Khai thác IUU là một kiểu khai thác gây ra tình trạng lạm thác, đe dọa nguồn cung hải sản trên thế giới, sinh kế của các ngư dân trung thực, và tàn phá hệ sinh thái biển. Khoảng một năm trước, Chương trình giám sát Thủy sản NK của Mỹ nhằm khắc phục những vấn đề này đã có hiệu lực. Chương trình ra đời nhằm mục đích đóng cửa thị trường Mỹ với các sản phẩm hải sản được khai thác IUU và các sản phẩm thủy sản gian lận, và là bước đi chính đầu tiên trong cuộc chiến chống khai thác IUU. Tuy nhiên, trong một lá thư của NRDC, WWF, Oceana, Greenpeace, Viện Bảo tồn Biển, Monterey Bay Aquarium và Trung tâm Đa dạng sinh học gửi tới Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) vào ngày 29/04, tại lễ kỷ niệm 1 năm của chương trình này, các tổ chức này đã kêu gọi NOAA cần ưu tiên hạn chế các lỗ hổng trong việc thực hiện và hướng tới việc mở rộng chương trình để bao gồm tất cả các sản phẩm thủy sản NK. Nếu không thực hiện các bước quan trọng này, chương trình sẽ không đạt được mục tiêu ngăn chặn khai thác IUU và gian lận thủy sản thâm nhập vào Mỹ.
Mỹ NK hơn 80% lượng thủy sản tiêu thụ, trong năm 2018, Mỹ là nước NK thủy sản hàng đầu thế giới. Trong năm 2016, một lượng lớn thủy sản tương đương 5,79 tỷ USD đã được NK vào Mỹ. Những con số gây hoang mang này có nghĩa Mỹ có đòn bẩy lớn để dập tắt hoạt động khai thác IUU và gian lận thủy sản – nếu Mỹ đóng cửa thị trường của mình với thủy sản khai thác IUU. Ngư dân, những người khai thác bất hợp pháp vì chi phí thấp hơn so với việc tuân thủ các quy định. Ngược lại, nếu sản phẩm khai thác trái phép không thể thâm nhập vào một thị trường lớn như Mỹ, hoạt động đánh bắt bất hợp pháp sẽ có ít động lực về tài chính. SIMP nhằm mục đích cản trở khai thác IUU và gian lận thủy sản bằng cách đóng cửa hoạt động thương mại các loại sản phẩm này với Mỹ.
SIMP hiện hoạt động bằng cách yêu cầu truy xuất nguồn gốc toàn chuỗi cung ứng đối với 13 nhóm sản phẩm thủy sản. Nhờ việc có đầy đủ thông tin về thời điểm và địa điểm mà hải sản được đánh bắt, tàu khai thác và loại ngư cụ được sử dụng, và nơi được chuyển tải và chế biến, các quan chức của nước NK đã có thông tin để khi cần có thể truy xuất ngược về nguồn gốc của lô hàng. Mặc dù việc có khả năng truy xuất nguồn gốc của cả chuỗi cung ứng sẽ không giải quyết được vấn đề khai thác IUU, nhưng đó là điều kiện tiên quyết để chấm dứt hoạt động khai thác IUU.
Tuy nhiên, sau 1 năm SIMP có hiệu lực, chương trình này có một số chỗ cần cải thiện. Trong thư gửi NOAA, các tổ chức NGO đã nêu chi tiết hai lĩnh vực chính trong đó việc triển khai SIMP của NOAA không phù hợp với các yêu cầu của chương trình và mục tiêu chính là đảm bảo rằng sản phẩm thủy sản được khai thác bất hợp pháp hay gian lận được loại trừ khỏi các giao dịch thương mại của Mỹ.
Phân tích của NRDC chỉ ra rằng hướng dẫn của NOAA với các nhà NK về việc nhập dữ liệu vào hệ thống dữ liệu tự động được sử dụng để thu thập tài liệu không yêu cầu rõ ràng nhà NK phải cung cấp thông tin về việc cấp phép khai thác và mã nhận dạng duy nhất (UVI) của tàu ở thời điểm NK. Nếu việc cấp phép khai thác nghe có vẻ quan trọng, thì đó là vì nó là văn bản cấp phép hoặc tài liệu khác mà một quốc gia cấp phép cho hoạt động đánh bắt thương mại. Nó giống như có một giấy phép lái xe nếu bạn đang điều khiển một chiếc xe. Thuật ngữ UVI dùng để chỉ một số riêng biệt gắn với con tàu từ khi xây dựng cho đến khi tàu không còn tồn tại, giống như dấu vân tay của con người. UVI của tàu rất quan trọng để truy xuất và ghi chép bởi các tàu khai thác IUU sẽ thường sơn lại thân tàu và đặt mã số mới, do đó che dấu danh tính của mình. Không yêu cầu hai dữ liệu quan trọng này tại thời điểm nhập cảnh, NOAA đang mất cơ hội có quyền truy cập phù hợp đối với các thông tin quan trọng này.
Ngày 24/8/2026, Trung tâm Thông tin, Lưu trữ và Thư viện thuộc Cục Chuyển đổi số (BNNMT) ban hành văn bản Hướng dẫn tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) kiểm tra nhà nước về ATTP nhập khẩu từ ngày 01/9/2026.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các bộ, ngành xử lý thực chất những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp liên quan lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; cái gì đã rõ thì hướng dẫn cụ thể, cái gì còn vướng thì tháo gỡ, cái gì chưa phù hợp thì mạnh dạn sửa đổi, qua đó tạo sự thông thoáng, giảm chi phí cho nhà đầu tư, doanh nghiệp và góp phần thúc đẩy tăng trưởng hai con số.
(vasep.com.vn) Cá minh thái Alaska là loài được khai thác nhiều nhất tại Mỹ và giữ vai trò quan trọng trong ngành thủy sản Alaska. Tuy nhiên, hoạt động khai thác loài cá này đang thu hút sự chú ý ngày càng lớn do vấn đề đánh bắt ngoài ý muốn, đặc biệt là cá hồi.
(vasep.com.vn) Nguồn cung cá tuyết tại châu Âu đang chịu sức ép lớn khi hạn ngạch khai thác giảm, sản lượng đánh bắt hạn chế và nhu cầu thị trường vẫn duy trì ở mức cao. Tình trạng thiếu nguyên liệu đã đẩy giá cá tuyết lên mức kỷ lục tại nhiều thị trường, đồng thời gây áp lực lên các nhà chế biến, nhà bán lẻ và ngành dịch vụ ăn uống.
(vasep.com.vn) Hà Lan tiếp tục củng cố vai trò là một trong những trung tâm nhập khẩu, phân phối và chế biến thủy sản quan trọng của châu Âu, trong đó cá hồi Đại Tây Dương nuôi là một trong những mặt hàng ngày càng có vai trò nổi bật.
(vasep.com.vn) Xuất khẩu cá ngừ Việt Nam sang EU vẫn tiếp tục sụt giảm trong tháng 7, trong khi Indonesia – quốc gia có sản lượng khai thác cá ngừ lớn gần gấp 3 lần Việt Nam – đang tiến gần hơn tới FTA với EU. Khi khoảng cách ưu đãi thuế quan dần thu hẹp, cạnh tranh tại thị trường này sẽ không chỉ nằm ở giá, mà còn ở nguồn nguyên liệu, xuất xứ và khả năng truy xuất.
(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản toàn cầu ngày 25/8/2026 chứng kiến những bước dịch chuyển đáng chú ý trong chuỗi cung ứng, nổi bật là việc Trung Quốc tăng vọt 55,7% lượng nhập khẩu bột cá từ Việt Nam nhằm bù đắp khoảng trống sau khi Peru kết thúc sớm vụ cá cơm. Tại Đông Nam Á, thị trường tôm tiếp tục chịu sức ép cạnh tranh gay gắt khi Indonesia lần đầu tiên nhập khẩu tôm nguyên liệu từ Ecuador cho chế biến, trong khi Ecuador đẩy mạnh chiến lược mở rộng sang Nhật Bản để giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống. Ngược lại, cá tra Việt Nam tiếp tục đứng trước cơ hội mở rộng thị phần tại Mỹ do giá cá rô phi Trung Quốc duy trì đà tăng, cùng với tín hiệu tích cực từ xu hướng tối ưu hóa giá trị phụ phẩm và đẩy mạnh công nghệ chế biến sâu được định hình rõ nét sau kỳ Vietfish 2026.
(vasep.com.vn) Lạm phát, chi phí nguyên liệu tăng và nguồn cung cá thịt trắng hạn chế đang thúc đẩy High Liner Foods đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa nguồn cung, trong đó tăng tỷ trọng thủy sản nuôi và sử dụng các loài thay thế cho cá tuyết.
(vasep.com.vn) Từ ngày 12-19/8/2026, Lễ hội và hội chợ “Made in Russia” lần thứ 8 diễn ra tại Thiên Tân, Trung Quốc, quy tụ hơn 60 doanh nghiệp đến từ trên 30 vùng của Nga. Sự kiện được xem là cơ hội để doanh nghiệp Nga quảng bá sản phẩm, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường tại Trung Quốc, trong đó thủy sản là một nhóm hàng đáng chú ý.
(vasep.com.vn) Bộ Ngoại giao Mỹ đang tìm kiếm một tổ chức phi chính phủ (NGO) làm đối tác có khả năng xác định bằng chứng về lao động cưỡng bức và hoạt động khai thác bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) trong chuỗi cung ứng thủy sản.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn