Đây không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là đòn bẩy chiến lược giúp ngành nâng cao năng suất, chất lượng, truy xuất nguồn gốc và hướng tới phát triển bền vững.
Thực trạng ngành thủy sản và nhu cầu chuyển đổi số
Ngành thủy sản Việt Nam đóng góp gần 4% GDP quốc gia và tạo việc làm cho hàng triệu lao động. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2024 đạt trên 9 tỷ USD, đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, ngành cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức: biến đổi khí hậu, chi phí sản xuất gia tăng, yêu cầu khắt khe từ thị trường quốc tế về truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm.
Chuyển đổi số là giải pháp cốt lõi để ngành thủy sản vượt qua các rào cản này. Việc ứng dụng công nghệ số trong nuôi trồng, khai thác, chế biến và tiêu thụ sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí, nâng cao hiệu quả quản lý và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của thị trường toàn cầu.
Ứng dụng công nghệ số trong chuỗi giá trị thủy sản
Nuôi trồng và khai thác: Các công nghệ IoT, AI, và dữ liệu lớn đang được ứng dụng vào việc giám sát môi trường nước, tự động hóa cho ăn, phát hiện dịch bệnh và dự báo sản lượng. Điều này giúp người nuôi giảm thiểu rủi ro, kiểm soát chi phí và nâng cao năng suất.
Chế biến và bảo quản: Hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử, cảm biến nhiệt độ trong kho lạnh và các giải pháp quản trị chuỗi cung ứng (SCM) giúp đảm bảo chất lượng sản phẩm, từ đó tăng uy tín và giá trị thương hiệu.
Tiêu thụ và thị trường: Thương mại điện tử, sàn giao dịch thủy sản trực tuyến và công cụ phân tích dữ liệu hành vi tiêu dùng đang thay đổi cách thức tiếp cận khách hàng, giúp doanh nghiệp thủy sản mở rộng thị trường và phát triển theo hướng cá nhân hóa sản phẩm.
Thách thức và giải pháp
Dù tiềm năng lớn, quá trình chuyển đổi số trong ngành thủy sản còn nhiều rào cản: chi phí đầu tư ban đầu cao, trình độ công nghệ của doanh nghiệp chưa đồng đều, hạ tầng dữ liệu còn thiếu, và đặc biệt là thiếu nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn về công nghệ và thủy sản.
Để tháo gỡ các nút thắt này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu. Cụ thể:
- Chính phủ cần hoàn thiện cơ chế chính sách, hỗ trợ tài chính và thúc đẩy hợp tác công - tư trong đầu tư công nghệ.
- Doanh nghiệp cần nâng cao nhận thức, chủ động đầu tư công nghệ và đào tạo lại nguồn nhân lực.
- Ngành giáo dục và nghiên cứu cần đẩy mạnh đào tạo chuyên sâu và chuyển giao công nghệ phù hợp với đặc thù ngành thủy sản.
Hướng tới một ngành thủy sản bền vững, thông minh
Chuyển đổi số không chỉ là cuộc cách mạng công nghệ, mà còn là sự thay đổi toàn diện về tư duy, mô hình quản trị và phương thức sản xuất trong ngành thủy sản. Trong dài hạn, một ngành thủy sản thông minh, bền vững và có khả năng cạnh tranh toàn cầu sẽ là kết quả tất yếu nếu các bên cùng đồng hành và đầu tư đúng hướng.
Với quyết tâm từ Chính phủ, nỗ lực từ cộng đồng doanh nghiệp và sự hỗ trợ của khoa học – công nghệ, ngành thủy sản Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu về chuyển đổi số trong nông nghiệp – ngư nghiệp khu vực ASEAN và thế giới.
Theo Tép bạc
(vasep.com.vn) Hướng tới kỷ niệm 30 năm thành lập VASEP và trong khuôn khổ các hoạt động bên lề Hội chợ VIETFISH 2026, Giải bóng đá các Doanh nghiệp Hội viên VASEP – VASEP CUP 2026 sẽ được tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh, tạo sân chơi thể thao lành mạnh, gắn kết cộng đồng doanh nghiệp thủy sản Việt Nam.
(vasep.com.vn) Tổ chức phi lợi nhuận Shrimp Welfare Project (SWP) thông qua chương trình Sustainable Shrimp Farming in India (SSFI) đang triển khai mô hình cải thiện phúc lợi tôm và ổn định sinh kế cho hộ nuôi nhỏ tại khu vực Serepalem (Ấn Độ), với trọng tâm là xử lý lớp bùn đáy ao.
(vasep.com.vn) Nuôi tôm trong môi trường độ mặn thấp đang được nhiều địa phương quan tâm nhờ khả năng mở rộng vùng sản xuất và tận dụng đất kém hiệu quả. Tuy nhiên, mô hình này gặp thách thức về nguồn nước khan hiếm, thiếu khoáng chất và nguy cơ ô nhiễm. Trước thực tế đó, các nhà khoa học đã nghiên cứu công nghệ kết hợp Biofloc và lọc sinh học (Bio RAS) nhằm nâng cao hiệu quả nuôi tôm thẻ chân trắng.
(vasep.com.vn) Thị trường cá thịt trắng châu Âu đang đối mặt với áp lực nguồn cung ngày càng lớn khi Iceland tiếp tục cắt giảm hạn ngạch khai thác đối với nhiều loài cá chủ lực. Viện Nghiên cứu Biển và Nước ngọt Iceland vừa đề xuất giảm hạn ngạch cá tuyết Đại Tây Dương (cod) niên vụ 2026-2027 xuống còn 201.674 tấn, thấp hơn khoảng 1% so với mùa trước. Dù mức giảm không đáng kể, động thái này diễn ra trong bối cảnh hạn ngạch cá tuyết tại biển Barents của Na Uy và Nga cũng giảm mạnh, làm gia tăng lo ngại về tình trạng thiếu hụt nguyên liệu trên thị trường.
(vasep.com.vn) Theo Báo cáo Triển vọng Nông nghiệp – Thực phẩm Alltech 2026 của công ty Alltech (Mỹ), nhu cầu thức ăn thủy sản tại châu Phi đã tăng 27,5% trong năm 2025, đưa khu vực này trở thành một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất thế giới.
(vasep.com.vn) Thị trường mực toàn cầu đang ghi nhận xu hướng tăng giá rõ rệt sau khi nguồn cung nguyên liệu suy giảm và các quy định quản lý khai thác được siết chặt. Theo China Squid Index, giá mực tại các trung tâm bán buôn châu Á đã tăng liên tục, đảo ngược hoàn toàn xu hướng giảm kéo dài trong quý I năm nay.
(vasep.com.vn) Nhu cầu tiêu thụ phi lê cá rô phi tươi tại Brazil đang gia tăng mạnh, đặc biệt trong các kênh dịch vụ ăn uống, suất ăn công nghiệp và cung cấp thực phẩm cho doanh nghiệp. Xu hướng này đang thúc đẩy ngành nuôi trồng thủy sản trong nước phát triển, đồng thời làm giảm sự phụ thuộc vào các sản phẩm cá thịt trắng nhập khẩu.
(vasep.com.vn) Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông có thể không tiếp tục gia hạn hay “tái đàm phán” Hiệp định Mỹ–Mexico–Canada (USMCA), làm gia tăng lo ngại về tương lai của khuôn khổ thương mại ba bên.
(vasep.com.vn) Seafish – cơ quan công lập không thuộc bộ của Vương quốc Anh – vừa công bố kế hoạch hoạt động năm 2026–27 với trọng tâm hỗ trợ ngành thủy sản trong bối cảnh môi trường kinh doanh ngày càng phức tạp. Kế hoạch mang tên “Delivering Impact Together” hướng đến việc tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực có tác động lớn nhất đối với ngành.
(vasep.com.vn) Mùa hè bắt đầu tại Mỹ đã thúc đẩy lượng khách đến các chuỗi nhà hàng hải sản, dù người tiêu dùng vẫn chịu áp lực từ chi phí sinh hoạt và bất ổn kinh tế.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn