộ phận nghiên cứu thị trường châu Mỹ và năng lượng của Rabobank, cho biết xu hướng này sẽ thúc đẩy đồng thời nhu cầu đối với cả sản phẩm cao cấp lẫn sản phẩm giá trị trong năm nay.
Hoa Kỳ là một trong những thị trường lớn và trọng điểm của thủy sản Việt Nam. Để hỗ trợ doanh nghiệp giữ vững thị phần tại thị trường này, hàng năm, Hiệp hội luôn tổ chức chương trình Triển lãm Thủy sản Bắc Mỹ giúp doanh nghiệp tham gia quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường, tìm kiếm khách hàng mới và cập nhật những xu hướng của thị trường. Triển lãm là cơ hội giúp Doanh nghiệp tiếp cận khách hàng, đồng thời thúc đẩy xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ nói riêng và khu vực Bắc Mỹ nói chung.
(vasep.com.vn) Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Royal Society Open Science cho thấy người tiêu dùng vẫn tỏ ra khá e ngại đối với cá nuôi bằng thức ăn có nguồn gốc từ côn trùng, do cảm nhận “kém hấp dẫn”. Nghiên cứu do các nhà khoa học từ Đại học Quốc gia Singapore, Đại học Công nghệ Queensland và Đại học Quốc gia Chungnam (Hàn Quốc) thực hiện, được xem là nghiên cứu đầu tiên phân tích sở thích của người tiêu dùng đối với cá đóng gói nuôi bằng các loại thức ăn khác nhau.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn