Đây không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là đòn bẩy chiến lược giúp ngành nâng cao năng suất, chất lượng, truy xuất nguồn gốc và hướng tới phát triển bền vững.
Thực trạng ngành thủy sản và nhu cầu chuyển đổi số
Ngành thủy sản Việt Nam đóng góp gần 4% GDP quốc gia và tạo việc làm cho hàng triệu lao động. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2024 đạt trên 9 tỷ USD, đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, ngành cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức: biến đổi khí hậu, chi phí sản xuất gia tăng, yêu cầu khắt khe từ thị trường quốc tế về truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm.
Chuyển đổi số là giải pháp cốt lõi để ngành thủy sản vượt qua các rào cản này. Việc ứng dụng công nghệ số trong nuôi trồng, khai thác, chế biến và tiêu thụ sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí, nâng cao hiệu quả quản lý và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của thị trường toàn cầu.
Ứng dụng công nghệ số trong chuỗi giá trị thủy sản
Nuôi trồng và khai thác: Các công nghệ IoT, AI, và dữ liệu lớn đang được ứng dụng vào việc giám sát môi trường nước, tự động hóa cho ăn, phát hiện dịch bệnh và dự báo sản lượng. Điều này giúp người nuôi giảm thiểu rủi ro, kiểm soát chi phí và nâng cao năng suất.
Chế biến và bảo quản: Hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử, cảm biến nhiệt độ trong kho lạnh và các giải pháp quản trị chuỗi cung ứng (SCM) giúp đảm bảo chất lượng sản phẩm, từ đó tăng uy tín và giá trị thương hiệu.
Tiêu thụ và thị trường: Thương mại điện tử, sàn giao dịch thủy sản trực tuyến và công cụ phân tích dữ liệu hành vi tiêu dùng đang thay đổi cách thức tiếp cận khách hàng, giúp doanh nghiệp thủy sản mở rộng thị trường và phát triển theo hướng cá nhân hóa sản phẩm.
Thách thức và giải pháp
Dù tiềm năng lớn, quá trình chuyển đổi số trong ngành thủy sản còn nhiều rào cản: chi phí đầu tư ban đầu cao, trình độ công nghệ của doanh nghiệp chưa đồng đều, hạ tầng dữ liệu còn thiếu, và đặc biệt là thiếu nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn về công nghệ và thủy sản.
Để tháo gỡ các nút thắt này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu. Cụ thể:
- Chính phủ cần hoàn thiện cơ chế chính sách, hỗ trợ tài chính và thúc đẩy hợp tác công - tư trong đầu tư công nghệ.
- Doanh nghiệp cần nâng cao nhận thức, chủ động đầu tư công nghệ và đào tạo lại nguồn nhân lực.
- Ngành giáo dục và nghiên cứu cần đẩy mạnh đào tạo chuyên sâu và chuyển giao công nghệ phù hợp với đặc thù ngành thủy sản.
Hướng tới một ngành thủy sản bền vững, thông minh
Chuyển đổi số không chỉ là cuộc cách mạng công nghệ, mà còn là sự thay đổi toàn diện về tư duy, mô hình quản trị và phương thức sản xuất trong ngành thủy sản. Trong dài hạn, một ngành thủy sản thông minh, bền vững và có khả năng cạnh tranh toàn cầu sẽ là kết quả tất yếu nếu các bên cùng đồng hành và đầu tư đúng hướng.
Với quyết tâm từ Chính phủ, nỗ lực từ cộng đồng doanh nghiệp và sự hỗ trợ của khoa học – công nghệ, ngành thủy sản Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu về chuyển đổi số trong nông nghiệp – ngư nghiệp khu vực ASEAN và thế giới.
Theo Tép bạc
(vasep.com.vn) Sau 3 ngày diễn ra tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn – SECC, TP. Hồ Chí Minh, Triển lãm Quốc tế Thủy sản Việt Nam – VIETFISH 2026 đã khép lại với nhiều dấu ấn nổi bật về quy mô, lượng khách tham quan, chất lượng kết nối giao thương và các hoạt động đổi mới. Với diện tích trưng bày hơn 14.000 m², 335 doanh nghiệp, 568 gian hàng, sự tham gia của đại diện đến từ 17 quốc gia và vùng lãnh thổ, cùng gần 15.000 lượt khách tham quan, VIETFISH 2026 tiếp tục khẳng định vai trò là điểm hẹn quan trọng của ngành thủy sản Việt Nam và quốc tế.
(vasep.com.vn) Tập đoàn Guangdong Haid của Trung Quốc đang mở rộng hoạt động tại Đông Nam Á khi công ty con Sheng Long Aqua Technology (M) Sdn. Bhd vừa khởi công nhà máy sản xuất thức ăn thủy sản đầu tiên tại Malaysia. Dự án đặt tại khu vực Larut & Matang, bang Perak, dự kiến đi vào hoạt động từ năm 2028.
(vasep.com.vn) Maoming, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc, đang đẩy mạnh xuất khẩu cá rô phi thông qua mở rộng sản lượng, tăng chế biến sâu và ứng dụng truy xuất nguồn gốc số. Theo số liệu từ Hải quan Trạm Giang và Tổng cục Hải quan Trung Quốc, 6 tháng đầu năm 2026, thành phố xuất khẩu 74.000 tấn cá rô phi, tăng 51,8% so với cùng kỳ, đứng đầu Trung Quốc về khối lượng xuất khẩu.
(vasep.com.vn) Hiệp hội Nuôi trồng Thủy sản Brazil (Peixe BR) đã đề nghị chính quyền bang Mato Grosso do Sul xem xét lại các quy định về chính sách khuyến khích sản xuất cá rô phi, đặc biệt là sự khác biệt trong mức ưu đãi đối với tiêu thụ nội bang và bán sang các bang khác.
(vasep.com.vn) Chế phẩm sinh học ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong nuôi tôm nhờ khả năng cải thiện chất lượng nước, ổn định môi trường và hỗ trợ sức khỏe đàn tôm. Trong nuôi thâm canh, lượng chất hữu cơ từ thức ăn dư thừa, chất thải và xác sinh vật có thể tích tụ, làm phát sinh khí độc như amoniac (NH₃), nitrit (NO₂⁻) và hydro sulfua (H₂S).
(vasep.com.vn) Hiệp hội Nuôi trồng Thủy sản Brazil (Peixe BR) đã đề nghị chính quyền bang Mato Grosso do Sul xem xét lại các quy định về chính sách khuyến khích sản xuất cá rô phi, đặc biệt là sự khác biệt trong mức ưu đãi đối với tiêu thụ nội bang và bán sang các bang khác.
(vasep.com.vn) Ngành thủy sản Oregon, Mỹ chịu tác động đáng kể từ chính sách thuế quan của chính quyền Tổng thống Donald Trump, khi xuất khẩu của bang giảm 17% và doanh nghiệp ước tính mất 442 triệu USD doanh thu.
(vasep.com.vn) Thượng viện Mỹ ngày 7/8 đã thông qua với tỷ lệ 86-11 dự luật trừng phạt Nga Lindsey O. Graham 2026, mở đường cho Tổng thống Donald Trump áp thuế lên tới 100% đối với hàng hóa của các nước nằm trong nhóm 5 nhà nhập khẩu dầu khí lớn nhất của Nga. Hạ viện Mỹ dự kiến xem xét dự luật vào tháng tới.
(vasep.com.vn) Cá ngừ thường được xem là “xương sống” của khu vực Thái Bình Dương, đóng vai trò trung tâm đối với ổn định kinh tế và an ninh lương thực. Ngành công nghiệp trị giá hàng tỷ USD này cung cấp hơn một nửa sản lượng cá ngừ khai thác toàn cầu, nhưng đồng thời cũng đang bị khai thác trái phép.
(vasep.com.vn) Theo Liên minh Thủy sản Nga, trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thủy sản của Nga sang Trung Quốc đạt 2,33 tỷ USD, tăng 52% so với cùng kỳ năm 2025. Khối lượng xuất khẩu đạt 723.000 tấn, tăng 14%. Đáng chú ý, giá trị tăng nhanh hơn nhiều so với sản lượng, cho thấy giá xuất khẩu bình quân tăng đáng kể. Chỉ sau nửa đầu năm, kim ngạch đã vượt 80% mức 2,8 tỷ USD của cả năm 2025.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn